Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια, Συγγραφέας, Απόφοιτη Σχολής Μ.Ε.Χ.Α. & Λαογραφίας
«Για να γίνει μια τοπική Εκκλησία εκ του μηδενός χρειάζονται τρία πράγματα, ένα από αυτά είναι το καθετί να γίνει στη μητρική του γλώσσα, δηλαδή λατρεία, κήρυγμα, κατήχηση, βιβλία, εκδόσεις κ.λπ.», είχε αναφέρει σε συνέντευξή του ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας Αναστάσιος.
H μητρική μας γλώσσα είναι η γλώσσα που μαθαίνουμε από τους γονείς μας με το που θα ανοίξουμε τα μάτια μας σε αυτό τον κόσμο, είναι η γλώσσα που θα σταθεί επικοινωνιακός φάρος σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας, ώστε να εκφράσουμε τις σκέψεις μας, τα συναισθήματα μας, τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε γενικότερα τον κόσμο γύρω μας. Είναι από τα πολυτιμότερα επικοινωνιακά εργαλεία ζωής, όπως εργαλείο έκφρασης σκέψης, συναισθημάτων και πνεύματος ενός λαού που οφείλουμε να προστατεύσουμε σε όλη τη διάρκεια του βίου μας. Η προστασία λοιπόν και η διαφύλαξη της μητρικής γλώσσας είναι σημαντική για πολλούς και σημαντικούς λόγους.
Εξυπακούεται ότι όταν ένας λαός φέρει πολιτισμό, όταν αναπτύσσεται, καλλιεργεί τις τέχνες και τα γράμματα, επιστήμες, την ιστορία του, την παιδεία του γενικότερα, τόσο πιο πλούσια γίνεται η γλώσσα του, αποκτά άλλη δυναμική και βαρύτητα όχι μόνο για αυτόν αλλά για τον κόσμο ολόκληρο. Φυσικά και διαφέρει από χώρα σε χώρα, από ήπειρο σε ήπειρο, αναδεικνύοντας έτσι τη διαφορετικότητα των εθνών, την κουλτούρα και το πολιτισμικό του υπόβαθρο όχι γιατί η μία είναι καλύτερη από την άλλη, πιο πλούσια ή πιο εύηχη αλλά γιατί η καθεμία είναι αναγκαία και πολύτιμη.
Η γραφή όπως και η γλώσσα είναι προνόμιο και χαρακτηριστικό του ανθρώπου, τα δύο αυτά μέσα επικοινωνίας, τα δύο αυτά στοιχεία κάνουν τον άνθρωπο να ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα έμψυχα όντα, κατά συνέπεια να ανακαλύπτει, να εξετάζει και να εξελίσσεται μέσω της διάδοσης της γνώσης με πρωταγωνιστή και κύριο εκφραστή όλων τη γλώσσα.
Για παράδειγμα, ο άνθρωπος που συνθέτει ή που γράφει στίχους, μουσική ή ο άνθρωπος που γράφει βιβλία ο συγγραφέας τα καταφέρνει καλύτερα να γράφει στη μητρική του γλώσσα, αποδίδοντας καλύτερα, ακόμη και αν το έργο του μεταφραστεί σε άλλες γλώσσες, το έρεισμα της γραφής του είναι δύσκολο να ερμηνευτεί, να κατανοηθεί εκατό τοις εκατό, πλήρως κάπου αλλού, από κάποιον άλλον που μιλά άλλη γλώσσα.
Λόγου χάριν, οι προσδιορισμοί διαφέρουν από χώρα σε χώρα, όταν εμείς αποκαλούμε μια γυναίκα νταρντάνα την θεωρούμε εύσωμη, εν αντιθέσει με τους Κροάτες όπου με αυτή την λέξη χαρακτηρίζουν μια γυναίκα ως όμορφη!
Σήμερα στον κόσμο ομιλούνται 6.000 γλώσσες, τουλάχιστον οι μισές από αυτές απειλούνται να εξαφανιστούν. Διότι αυτές οι γλώσσες ανήκουν κυρίως σε ιθαγενείς πληθυσμούς χωρίς γραπτή εξασφάλιση της γλώσσας τους, κατά συνέπεια χωρίς καμία αναγνώριση από τα κράτη στα οποία ομιλούνται.
Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο η Διεθνής Ημέρα Μητρικής Γλώσσας γιορτάζεται κάθε χρόνο από το 2000, με σκοπό να προωθήσει την ειρήνη και την πολυγλωσσία σε όλο τον κόσμο και να προασπιστεί όλες τις μητρικές γλώσσες.
Αφορμή για τον εορτασμό της μητρικής γλώσσας, στάθηκε η σφαγή της Ντάκα στις 21 Φεβρουαρίου του 1952, όταν φοιτητές του Ανατολικού Πακιστάν, στο σημερινό Μπανγκλαντές, ξεσηκώθηκαν στα πλαίσια του «Γλωσσικού Κινήματος», ώστε να εμποδίσουν, να σταματήσουν τη γλώσσα τους Μπενγκάλι και την υιοθέτηση της επίσημης γλώσσας του Πακιστάν Ουρντού.
Τότε ήταν που πραγματοποιήθηκε διαμαρτυρία από φοιτητές στο Μπαγκλαντές, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τέσσερις τουλάχιστον άνθρωποι.
Στο Μπανγκλαντές η 21η Φεβρουαρίου είναι επίσημη αργία και.η ημέρα γιορτάζεται ως «Ημέρα του Γλωσσικού Κινήματος», για να αναγνωριστεί μετά από την UNESCO.
Τα Ηνωμένα Έθνη κάλεσαν στις 16 Μαΐου 2009 τα κράτη μέλη της, ώστε να διατηρήσουν και να προστατεύσουν όλων τις γλώσσες που ομιλούνται από τους ανθρώπους σε πάγκσμιο επίπεδο. Το επιμύθιο είναι ότι κανένας δεν έχει το δικαίωμα να κόψει τον ομφάλιο λώρο της μητρικής γλώσσας από κανέναν λαό ακόμα και αν αυτός είναι μια μικρή φυλή, αποτελούμενη από λίγους ανθρώπους.
Για παράδειγμα, παρατηρούμε σε κάθε γωνιά της Ελλάδας υπάρχουν άλκιμοι σύλλογοι που δημιουργούνται για να περισώσουν και να διαδώσουν στις επόμενες γενιές την μητρική τους γλώσσα, όπως οι Βλάχοι διατηρούν τη Βλάχικη διάλεκτο στο Μέτσοβο, στο Συρράκο των Ιωαννίνων αλλά και στην Κοζάνη. Επίσης, οι Πόντιοι την ποντιακή διάλεκτο, οι Αρκάδες την τσακωνική διάλεκτο που ομιλείται στην περιοχή της νότιας Κυνουρίας και της Αρκαδίας. Ακόμα, η Κρητική διάλεκτος, η Κυπριακή, η Μανιάτικη, η διάλεκτος της Λέσβου αλλά και της Λήμνου, η Θρακική, η Σαρακατσάνικη, η Ρωμανιώτικη διάλεκτος μια ελληνική διάλεκτος που προέρχεται από την ελληνιστική κοινή με εβραϊκές επιδράσεις.
Επίσης, τα Μαστορικά ή Μαστορκά η γλώσσα των μαστόρων, των πετράδων της Ηπείρου των Αθαμανικών ορέων, που την ομιλούσαν οι μεγάλοι και άκουγαν τα παιδιά τους με το πρώτο αντίκρυσμα του ήλιου, θεωρείται μια γλώσσα άτυπης ταυτότητας, από πάππου προς πάππου, με πνευματικό έρεισμα και δεσμούς.
Το ηθικό δίδαγμα είναι ότι η μητρική γλώσσα κάθε λαού πολυπληθή ή μη, αποτελεί ακόμα ένα πολιτισμικό και πνευματικό κομμάτι από το παζλ της γλωσσικής κληρονομιάς κάθε λαού, που δεν πρέπει να επιλησμονούμε. Αρκεί να συνειδητοποιήσουμε τη δύναμη της γλώσσας και την επίδραση που ασκεί στους ανθρώπους, προκειμένου αυτοί να την κρατήσουν ζωντανή και να μεταλαμπαδευτεί αναλλοίωτη και ζωντανή στις επόμενες γενιές, συνδέοντας αυτές μεταξύ τους αλλά και διατηρώντας ήθη και έθιμα, την ιστορία κάθε λαού και μεταβιβάζοντας σκέψεις, αναμνήσεις και συναισθήματα.
Ας μην ορρωδήσουμε στον εκφυλισμό και στην αλλοίωση της μητρική μας γλώσσα, ας προστατεύσουμε τον εθνικό μας πολιτισμό, την εθνική μας ιδιοσυστασία, τη γλωσσική μας ταυτότητα και γλωσσικό πλούτο, ας δομήσουμε και ας ενισχύσουμε ακόμα πιο χαλκέντερες βάσεις στην ποιοτική βαθμίδα εξέλιξης και αναβάθμισης του οικουμενικού πολιτισμού, όσον αφορά το μέγιστο κεφάλαιο μητρική γλώσσα.
Χρόνια πολλά, γλώσσα μου μητρική κι αγαπημένη!
