Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια, Συγγραφέας, Απόφοιτη Σχολής Μ.Ε.Χ.Α. & Λαογραφίας
Ο μήνας που διανύουμε είναι αδιαμφισβήτητα ευλογημένος μήνας, ο μήνας του καλοκαιριού που τιμούμε και εορτάζουμε τη Μητέρα Θεοτόκο σε όλο τον Ελλαδικό χώρο! Πόλεις, νησιά και χωριά αυτού του ευλογημένου τόπου που ονομάζεται Ελλάδα, κατακλύζονται από κόσμο για να τιμήσουν και να δοξολογήσουν την Παναγία μας με απόλυτη θρησκευτική κατάνυξη, για να αναβιώσουν ήθη και έθιμα του τόπου τους, μετέχοντας να γίνουν κοινωνοί στις λειτουργίες που τελούνται στην Παναγία.
Aπό τις σημαντικότερες λοιπόν στιγμές της Χριστιανοσύνης, είναι η γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου την 15η Αυγούστου, μεγάλη Δεσποτική εορτή που γιορτάζεται σε κάθε γωνιά της Ελλάδας με λαμπρότητα και προσήκοντα σεβασμό, «το μικρό Πάσχα του καλοκαιριού», που όμως για κάθε χριστιανό αποτελεί χαρά μεγάλη, εφόσον το σώμα της Μητέρας Παναγίας αναλήφθηκε στους ουρανούς.
Σύμφωνα με το απολυτίκιο προς τη Θεοτόκο, όσον αφορά την κοίμηση Της, «εν τη Γεννήσει την παρθενίαν εφύλαξας· εν τη Κοιμήσει τον κόσμον ού κατέλιπες Θεοτόκε· μετέστης προς την ζωήν, μήτηρ υπάρχουσα της ζωής και ταις πρεσβείαις ταις Σαις λυτρουμένη, εκ θανάτου τας ψυχάς ημών».
Ήθη και έθιμα αναβιώνουν κάθε χρόνο, για να τιμήσουν με ιδιαίτερη ευλάβεια, την Μητέρα του Ιησού Χριστού και Μητέρα όλων μας. Τελετουργικά και παραδόσεις, με ιδιαίτερη σημασία την ημέρα αυτή, αποτελούν χριστιανικό έρεισμα σε όλη την επικράτεια.
Αμέτρητα ονόματα αποδίδονται στη Θεοτόκο μας, σε κάθε περιοχή της Ελλάδας ξεχωριστά, θέλοντας να αποδώσει ο καθένας με το δικό του τρόπο την αγάπη του, την πίστη και την αφοσίωσή του, απέναντι στο πιο ιερό πρόσωπο της Ορθοδοξίας μας. Συνήθως τα ονόματα δίδονται λόγω του τόπου που βρίσκεται η εκκλησία, γεωγραφικά αφιερωμένα στη Χάρη Της, ανάλογα με τον τρόπο που αποδίδεται η αγιογραφία Της και σύμφωνα με τα θαύματά Της Παναγίας, σε όλους όμως τους ναούς, υπάρχει πάντα η Παναγία η Πλατυτέρα των Ουρανών, με χέρια απλωμένα ως ασπίδα προστατευτική για όλους μας, μια αγκαλιά Αγάπης και στη μέση ο Ιησούς Χριστός.
Πόσα και πόσα ονόματα, περιβάλλουν με αμέριστη και αδιάπτωτη αγάπη, το πρόσωπο της Παναγίας μας: Γλυκοφιλούσα, Φανερωμένη, Κρεμαστή, Θαλασσινή, Θρηνούσα, Χρυσοσπηλιώτισσα, Μυρτιδιώτισσα, Γαλανή, Βρεφοκρατούσα, Αγνή, Καστριανή, Φοινικιώτισσα, Κακαβιώτισσα… και πόσες ακόμα, πραγματικά αμέτρητες ονομασίες, υπάρχουν σε κάθε μέρος, σε κάθε γωνιά αυτού του τόπου.
Μερικά μόνο από τα έθιμα, που αναβιώνουν κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια του Δεκαπενταύγουστου, είναι και το έθιμο με τους «ιππείς» στη Μακεδονία, όπου με στολισμένα άλογα πορεύονται να τιμήσουν τη Θεοτόκο και να ζητήσουν την ευλογία Της.
Το γνωστό έθιμο των «καβαλάρηδων» υπό την μελωδία και τους ήχους των χάλκινων οργάνων, όπου κυριαρχεί στη Μακεδονία και στη Χαλκιδική αναπόσπαστο κομμάτι, που συμπληρώνει τα κομμάτια της παράδοσης του τόπου.
Στην Ήπειρο, για παράδειγμα, αμέσως μετά τη θεία λειτουργία, ακολουθεί χορός με πρωτοστατούντες τους ιερείς, μετά τους ηλικιωμένους και έπονται οι νεώτεροι, στήνετε ατελείωτο γλέντι με παραδοσιακούς ηπειρώτικους χορούς και τοπικούς σκοπούς, που κρατάει τρεις μέρες και ο χορός λέγεται «διπλοκάγκελο» με τα χέρια σταυρωτά και δεμένα, χορεύουν και τραγουδούν όλοι μαζί με μία φωνή, ο εορτασμός κρατάει τρεις μέρες και τρεις νύχτες -συμβολικός αριθμός- σύμφωνα με την παράδοση.
Έπειτα ακολουθεί η λιτάνευση της Αγίας Εικόνας της Παναγίας, όπου συγκεντρώνονται χρήματα για τυχόν επισκευές στο ναό.
Η «Παναγία της Εκατονταπυλιανής» στην Πάρο, η Παναγία στην Πάτμο, η Παναγία στη Φθιώτιδα και στην Κρήτη, εδώ ακολουθεί λιτάνευση της εικόνας και περιφορά του Επιταφίου της Παναγίας, ένα έθιμο με βυζαντινές καταβολές, λαμπρύνει όλα τα στενά, τα καλντερίμια του νησιού και τα δρομάκια των χωριών τους αντίστοιχα.
Στην Πελοπόννησο, στο πανέμορφο μοναστήρι της Κρεμαστής (στην κυριολεξία η Μονή κρέμεται από ένα βράχο), πλήθος πιστών προσέρχεται να προσευχηθεί στη Χάρη Της και να λαμπρύνει με το Άγιο Φώς Της τις ψυχές των ανθρώπων.
Τα «φιδάκια της Παναγιάς» στην Κεφαλονιά ιδιαίτερο έθιμο, θεωρούνται σύμβολο ευλογίας και καλοτυχίας, όσα περισσότερα φιδάκια πλησιάσουν την εικόνα της Παναγίας και τον ιερό προαύλιο χώρο, τόσο μεγαλύτερη η ευλογία για το νησί και τους κατοίκους της.
Το Ποντιακό γλέντι αφιερωμένο στην «Παναΐα» όπως την αποκαλούν, έτσι όπως ξέρουν να γλεντούν όμορφα οι Πόντιοι, στην εορτή της Παναγίας Σουμελά, όπου πλήθος κόσμου συρρέει κάθε χρόνο τέτοια μέρα!
Όλα, ήθη και έθιμα, ξεχωριστά με ιδιαίτερο χρώμα και τρόπο, αλλά και φώς ένεκα της ημέρας, αποδίδονται στη Χάρη της Παναγίας, όλα μαζί συντελούν, συνδέουν, επικοινωνούν και αλληλοσυμπληρώνουν, με απόλυτη ευλάβεια και χαλκέντερο έρεισμα, το θρησκευτικό αίσθημα και στοιχείο. Υμνολογίες και δοξολογίες αμέτρητες στο πρόσωπό Της, επίσης πολλοί ποιητές και λογοτέχνες έχουν γράψει για τη Θεοτόκο, όπως για παράδειγμα ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Νίκος Γκάτσος, ο Κώστας Βάρναλης και η ερμηνεύτρια Δόμνα Σαμίου, έχει απαγγείλει με μοναδικό τρόπο το γνωστό σε όλους «έχε γεια Παναγιά», ένα παραδοσιακό άσμα της Θράκης.
Ύμνοι λοιπόν και τραγούδια «μεταφέρθηκαν» στο στόμα του λαού, για να τραγουδήσουν και να δοξολογήσουν το πιο ιερό, το πιο γλυκό πρόσωπο όλου του κόσμου.
Την ευλογία Της Παναγιάς να έχουμε όλοι μας, όπου και αν βρισκόμαστε, να γιορτάσουμε τη ξεχωριστή και μεγάλη αυτή μέρα!
Χρόνια πολλά, χρόνια καλά και ανέφελα και του χρόνου!
