Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια, Συγγραφέας, Απόφοιτη Σχολής Μ.Ε.Χ.Α, Σπουδάστρια Κοιν. Επιστημών
Ένα ταξίδι νοερά αλλά ουσιαστικό και αδιαπραγμάτευτο, ένα ταξίδι μνήμης στο παρελθόν ενός τόπου, αποτελούν τα Λαογραφικά Μουσεία. Με τον όρο μουσείο εννοούμε τον χώρο όπου εκτίθενται αντικείμενα ιστορικής και καλλιτεχνικής ή γενικότερα μορφωτικής αξίας και συμβάλλουν στο πολιτισμικό παζλ ενός τόπου.
τη σύγχρονη εποχή όταν λέμε όμως Λαογραφικά Μουσεία, εννοούμε τη συλλογή εκθεμάτων καθημερινής χρήσης όπως εργαλεία παντός χειρωνακτικών εργασιών, καθώς και είδη καθημερινής οικιακής χρήσης και εξοπλισμού, είδη ξυλουργικής τέχνης καθώς και σιδηρουργίας, υφαντουργίας, παραδοσιακές ενδυμασίες, φωτογραφικό υλικό από ιστορικά και κοινωνικά γεγονότα, διάφορα έγγραφα όπως προικοσύμφωνα, πωλήσεις χωραφιών, διαθήκες, χάρτες και χρήματα αλλοτινών εποχών, καθώς εκκλησιαστικά είδη όπως λιβανιστήρια, θυμιατά ακόμα και στεφανοθήκες παλαιότερων δεκαετιών κατά συνέπεια περασμένων αιώνων.
Θα έλεγα ότι αξίζει να θεωρηθεί πως τα Λαογραφικά Μουσεία αποτελούν προβαλλόμενες σελίδες του χθες στο σήμερα ή άλκιμες γέφυρες που ενώνουν το παρελθόν με τη σύγχρονη εποχή.
Στα συγκεκριμένα μουσεία, τα εκθέματα ενός τόπου αντικατοπτρίζουν, διατηρούν και συναποτελούν την πολιτιστική ταυτότητά τους, τα ήθη, τα έθιμα και τις συνήθειες αυτού, προβάλλουν ή αλλιώς συστήνουν την κοινωνική και πνευματική ταυτότητα και αναδεικνύουν τον πολιτισμικό χάρτη τους. Επίσης, αποτελούν αρωγούς πολιτιστικών, κοινωνικών και οικονομικών κριτηρίων μιας περιοχής, κατ’ επέκταση μιας ολόκληρης χώρας ακόμα και για επισκέπτες εντός και εκτός συνόρων, εφόσον όλα αυτά τα στοιχεία έρχονται να κλειδώσουν πολύ όμορφα με τον πολιτιστικό τουρισμό μιας περιοχής μέσα από πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως εκθέσεις, διαλέξεις, συναυλίες και γενικότερα ενημερωτικές γιορτές κοινωνικού περιεχομένου.
Τα τελευταία χρόνια υπάρχει πραγματικά αυξημένο το ενδιαφέρον των πολιτών να αναζητήσουν την πολιτισμική τους ταυτότητα άρα και κληρονομιά, γι’ αυτό παρατηρούμε να γίνονται προσπάθειες για δημιουργία και υλοποίηση λαογραφικών μουσείων.
Μουσεία λοιπόν που μνημονεύουν την ιστορία του λαού, την ιστορία ενός τόπου. Μια τέτοιου είδους θύμηση, μια φιλότιμη προσπάθεια με βαθιά αναζήτηση στις σελίδες της λαογραφίας ξεκάθαρα και με χαλκέντερη προσωπική πρωτοβουλία είναι κι αυτή της κυρίας Λένγκως Νικολού-Μήτση, μια γυναίκας ειλικρινούς, με ευγένεια ψυχής μα πάνω απ’ όλα αυθεντικής, με καταγωγή από ένα χωριό της Ηπείρου, όπου ξεκίνησε από τη βαθιά και ατέρμονη αγάπη της απέναντι στην παράδοση του ελληνικού στοιχείου της ελληνικής υπαίθρου, καθώς και στα λαογραφικά στοιχεία αυτού.
Ξεκίνησε να συλλέγει παντός είδους χρηστικά αντικείμενα ένα προς ένα, συγκεκριμένα από τις αρχές της δεκαετίας του ‘80 του προηγούμενου αιώνα κοντά 44 χρόνια ως σήμερα, από τα χωριά Ελληνικό και Ραφταναίοι Ιωαννίνων και Βορείων Τζουμέρκων αντίστοιχα, να τα περιβάλλει με αγάπη φροντίζοντάς τα, περισώνοντάς τα και να τα τοποθετεί στον μικρό, μοναδικό και απαραίτητο ιδιωτικό της χώρο και όλα αυτά…, γιατί θέλησε με όλη την δύναμη της ψυχής της να σώσει τον πολιτισμό, τα ήθη και τα έθιμα της περιοχής της, άρα και της χώρας της. Αξίζει να σημειωθεί εξολοκλήρου η προσπάθειά της γίνεται αφιλοκερδώς, χωρίς κανένα οικονομικό αντάλλαγμα, παρά μόνον την ανιδιοτελή και ανυστερόβουλη αγάπη της απέναντι στη λαογραφία του τόπου μας, της Ελλάδας μας, να διασωθεί κάθε στοιχείο το οποίο την αντιπροσωπεύει.
Μια αγάπη αμφίδρομη, με αμοιβαίο συναισθηματικό και ιστορικό πάρε, δώσε δημιουργεί και δομεί βαθιά και στέρεα ερείσματα στις επόμενες γενιές, γνωρίζοντας και μαθαίνοντας τα χαρακτηριστικά σε πολιτιστικό και πολιτισμικό επίπεδο μιας περιοχής. Γιατί ο πολιτισμός είναι υπέρτατο αγαθό μιας χώρας, άρα και των πολιτών αυτής.
Ο χώρος του Λαογραφικού Μουσείου αποτελεί, ας μου επιτραπεί η έκφραση, «ναό» πολιτισμού, η υποδοχή του, το «καλωσόρισμά» του μια μεγάλη αγκαλιά για τον καθένα από εμάς, μια γέφυρα του χθες με το σήμερα, ατέρμονη η συλλογή των εκθεμάτων από αντικείμενα πάσης φύσεως, από συλλογές, από λαϊκές ενδυμασίες, χορευτικές και νυφικές, κεντήματα, υφαντά, έργα μεταλλοτεχνίας, ξυλογλυπτικής, έπιπλα, έργα αργυροχρυσοχοΐας, μουσικά όργανα, πίνακες ζωγραφικής και εργόχειρα, ιατρικό υλικό εκείνη της εποχής, καθώς και φωτογραφικό υλικό από διάφορες εθιμοτυπικές δραστηριότητες.
Ο χώρος «ιερός» εφόσον συγκεντρώνει, αποδεικνύει και προβάλλει, συστήνει τον τρόπο ζωής ανθρώπων των προηγούμενων εποχών, των προγόνων, μιας παλιάς Ελλάδας. Αποδεικνύοντας μέσω των προβαλλόμενων αντικειμένων την οικονομική δυνατότητα της κάθε εποχής και της κάθε περιοχής, τις επιρροές, καθώς και το επίπεδο της τεχνογνωσίας αυτών, τις πρώτες ύλες, τους διαθέσιμους πόρους της εποχής εκείνης.
Ένα ακραιφνές ταξίδι στο παρελθόν, διδάσκει τα ήθη, τα έθιμα, τα λαϊκά δρώμενα, όλα αυτά τα στοιχεία που συνθέτουν την πολιτισμική κληρονομιά μας, το πολιτισμικό μας κεφάλαιο.
Μακάρι αυτές οι ενέργειες που πραγματοποιούνται, που δεν είναι αρτιφανείς από απλούς πολίτες, από αγάπη και μεράκι στην αξία, κατά την ταπεινή μου γνώμη και με παρρησία, να στηρίζονται περισσότερο από την πολιτεία, ώστε να μη χαθεί ούτε ψίγμα του πολύτιμου πολιτισμού μας, εφόσον αυτός αποτελεί τη δύναμη να συνεχίσουμε και μια νέα ατραπό στους αλγεινούς καιρούς που διανύουμε.
Όταν γνωρίζουμε την ταυτότητά μας γνωρίζουμε τον προορισμό μας, κατ’ επέκταση ξέρουμε, κατέχουμε, πως να συνεχίσουμε, να μεταλαμπαδεύσουμε και να μην επιλησμονήσουμε την παράδοσή μας. Λένγκω – και κάθε Λένγκω η οποία προσπαθεί να περισώσει στοιχεία της λαογραφίας μας, μέσα στους δυσμενείς καιρούς που διανύουμε – ευχαριστούμε για την προσωπική πρωτοβουλία και αδιάπτωτη προσπάθεια και αγώνα, να σωθεί η πολιτισμική μας ταυτότητα, με ευθύνη για το μέλλον, σ’ ένα χώρο μικρό αλλά ασφυκτικά γεμάτο από Ελλάδα!
Καλή πολιτισμική συν – έχεια…
