Κυριακή 20 του Ιούνη 2004. Το πρωί τα είπαμε στο νοσοκομείο που νοσηλευόταν και το απόγευμα, ενώ βρισκόμουν καθ’ οδόν για να συνεχίσουμε, όπως είχαμε συμφωνήσει, την κουβέντα μας, μου τηλεφώνησε η κόρη του να τη συναντήσω στο ισόγειο, όπου τον είχαν μεταφέρει σε μια προσπάθεια ανάνηψης. Όταν έφτασα είχε… φύγει.
Όταν το 1997 η χώρα μας διεκδίκησε και ανέλαβε την ευθύνη της διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα (έναρξη 13-8-2004), άρχισε και η προετοιμασία για τις αναγκαίες υποδομές. Αυτό σήμαινε επιλογή παρεμβάσεων και κατασκευή έργων με δυνητικές ή και βέβαιες αρνητικές επιπτώσεις στο φυσικό και αστικό περιβάλλον του Λεκανοπεδίου Αττικής. Για τον Δήμο μας, σημαντική πύλη εισόδου στο κεντρικό ολυμπιακό αγωνιστικό χώρο (ΟΑΚΑ), τα κυκλοφοριακά και αισθητικά προβλήματα και οι κίνδυνοι για τη δασική αναδασωτέα έκταση του Κτήματος Βέικου είχαν δρομολογηθεί. Ήδη από το 1996 με σύμφωνη γνώμη του τότε δημάρχου, το Υπ. Δημ. Έργων προωθούσε και βρισκόταν στο στάδιο της μελέτης τσιμεντένια αερογέφυρα, ύψους 7 μέτρων στο κόμβο του Παλιού Τέρματος, αντί της υπογειοποίησης της κυκλοφορίας σ’ αυτό το κομβικό σημείου της πόλης που αποτελούσε και πάγιο διαχρονικό αίτημα των Γαλατσιωτών. Παράλληλα στη δασική αναδασωτέα έκταση του Κτήματος Βέικου και σε επαφή με την Ομορφοκκλησιά είχε χωροθετηθεί – με υπόδειξή του δημάρχου μάλιστα από το 1989 – η κατασκευή του γνωστού Παλαί. Αυτό απαιτούσε αποχαρακτηρισμό 100 στρ. δασικής αναδασωτέας έκτασης όπως και έγινε το 1994. Οι αγωνιστικές παρεμβάσεις, στις οποίες πρωτοστατούσε και συντόνιζε ο Ζαφειράκης, απέτρεψαν την κατασκευή της αερογέφυρας όχι όμως τη τσιμεντοποίηση των 100 στρ.
Ο πάντα ανήσυχος Ζαφειράκης την περίοδο αυτή πρωτοστάτησε και ηγήθηκε στις προσπάθειες κοινωνικών και επιστημονικών φορέων που με δεκάδες δημοσιεύσεις, συνεντεύξεις, υπομνήματα, παραστάσεις, αναφορές στην Κυβέρνηση, το Ελληνικό και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ακόμα και με αγωγές στη Δικαιοσύνη, έγινε σοβαρή προσπάθεια να αποφευχθούν ή κατά το δυνατό να περιοριστούν οι όποιες αρνητικές επιπτώσεις.
ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ
Ο Βασίλης γεννήθηκε το 1947 στην Κοζάνη, τη γνωστή και ως Σουρδία γι’ αυτό και του άρεσε να αυτοσυστήνεται ως Σούρδος. Μετά το γυμνάσιο, βρέθηκε στην Αθήνα και εργαζόμενος, στα γνωστά νυχτερινά κέντρα διασκέδασης της εποχής, φοίτησε στο Πάντειο Πανεπιστήμιο (μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου Φοιτητών και Πτυχιούχων της Σχολής), παντρεύτηκε και εγκαταστάθηκε στο Γαλάτσι (Λαμπρινή), τα πρώτα χρόνια μετά την πτώση της στρατιωτικής δικτατορίας. Πολιτικά και κοινωνικά ανήσυχος και με αξιόλογη αντιδικτατορική δράση μέσα από τις γραμμές της ΑΝΤΙ-ΕΦΕΕ, φρόντισε αμέσως να γνωριστεί με τους παλιούς κατοίκους της περιοχής από τους οποίους ενημερώθηκε για τον ομώνυμο ιστορικό Σύλλογο της Συνοικίας που είχε ιδρυθεί το 1928 και αδρανοποιήθηκε με το ξέσπασμα του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Αμέσως δραστηριοποιήθηκε για την επαναλειτουργία του Συλλόγου με την προσέλκυση και εγγραφή δεκάδων νέων μελών, τον εντοπισμό και φύλαξη του πολύτιμου Αρχείου του και φυσικά τη δραστήρια παρέμβασή του για την προβολή και αντιμετώπιση των προβλημάτων της περιοχής (πολεοδομικά, ρυμοτομικά, κυκλοφοριακά, συγκοινωνιακά, σχολικής στέγης κλπ. κλπ.). Όπως ήταν επόμενο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον επέδειξε ο Σύλλογος και για την προστασία της δασικής – αναδασωτέας έκτασης του Κτήματος Βέικου και τη κοινωνική αξιοποίηση της. Πρόεδρος του Συλλόγου αυτού από την επανίδρυση του μέχρι το 1988 συνέβαλλε στο συντονισμό της δράσης όλων των τοπικών Συλλόγων σε μια περίοδο ραγδαίων αλλαγών και προσδοκιών. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, τη φρενήρη οικιστική ανάπτυξη και το διπλασιασμό των κατοίκων από δεκαετία σε δεκαετία με τα προβλήματα να επιδεινώνονται, να ταλαιπωρούν και να προβληματίζουν πλέον στον ίδιο βαθμό το σύνολο των κατοίκων, η τοπική κοινωνία έπαιρνε πλέον σαφή χαρακτηριστικά ομογενοποίησης.
Στη φάση αυτή ο Ζαφειράκης διέβλεψε την ανάγκη ενός ενιαίου συλλογικού Φορέα προκειμένου να προβάλλονται τα προβλήματα, να συντονίζονται οι διαμαρτυρίες και να προωθούνται συλλογικά τα αιτήματα. Έτσι την περίοδο αυτή προχώρησε στη δημιουργία του ανοιχτού Φορέα «Κίνηση Πολιτών Γαλατσίου» που εκτός από τα αμιγώς τοπικά θέματα, σε συνεργασία με κοινωνικούς Φορείς των Δήμων Ν. Ιωνίας, Ψυχικού και Φιλοθέης αλλά και ευρύτερα του Λεκανοπεδίου πρόβαλαν τη σημασία της δασικής – αναδασωτέας έκτασης του Κτήματος Βέικου – Τουρκοβούνια ως Αστικού Πάρκου συνολικά για το Συγκρότημα της Πρωτεύουσας και τους κινδύνους που ελλοχεύουν για το δασικό χαρακτήρα και την ακεραιότητά της. Αυτή η συνεχής, μέχρι το θάνατο ενασχόλησή του με τα προβλήματα του Δήμου, κατέταξε τον Ζαφειράκη στην κορυφή της τιμητικής λίστας των κοινωνικών αντιπάλων του τότε Δημάρχου.
Μέσα στην καθημερινή προσπάθεια για την επιβίωση και τους κοινωνικούς αγώνες, ο Βασίλης συνειδητοποίησε και πείσθηκε πως, πέρα από τα οράματα, οι όροι ζωής των εργαζομένων μπορούν να βελτιωθούν και να βελτιώνονται κάθε μέρα. Αρκεί οι πολίτες να αμφισβητούν και κάθε μέρα να προσπαθούν να ανατρέψουν παγιωμένες καταστάσεις που ταλανίζουν τη ζωή τους. Το αποτύπωμα της κοινωνικής παρουσίας του καταγράφηκε ως μια συνεχής φωνή αμφισβήτησης. Μια αστείρευτη πηγή δημιουργικής κοινωνικής ανησυχίας. Δεν βολευόταν στο παγιωμένο «είναι», επεδίωκε τον αέρα του δημιουργικού αέναου γίγνεσθαι, της συνεχούς ανατροπής και βελτίωσης. Κι αυτό δεν χρειάστηκε να το διαβάσει. Δεν περίμενε να του το διδάξουν. Είναι δουλειά και ευθύνη, έλεγε, του κάθε πολίτη να γνωρίζει τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματά του, να μην δέχεται επιβουλές, να μη βολεύεται με το βόλεμα της εξουσίας που αρέσκεται στην κοινωνική ακινησία και υποχρέωσή του είναι να την ταρακουνά, να την ενοχλεί, να διεκδικεί, να ανατρέπει. Τον πολίτη τον ήθελε αλογόμυγα στο ρουθούνι της εξουσίας.
Ακολουθώντας έναν μοναδικά δημιουργικό κοινωνικό ακτιβισμό με υπομονή και επιμονή και με συστηματικές προσπάθειες, προβλήθηκαν και αναδείχθηκαν από το τοπικό συλλογικό Κίνημα εκτός των όσων αναφέρθηκαν πιο πάνω και άλλα σοβαρά προβλήματα της πόλης μας, όπως: η αποτροπή κατασκευής Δημοτικού Σχολείου στο Λόφο του Παιδιού, διάφορων σχολικών μονάδων στη δασική έκταση του κτήματος Βέικου και του λατομείου Λεβεντάκη καθώς και το αυθαίρετο μπάζωμα της έκτασής του, η αποτροπή με συνεχείς απογευματινές κινητοποιήσεις της λειτουργίας του «Mega Bar» στο Ν. Τέρμα, η απομάκρυνση του Λούνα Παρκ από τη δασική έκταση και μια σειρά άλλες τοπικές υποθέσεις αλλά και ευρύτερου ενδιαφέροντος προβλήματα, όπως το άρθρο 24 του Συντάγματος για την προστασία των δασών κλπ, κλπ.
Σε όλα αυτά ο Βασίλης Ζαφειράκης έπαιξε πρωταγωνιστικό συντονιστικό ρόλο, παρά τα προβλήματα της υγείας του, με εκατοντάδες καταχωρήσεις, δηλώσεις και συνεντεύξεις στα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα το όνομά του να ταυτιστεί με τις κοινωνικές κινητοποιήσεις περιβαλλοντικού προσανατολισμού, να τον καταστήσει πασίγνωστο και αξιόπιστο συνεργάτη των ανθρώπων του Τύπου, των λειτουργών της Διοίκησης και της Δικαιοσύνης αλλά και του πολιτικού κόσμου όλων των αποχρώσεων. Ο όρος ενεργός πολίτης στο πρόσωπό του βρήκε την ολοκλήρωσή του. Το ενδιαφέρον του για τα κοινά ήταν στάση ζωής. «Ψηφίζω 365 ημέρες κάθε χρόνο κι όχι μια φορά κάθε τέσσερα χρόνια», δήλωνε για να τονίσει την υποχρέωση του πολίτη να γνοιάζεται για τα κοινά κάθε μέρα.
Και μιας και σήμερα βιώνουμε τον κατακερματισμό της Αριστεράς, με κάθε μια από τις τάσεις της να διεκδικεί την απόλυτη αλήθεια χωρίς το ελάχιστο σημάδι ιδεολογικής και πολιτικής προσέγγισης, το παράδειγμα του Ζαφειράκη, η συνεχής δράση για τα προβλήματα που καταντούν την καθημερινότητά μας βασανιστική, που υποβαθμίζουν την ποιότητα της ζωής μας, δεν αποτελεί και τη μοναδική ελπίδα να βρεθούμε οι αριστεροί σε μια κοινή αγωνιστική πορεία, μέσα από την οποία θα υπάρξουν και οι αναγκαίες συγκλίσεις που θα επιτρέψουν τη γενικότερη συμπόρευση; Η τοπική δράση και η πλανητική σκέψη, η συνεχής φροντίδα για το τοπικό και η αγωνία για το παγκόσμιο («local is global» του άρεσε να λέει), η πολιτική που στο σκεπτικό των αποφάσεων της να κυριαρχούν οι ανάγκες των ανθρώπων και του συλλογικού τους βίου – να η θέση του απέναντι στην κυριαρχία της αγοράς, στη θεοποίηση του κέρδους και στην πολιτική εντολοδόχο λογιστή τους. Να το πρότυπο του αριστερού που πρέσβευε και ήταν ο Ζαφειράκης.
Επίκαιρη και όσο ποτέ αναγκαία η πολιτική παρακαταθήκη του σήμερα που βιώνουμε την έκπτωση της πολιτικής σε θέαμα και χαβαλέ με τις προοπτικές του μέλλοντος άδηλες – αν όχι επικίνδυνες…
Ούτε και η καταναλωτική φρενίτιδα κατάφερε να τον εκτρέψει από την πορεία του, να τον υποτάξει και να τον κάνει να αποστεί από τις αρχές και τα πιστεύω του. Έμεινε αλώβητος. Μια παλλόμενη από κοινωνική ανησυχία ψυχή. Μια πηγή αδιάπτωτης δημιουργικής κοινωνικής αμφισβήτησης. Μια λαϊκή καρδιά που αγαπούσε απέραντα τη ζωή και την απολάμβανε φυσικά, απλά, ενστικτώδικα. Χωρίς άγχη και στερητικά σύνδρομα για τα άχρηστα και περιττά. Ο Βασίλης χαίρονταν τη ζωή του.
– Σημ: Ενδιαφέρουσες πληροφορίες στους δύο (Α’ και Β’) Τόμους του Βιβλίου μου «Το Γαλάτσι και οι Γαλατσιώτες τον 20ο Αιώνα»
