Τα τελευταία περιστατικά σχολικής βίας που κυριαρχούν στη δημοσιότητα, στην ουσία αποκαλύπτουν ένα πάσχον εκπαιδευτικό σύστημα. Το έχω γράψει πολλές φορές: Η παιδεία είναι ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που απασχολούν την Ελλάδα και αν δεν ήταν η σχολική βία που ίσως ξυπνήσει κάποιες συνειδήσεις – το ελπίζω! – δεν θα ασχολείτο κανένας με το θέμα. Η κυβέρνηση είναι υπερήφανη που διέθεσε 145 εκ. ευρώ για διαδραστικούς πίνακες όπως είχα γράψει πριν λίγο καιρό, αλλά αυτό δεν κάνει την διαφορά.
Το σχολείο έχει γίνει ένας χρησιμοθηρικός θεσμός και φτάνει, από πλευράς γνώσης, μέχρι εκεί που οι μαθητές νομίζουν ότι θα τους χρησιμεύσει στο να δώσουν εισαγωγικές εξετάσεις. Το ίδιο έχουν αποδεχτεί και οι καθηγητές. Σας παραπέμπω σε μια ομιλία της διαπρεπούς Κινέζας μαθηματικού Ευγενείας Cheng στο Βασιλικό Ινστιτούτο (Royal Institute) της Μ. Βρετανίας, όπου αναφέρει για τα μαθηματικά ότι ακόμη και αν δεν τα χρησιμοποιήσουμε ποτέ στην ζωή μας, πρέπει να τα μάθουμε γιατί αυτά διδάσκουν την αναλυτική και συνθετική σκέψη και μας βοηθούν να λαμβάνουμε σωστές αποφάσεις στην ζωή μας. Αυτό το πράγμα έχει ξεχαστεί εδώ και χρόνια από τα σχολεία.
Η ποιότητα του Ελληνικού σχολείου σταδιακά άρχισε να φθίνει και να παραδίδεται η εξουσία του καθηγητή στον μαθητή χάριν της δημοκρατικής διαδικασίας με τα λεγόμενα δεκαπενταμελή και τις καταλήψεις. Ακόμη οι καθηγητές βολευόμενοι παρέδωσαν και την αυθεντία τους με ολέθριες συνέπειες στην εκπαιδευτική διαδικασία. Οι αλλεπάλληλες αλλαγές στα προγράμματα και στην εκπαιδευτική διαδικασία που έφερνε ο κάθε υπουργός παιδείας και η απουσία ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Παιδεία έφεραν τα σημερινά αποτελέσματα. Αυτή τη στιγμή μέσα στο Ελληνικό σχολείο υπάρχει μια κληρονομιά – νοοτροπία που αναπαράγεται από τους μεγαλύτερους μαθητές προς τους μικρότερους υποβοηθούμενη βεβαίως και από διάφορες μορφές κομματικών παρεμβάσεων.
Η δέσμευση του καθηγητή στα αποκλειστικά διδακτικά και όχι παιδαγωγικά καθήκοντα από το Υπουργείο Παιδείας είναι ακόμη ένας παράγοντας βίας. Η σχολική βία δεν είναι σημερινή και τόσα χρόνια την δικαιολογούμε γιατί δεν έχουμε ψυχολόγους, δεν έχουμε κτηριακές εγκαταστάσεις, δεν έχουμε καθηγητές, δεν έχουμε μισθούς κτλ, κτλ… Σήμερα φθάσαμε να έχουμε δέκα ψυχολόγους σε κάθε σχολείο, που λέει ο λόγος, και όπως πάμε θα έχουμε έναν ψυχολόγο για κάθε μαθητή και έναν ψυχίατρο στην ενήλικη ζωή του. Έχουμε την περίφημη υποβοηθούμενη διδασκαλία και έτσι μέσα στην τάξη ένας δάσκαλος μπορεί να κάνει μάθημα και να είναι και κανά δυο άλλοι να βοηθάνε κάποιους μαθητές που δυσκολεύονται. Έχουν καταλάβει οι φωστήρες την ψυχολογική κατάσταση του παιδιού που υπόκειται την ενισχυτική διδασκαλία και πώς το βλέπουν οι συμμαθητές του; Αυτό είναι και ένας λόγος που μας έχουν πήξει στην αποδοχή της διαφορετικότητας. Έψαξε το Υπ. Παιδείας με τόσους ψυχολόγους που υπάρχουν στην αγορά να δει την πρόοδο των παιδιών της ενισχυτικής διδασκαλίας στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση; Ας το ψάξει να δούμε πόσα παιδιά ενισχυτικής εμπλέκονται σε τέτοια περιστατικά.
Έγινε θέμα με την απαγόρευση της χρήσης των κινητών τηλεφώνων στην τάξη και η κυβέρνηση βγήκε υπερήφανη να μας πει ότι θα πέφτουν αποβολές!!! Δηλαδή, κύριοι φωστήρες και διάφοροι άλλοι των ΜΜΕ, μπορεί να γίνεται μάθημα και να καταλαβαίνει ο μαθητής αν παίζει την ώρα του μαθήματος με το κινητό; Νόμιζα ότι αυτό είναι αυτονόητο και ότι θα έπρεπε να είναι ο κανόνας. Πώς είναι δυνατόν να επιτρέπει ο καθηγητής την ώρα που κάνει μάθημα να παίζει ο μαθητής του με το κινητό; Πού είναι η αξιοπρέπειά σου, κύριε καθηγητά;
Έχω έναν φίλο μηχανολόγο του ΕΜΠ, ο οποίος ήταν καθηγητής σε Τεχνικό Λύκειο στην Πάτρα. Ένας μαθητής του έκανε συνέχεια φασαρία και του χαλούσε το μάθημα. Έγιναν προσπάθειες να τον νουθετήσει με το καλό, με την συζήτηση, αλλά εις μάτην. Κάποια στιγμή ο έφηβος έφαγε «το ξύλο της χρονιάς του» και απείλησε τον καθηγητή με μηνύσεις. Ο καθηγητής κάλεσε τον πατέρα του που ζούσε κάπου στο Αγρίνιο και διευθετήθηκε το θέμα αφού ο μαθητής «έφαγε» και μερικές σφαλιάρες και από τον πατέρα του. Σήμερα στην Πάτρα κυκλοφορεί με Μερσεντές γιατί έκανε επιχείρηση ψυκτικών και όποτε βλέπει τον φίλο μου του φωνάζει από μακριά: «Δάσκαλε, η Μερσεντές σου», θέλοντας να πει ότι σ’ αυτόν οφείλει την επιτυχία του στον επαγγελματικό τομέα.
Το Υπουργείο Παιδείας έχει μια ιστοσελίδα για την καταγγελία του σχολικού εκφοβισμού. Εκεί υπάρχει ένα video που μας προτρέπει να το δούμε και το είδα. Όπως φαίνεται το video δεν είναι σκηνοθετημένο – ακόμη και να είναι δεν αλλάζει κάτι -και δείχνει τους μαθητές να μπαίνουν στις τάξεις τους. Κάποιος από αυτούς από τον πάνω όροφο πετά την τσάντα ενός συμμαθητή του κάτω στο ισόγειο σκορπίζοντας τα βιβλία του. Αυτό είναι σχολική βία προφανώς. Αυτό που μου έκανε όμως εντύπωση είναι ότι δεν υπήρχαν ούτε στις σκάλες ούτε στους διαδρόμους καθηγητές επιτηρητές. Πριν ξεφτιλιστεί έτσι το σχολείο, υπήρχαν καθηγητές – επιτηρητές στην αυλή, στους διαδρόμους και στις σκάλες εντός του σχολείου. Αν υπήρχε η επιτήρηση θα δυσκολευόταν ο μαθητής να συμπεριφερθεί βίαια και αν το έκανε θα του επέβαλλε την ποινή αποβολής το σχολείο, Υπουργείου θέλοντος βέβαια.
Όταν έχεις ένα σχολείο που κανένας μαθητής δεν μένει στην ίδια τάξη παρά τις διατάξεις της πλάκας του Υπουργείου Παιδείας, πώς ο μαθητής θα υπολογίσει και θα πάρει το σχολείο στα σοβαρά;
Η σχολική βία καταπολεμάται με την επιστροφή της πειθαρχίας στο σχολείο, την επιστροφή της αξιοπρέπειας του καθηγητή και την πραγματική διδασκαλία των μαθημάτων. Λέω πραγματική διδασκαλία γιατί στο λύκειο μελετώνται μόνο τα μαθήματα των εισαγωγικών. Για παράδειγμα, ο μαθητής με κατεύθυνση στις θετικές επιστήμες είναι άσχετος με την ιστορία. Πώς θα γίνει αύριο υπεύθυνος πολίτης αν δεν γνωρίζει τουλάχιστον την Ελληνική ιστορία; Πώς θα τα καταφέρει αν δεν έχει μυρουδιά από κοινωνιολογία, φιλοσοφία (βέβαια σε τι θα μου χρησιμεύσει;), Αρχαία Ελληνική Γραμματεία και Γλώσσα; Στη Μεγάλη Βρετανία, αλλά και σε άλλες χώρες νομίζω, υπάρχει πρόγραμμα σε όλα τα σχολεία να προωθηθούν τα μαθηματικά και η γλώσσα γιατί πιστεύουν ότι αυτές οι γνώσεις είναι προαπαιτούμενες για οποιαδήποτε κατεύθυνση και αν προσανατολιστεί ο μαθητής, αλλά και για τον κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Κάποιοι άλλοι ρίχνουν την ευθύνη στις τάξεις με πολλούς μαθητές. Κάτι μαθητούδια του δημοτικού μαζί με τους γονείς τους έκαναν κατάληψη του σχολείου επειδή γίνεται συγχώνευση. Πρώτα ρωτώ τον διευθυντή γιατί επέτρεψε στους γονείς να ανακατευτούν με ένα τέτοιο ζήτημα; Στη συνέχεια ρωτώ τους γονείς: η κατάληψη που μαθαίνετε στα βλαστάρια σας δεν θα τα ακολουθήσει και στις μεγαλύτερες τάξεις; Η κατάληψη δεν είναι βίαιη πράξη; Τα σχολεία συγχωνεύονται γιατί δεν υπάρχουν μαθητές, το δημογραφικό ήδη έδειξε τα δόντια του. Ακόμη δεν μπορεί στα σχολεία της Ευρώπης να σπάνε την τάξη όταν φτάσουν στους 32 μαθητές και εδώ στους 25. Τόσο γαλαντόμοι είμαστε;
Το πρόβλημα της βίας δεν θα λυθεί με τους ψυχολόγους που παράγονται άκριτα κατά εκατοντάδες από δημόσια και ιδιωτικά ιδρύματα, ούτε θα λυθεί με τα πρόστιμα στους γονείς. Το πρόβλημα είναι ιδεολογικό και σαν τέτοιο πρέπει να αντιμετωπιστεί. Θα αντιμετωπιστεί αν το σχολείο αποχτήσει την παλιά αίγλη του και γίνει ναός γνώσης και στοιχειώδους έρευνας. Αν οι καθηγητές αποκτήσουν την αυτοεκτίμησή τους και τον σεβασμό από τους μαθητές μπορεί να επανέλθει στο σχολείο η πειθαρχία. Ο δρόμος είναι μακρύς και χρειάζεται συνεχής προσπάθεια με συναίνεση από όλες τις πολιτικές δυνάμεις για ένα σχολείο του μέλλοντος με ένα νέο Εθνικό Σχέδιο για την Παιδεία.
