Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
Ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού έφτασε και μόλις ξεκινούν οι καλοκαιρινές βουτιές στη θάλασσα που τόσο μας έλειψαν, μετά από ένα διαρκές χειμερινό τοπίο! Μια ηλιόλουστη εποχή του χρόνου έφτασε, για να μας κάνει λίγο πιο ξέγνοιαστους, για να γίνουμε για λίγο όλοι πάλι παιδιά!
Ο μήνας Ιούνιος ονομαζόταν «Junο» στα λατινικά, από την Ήρα δανείστηκε το καλοκαιρινό του όνομα. Στην Ελλάδα του προσδίδουμε πολλές ονομασίες και τον αποκαλούμε «Κερασιώτη» ή «Κερασινό», διότι το μήνα αυτό καρποφορούν τα κεράσια. Επίσης, τον ονομάζουμε «Λιοτρόπη», γιατί στο τρίτο δεκαήμερο του μήνα πραγματοποιείται το θερινό ηλιοστάσιο, συγκεκριμένα την 21η Ιουνίου.
Αλλά και «Θεριστή» ή «Θερτή», εφόσον το μήνα αυτό ξεκινά η καλοκαιρινή περίοδος, όπου ωριμάζουν τα δημητριακά, τα στάχυα. Επίσης, «Δρεπανιστή» γιατί τώρα τα στάχυα έχουν αναπτυχθεί και έχουν αποδώσει καρπούς, άρα κόβονται με το δρεπάνι, έτσι του απέδιδαν τα παλιά εκείνα χρόνια την ονομασία αυτή!
Υπάρχει το εξής έθιμο σε πολλά χωριά της Ελλάδας ακόμα και σήμερα, δηλαδή με το να συγκεντρώνουν ματσάκια από στάχυα τα οποία πλέκουν μεταξύ τους και φτιάχνουν σταυρούς, που τους τοποθετούν στο κατώφλι του σπιτιού τους. Κάτι αντίστοιχο σαν τα στεφάνια του Μαΐου, ο χειροποίητος σταυρός από στάχυα αποτελεί σημάδι ευημερίας, καλοτυχίας και καλής αειθαλούς βλάστησης, όλα συμβολικής σημασίας, τον οποίο και κρεμούν στην αυλόπορτά τους. Ακόμα, σε πολλά μικρά χωριά του Ελλαδικού χώρου εξακολουθούν να κρατούν τον παλιό σπόρο του σιταριού και να τον αναμιγνύουν με το νέο, ώστε να εξασφαλίσουν την επόμενη επιτυχή βλάστηση και καρποφορία.
Επίσης, το μήνα Ιούνιο τον αποκαλούμε και «Αϊγιαννίτη», λόγω της γενέθλιας ημέρας του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου την 24η Ιουνίου. Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος μαθητής και συγγενικό πρόσωπο του Ιησού Χριστού, ήταν εκείνος που είδε τον δάσκαλό του μετά την Ανάστασή Του.
Ακόμα και «Ριγανά», εξαιτίας του ότι επιτυγχάνεται και ολοκληρώνεται η συγκομιδή του αρωματικού βοτάνου της ρίγανης, αλλά και «Κλήδονα» όπου στα αρχαία ελληνικά χρόνια σχετίζονταν με τον οιωνό ή το μήνυμα, με την μαντική προφητεία. Από το αρχαίο ελληνικό κληδών/όνος ή κλεηδών που σημαίνει οιωνός, σημάδι, μήνυμα.
Στην Ελλάδα λοιπόν κάποτε την παραμονή της γιορτής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, ένα παιδάκι αγόρι ή κορίτσι πήγαινε σε μια πηγή και γέμιζε μια κανάτα με νερό, μέχρι να εναποθέσει την κανάτα με το νερό στο σπίτι, δεν έπρεπε να μιλήσει σε κανέναν στο δρόμο, ακόμα και αν τον προκαλούσαν καθ’ οδόν με πειράγματα και αστεία, για αυτό το νερό ονομάζονταν «αμίλητο».
Μέσα στη κανάτα με το «αμίλητο» νερό έριχναν τα «ριζικάρια», δηλαδή τα τυχερά, τα μελλούμενα, όπως ένα φρούτο ή ένα καρπό ή κάποιο αντικείμενο προσωπικό τους και το σημάδευαν για να το βρει ο κάτοχός του, σκέπαζαν τότε την κανάτα με ένα κόκκινο μαντήλι και τοποθετούσαν πάνω της μια κλειδαριά ή ένα κλειδί, για να «κλειδώσουν» όπως θεωρούσαν την καλοτυχία.
Όλη τη νύχτα άφηναν την κανάτα έξω για να δεχτεί την καλή ενέργεια των άστρων, να «αστριστεί» όπως έλεγαν οι παλαιότεροι. Την επόμενη μέρα έφερναν την κανάτα μέσα στο σπίτι, συγκεντρώνονταν τότε όλη η οικογένεια και έβγαζαν τα αντικείμενα που είχαν βάλει την προηγούμενη μέρα, με αυτό τον τρόπο θεωρούσαν ότι καλωσόριζαν την καλοτυχία στο σπιτικό τους, απομάκρυναν μέσω αυτής της διαδικασίας κάθε τι βλαβερό μεμπτό και κακό.
Η συγκεκριμένη «τελετουργία» χάνεται στα βάθη των χρόνων της Αρχαίας Ελλάδας, τη συναντάμε στα χρόνια του Ομήρου, όπου τότε για να μαντέψουν τα μελλούμενα, αυτά που επρόκειτο να συμβούν στο εγγύς μέλλον, ακολουθούσαν την ίδια ακριβώς διαδικασία.
Η Εκκλησία μας όμως πολύ εύστοχα και χριστιανικά, δεν ενέκρινε σωστή τη συγκεκριμένη διαδικασία και ζήτησε να αντικατασταθεί με Αγιασμό και προσευχές η ευημερία στην οικογένεια και στο σπίτι κάθε ορθόδοξου χριστιανού.
Ήθη και έθιμα του λαού, του μήνα αυτού είναι η καύση των στεφάνων της Πρωτομαγιάς και το πήδημα πάνω από τις φωτιές τρεις φορές, άλλο ένα στοιχείο που έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα.
Το στοιχείο της φωτιάς λειτουργεί εξαγνιστικά, ως μέσο κάθαρσης και καλοτυχίας και ο αριθμός τρία, σηματοδοτεί την ευλογία αυτού που παίρνει το θάρρος να περάσει πάνω από τη φωτιά και να εξαγνιστεί.
Όλα αυτά τα έθιμα προϋπήρχαν στην Αρχαία Ελλάδα, μερικά από αυτά τείνουν να ξεχαστούν, συναποτελούν όμως μερίσματα του Ελληνικού πολιτισμού μας, αποτελούν την πολιτισμική ιδιοσυστασία μας, διότι τίποτα στη λαογραφία μας, στην παράδοσή μας, δεν έγκειται στη τύχη του και καλό θα είναι να μην επιλησμονηθούν. Όλα αυτά τα στοιχεία μας θυμίζουν μια παλιά αλλά αυθεντική Ελλάδα, μας ξυπνούν τις αναμνήσεις των παιδικών μας χρόνων, θύμησες με πλούσια ήθη και έθιμα που χαιρόμασταν από καρδιάς, αναβιώναμε και διασκεδάζαμε με την ψυχή μας.
Ο Ιούνιος γεμάτος φως είναι πλέον εδώ και σηματοδοτεί την έναρξη του καλοκαιριού και είμαστε έτοιμοι να τον διανύσουμε με καλοκαιρινή διάθεση! Καλώς όρισες Ιούνη και καλώς μας φέρνεις το καλοκαίρι που τόσο πολύ το έχουμε ανάγκη όλοι μας! Καλή αρχή να έχουμε και καλό καλοκαίρι!
