Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια, Συγγραφέας, Απόφοιτη Σχολής Μ.Ε.Χ.Α. & Λαογραφίας
Χριστούγεννα γεμάτα από φως, ελπίδα και αισιοδοξία αλλά και από αρώματα μπαχαρικών, αρώματα από καρύδια, από κανέλα, γαρύφαλλο, πορτοκάλι, βούτυρο, γλυκάνισο και άχνη αναδύονται παντού, στο σπίτι, στα καταστήματα, στους συνοικιακούς δρόμους. Τα Χριστούγεννα περιλαμβάνουν τόσες πολλές γλυκές απολαύσεις, που ποιά να προτιμήσεις περισσότερο και που να πρωτό αναφερθείς, μια από αυτές είναι και τα μελομακάρονα αλλά και οι κουραμπιέδες και τούμπαλιν!
Από πού όμως προέρχονται αυτά τα εξαιρετικά εδέσματα και πώς ήρθαν σε εμάς; Από πού άραγε βγήκε η λέξη μελομακάρονο και πώς έφτασε στις μέρες μας να διεκδικεί δικαίως ξεχωριστή θέση, στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι μας και να αποτελεί βασικό κέρασμα στους επισκέπτες μας, αλλά και στους ελπιδοφόρους αυτόκλητους καλανδιστές;
Τα μελομακάρονα έχουν ετυμολογικά αρχαιοελληνική προέλευση. Στα λεξικά αναφέρεται ότι η λέξη «μελομακάρονα» προέρχεται από την ελληνική λέξη «μακαρία», που σημαίνει δείπνο αφιερωμένο στη μνήμη των νεκρών, των θανόντων, όπου μακάριζαν οι ζώντες ή αλλιώς μνημόνευαν, τον νεκρό συγγενή τους και το δείπνο είχε ως βάση τα μελομακάρια δηλαδή τα μελομακάρονα.
Η αρχαία ελληνική λέξη «μακαρία», αποτελούσε ένα κομμάτι από την «ψυχόπιτα», δηλαδή ένα κομμάτι άρτου ακριβώς στο σχήμα και στο μέγεθος του σημερινού λαχταριστού μελομακάρονου, το οποίο μοίραζαν στους συγγενείς αμέσως μετά την τέλεση του ιερού μυστηρίου των θανόντων, με άλλα λόγια στην αρχαιότητα το μελομακάρονο αποτελούσε τα κόλλυβα των αρχαίων Ελλήνων.
Επίσης υπάρχει και η άλλη εκδοχή οι αρχαίοι πρόγονοί μας για να εξευμενίσουν τις ψυχές των νεκρών συγγενών τους έφτιαχναν μελομακάρονα και το ονόμαζαν «μελιτόεσσες», το αρχαίο μελομακάρονο αποτελούσε εξέχουσας σημασίας γλύκισμα!
Ναι ακριβώς και οι Αρχαίοι Έλληνες έφτιαχναν μελομακάρονα! Χειροποίητα γλυκίσματα από αλεύρι σίτου και πλημμυρισμένα με μέλι, μελιτόεσσες λοιπόν από την Αρχαία Ελλάδα, η προέλευσή τους και η συνταγή τους, τα γνωστά σήμερα μελομακάρονα!
Οι αρχαίοι Έλληνες άρχισαν να περιλούζουν την πίτα αυτή, με μέλι, έτσι έγινε μέλι και μακαρία, «μελομακαρία». Η γιορτή πραγματοποιούνταν στα τέλη Δεκεμβρίου με τις άπλετες γλυκές προσφορές τους προς τους θεούς του κάτω κόσμου, αλλά σε συνδυασμό με τη γη, ώστε οι θνητοί να εξασφαλίσουν την εύνοια τους, κατ’ επέκταση την ευζωία τους και την καλοτυχίας τους, κατά τη διάρκεια της βιοτής τους.
Άρα τα μελομακάρονα αποτελούσαν ταφικό έθιμο στους αρχαίους χρόνους. Τίποτα λοιπόν στην παράδοσή μας δεν προέρχεται από παρθενογένεση, αλλά οι ρίζες τους βρίσκονται στην Αρχαία Ελλάδα, ακόμα και η προσφορά και η συνταγή των μελιτόεσσων.
Στους Βυζαντινούς χρόνους το μελομακάρονο κατείχε την πρώτη θέση, καθώς ήταν το γλύκισμα του Δωδεκαημέρου και μετονομάστηκε σε «φοινίκια».
Σιγά σιγά με το πέρασμα των χρόνων, αρχίζει να αποκόβεται από τα ταφικά έθιμα και αρχίζει να συνδέεται με τις μέρες αυτών των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων, αποτελώντας βασικό γλύκισμα κατά τη διάρκεια των γιορτινών ημερών.
Οι Μικρασιάτες Έλληνες, οι Έλληνες του Πόντου, καθώς και σε πολλά νησιά, στα μελομακάρονα αποδίδουν το όνομα «φοινίκια», ένεκα του χρυσαφένιου και ροδόχρους χρώματός τους. Επίσης, οι αρχαίοι Λατίνοι και αργότερα οι Ιταλοί χρησιμοποιούσαν τη λέξη μακαρωνία ως maccarone, καθώς και οι Γάλλοι και οι Άγγλοι το δικό τους macaroon, ένα είδος αμυγδαλωτού μπισκότου.
Στις μέρες μας τα μελομακάρονα έχουν αποκτήσει το δικό τους γευστικό έρεισμα και υπάρχουν πλέον σε πολλές παραλλαγές για να ευχαριστήσουν κάθε ουρανίσκο.
Μια από αυτές τις εκδοχές, εκτός από τη διαχρονική συνταγή, είναι και αυτή των σοκολατένιων μελομακάρονων δηλαδή με επικάλυψη λευκής ή μαύρης σοκολάτας, με γέμιση από κράνμπερι, φουντούκι και αμύγδαλο και άλλα πολλά.
Ας έρθουμε τώρα και στην άλλη γευστική απόλαυση αυτή του κουραμπιέ, ο κλασικός ολόλευκος κουραμπιές φέρει το όνομά του από το περσικό Qurabiye, που σημαίνει μπισκότο.
Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, συγκεκριμένα από την Καρβάλη της Καππαδοκίας, δημιούργησαν στο Νομό Καβάλας το 1924 τη Νέα Καρβάλη, έφεραν μαζί τους την παραδοσιακή συνταγή των κουραμπιέδων τους με αποτέλεσμα σήμερα οι πιο γνωστοί κουραμπιέδες να θεωρούνται αυτοί της Νέας Καρβάλης. Κουραμπιέδες βουτυράτοι «λουσμένοι» με αθόνερο ή ροδόνερο σκέτοι ή με αμύγδαλο καβουρντισμένο, με φουντούκια ή άλλους ξηρούς καρπούς, με κράνα με σοκολάτα μαύρη ή λευκή, ο κουραμπιές είναι ένας, ολόλευκος πασπαλισμένος με άχνη ζάχαρη σαν από χιόνι καλυμμένος στην βουτυρένια γλύκα του!
Τώρα τι προτιμάτε από τους δύο και ποιοί είσαστε λάτρεις του κουραμπιέ ή του μελομακάρονου, ας το αποφασίσει ο ουρανίσκος του καθενός. Όπως και να έχει τα δύο αυτά Χριστουγεννιάτικα γλυκίσματα, κάθε χρόνο έχουν την τιμητική τους και τον πρωταγωνιστικό ρόλο να κοσμούν κάθε γιορτινή πιατέλα τις Άγιες αυτές ημέρες.
Οπότε κουραμπιές εναντίον μελομακάρονου ή το αντίστροφο μάλλον σημειώσατε Χ.
Το επιμύθιο αυτού είναι ότι τα Χριστούγεννα αποτελούν κατά κύριο λόγο μια από τις μεγαλύτερες γιορτές, αποκλειστικά αφιερωμένη στην αγάπη σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ας ευχηθούμε το πνεύμα των Χριστουγέννων, της αγάπης, της ελπίδας, της αισιοδοξίας και του φωτός να διατηρηθεί αδιάπτωτο, όλο το χρόνο από όλους μας! Και γιατί όχι, βρείτε διάθεση και χρόνο και ετοιμάστε και λίγα μελομακάρονα ή κουραμπιέδες, έτσι για να μελώσετε και να σκορπίσετε άχνη το σπίτι σας και τον ουρανίσκο σας – με μέτρο ασφαλώς – μιας και βρισκόμαστε μια ανάσα πριν τα Χριστούγεννα!
Καλές, ευλογημένες, μελωμένες, ζαχαροζυμωμένες γιορτές να έχουμε!
