Ο ΘΩΜΑΣ ΜΠΙΖΙΟΥΡΑΣ, Φωτογράφος – Excel Developer, μιλάει στη ΜΑΙΡΗ ΓΚΙΩΝΗ – ΛΑΡΕΝΤΖΑΚΗ
Ο Θωμάς Μπιζιούρας είναι Excel developer με καλλιτεχνική ψυχή· ένας άνθρωπος της έκφρασης που εκτιμά και αναζητεί την αξία της εικόνας, της λέξης και του μύθου. Γεννημένος στη Δυτική Γερμανία από Έλληνες μετανάστες, μεγάλωσε στα Γρεβενά όπου ζει και δημιουργεί μέχρι σήμερα. Ως επαγγελματίας προγραμματιστής έχει αναπτύξει πάρα πολλές εφαρμογές Excel για επαγγελματίες και επιχειρήσεις, μέσω του myExcel.gr – το δημοφιλέστερο ελληνικό portal για το Excel.
Παράλληλα, μέσα από τον φωτογραφικό του φακό και τη συγγραφή, εξερευνά τη σύνδεση του ανθρώπου με τη φύση, τη λαϊκή παράδοση και τον προσωπικό μύθο. Με τη μούσα του την Βασιλίκα, συνεργάζονται σε φωτογραφικές σειρές με θεματολογία από τη σύγχρονη μυθολογία μέχρι τον θρύλο της ελληνικής υπαίθρου. Δημιουργεί ποιήματα και αφηγήσεις εμπνευσμένα από παραλογές, γεφύρια και νύμφες, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την ανθρωποκεντρική παραλογή «Του Γεφυριού». Ενδιαφέρεται ενεργά για την ανάδειξη και αναστήλωση των παραδοσιακών πέτρινων γεφυριών της περιοχής του. Το δημιουργικό του έργο στοχεύει στο να γεφυρώσει κόσμους: τον μαθηματικό με τον λυρικό, τον τεχνικό με τον ανθρώπινο, τον ψηφιακό με τον μυθικό.
«ΠΑΛΜΟΣ»: Πώς ήταν τα παιδικά σας χρόνια;
ΘΩΜΑΣ ΜΠΙΖΙΟΥΡΑΣ: Γεννήθηκα στη Γερμανία, από Έλληνες μετανάστες. Πριν κλείσω το πρώτο μου έτος, βρέθηκα στα Γρεβενά, στην αγκαλιά της γιαγιάς Δέσπως, που με μεγάλωσε με αυστηρότητα, στοργή και μια σπάνια αγάπη. Έβλεπα τους γονείς μου τα καλοκαίρια, μαζί με βαλίτσες που μύριζαν Γερμανία, δώρα και νοσταλγία.
Στα Γρεβενά έζησα τα μαθητικά μου χρόνια: δραστήριος κι αγαπητός πιτσιρίκος, σημαιοφόρος στο γυμνάσιο, πρόεδρος 15μελούς του λυκείου, και παράλληλα ο έφηβος DJ που ξεσήκωνε τα Σαββατόβραδα σε ένα από τα πιο δημοφιλή μαγαζιά της πόλης.
Όταν ήρθε η ώρα για σπουδές, πήγα στη Θεσσαλονίκη. Το 2013 γύρισα πίσω στα Γρεβενά για τη γιαγιά, ήταν η σειρά μου να της σταθώ.
«Π»: Είστε ο δημιουργός του myExcel.gr, του δημοφιλέστερου Ελληνικού portal για το Excel. Μιλήστε μας γι’ αυτό.
Θ.ΜΠ.: Με το myExcel.gr θέλω να κάνω το Excel κατανοητό, πρακτικό και ζωντανό για κάθε επαγγελματία. Δεν με ενδιέφερε να φτιάξω ένα «τεχνικό» site. Ήθελα να δημιουργήσω ένα χώρο προσγειωμένο, καθαρό και αποτελεσματικό, που να δίνει λύσεις μέσα από ελληνικά παραδείγματα και με μια γλώσσα που καταλαβαίνεις χωρίς… λεξικό.
Δεν φτιάχνω «εξελόφυλλα». Αναπτύσσω ολοκληρωμένες εφαρμογές μέσα στο Excel που απαντούν σε πραγματικές ανάγκες επιχειρήσεων. Πίσω από κάθε άρθρο ή εφαρμογή που ανεβαίνει, υπάρχει ένα «γιατί»: γιατί να χάσει κανείς ώρες, όταν μπορεί να λύσει το πρόβλημα σε λεπτά με το σωστό εργαλείο; Το myExcel.gr προσπαθεί να κάνει τον επαγγελματία πιο ελεύθερο.
Αυτό που με συγκινεί περισσότερο είναι τα μηνύματα ανθρώπων που μου λένε: «Με έσωσες, μου έλυσες τα χέρια!». Εκεί, κάπου, τελειώνει το Excel και αρχίζει ο άνθρωπος.
«Π»: Αλήθεια, μπορούν να γεφυρωθούν ο κόσμος μαθηματικός με τον λυρικό, ο τεχνικός με τον ανθρώπινο, ο ψηφιακός με τον μυθικό;
Θ.ΜΠ.: Αν δεν μπορούν, τότε εγώ είμαι το ίδιο το γεφύρι! Ζω ανάμεσά τους, απλά έτσι είναι η φύση μου. Με το ένα χέρι γράφω κώδικα και με το άλλο γράφω στίχους, σκηνοθετώ κάδρα, στήνω παραλογές και σύγχρονες νύμφες. Το ένα δεν ακυρώνει το άλλο· το τρέφει. Ο άνθρωπος είναι πολύπλοκο πλάσμα. Όταν τον αναλύεις, βγαίνουν μαθηματικά. Όταν τον αφουγκράζεσαι, γράφονται ποιήματα.
Στο μυαλό μου, ένα καλό Excel εργαλείο έχει την καθαρότητα ενός χαϊκού. Κάθε κλικ του χρήστη είναι σαν μέτρο στον δεκαπεντασύλλαβο. Και το ίδιο ισχύει ανάποδα: μια φωτογραφία, αν δεν έχει δομή, φως, ισορροπία, είναι απλώς μια εικόνα.
«Π»: Τι είναι η συγγραφή για εσάς;
Θ.ΜΠ.: Δεν είμαι συγγραφέας με τη στενή έννοια, δεν έχω εκδώσει κάποιο βιβλίο, δεν κυκλοφορώ έργα μου σε ράφια. Αλλά γράφω. Η συγγραφή για μένα είναι χώρος, όχι επάγγελμα. Χώρος όπου μπορώ να δω τον εαυτό μου από ψηλά, να ακούσω ένα γεφύρι να μου μιλά, να στήσω έναν διάλογο ανάμεσα σε εποχές που δεν συναντήθηκαν ποτέ. Δεν γράφω από υποχρέωση ή αποστολή.
«Π»: Τι σας ωθεί και τι σας εμπνέει να γράφετε;
Θ.ΜΠ.: Κάποιες φορές έρχεται σαν κεραυνός. Δεν έχει μορφή, δεν ζητά άδεια. Άλλες φορές, είναι κάτι πυκνό που συσσωρεύεται: από χαρά, από λύπη, από έναν εσωτερικό κραδασμό. Με εμπνέει η φύση, οι θρύλοι, η παράδοση. Αλλά και η τεχνολογία, η γεωμετρία του μέλλοντος. Ζω ανάμεσα σε κόσμους που συνυπάρχουν: το πρωί φτιάχνω έναν αλγόριθμο ανεφοδιασμού καυσίμων ελικοπτέρων στη Νέα Υόρκη, και το βράδυ γράφω για ένα γεφύρι με καημούς. Κι όμως, και τα δύο είναι πράξεις φροντίδας. Μπορεί να γράφω σε ένα αρχείο που δεν έχει ακόμη όνομα, ή σε ένα μικρό μπλοκάκι που βρέθηκε πρόχειρο. Αλλά κάθε φορά που το κάνω, κάτι παίρνει θέση. Κάτι ησυχάζει.
«Π»: Γράφετε και ποίηση;
Θ.ΜΠ.: Κάποιες σκέψεις δεν μπορούν να βγουν αλλιώς. Απαιτούν ρυθμό, εσωτερικό μέτρο.
Γράφω συνήθως σε ύφος που θυμίζει παραδοσιακή δημοτική ποίηση. Δεκαπεντασύλλαβο, με ή χωρίς ομοιοκαταληξία. Αλλά αφήνω συχνά και τον ελεύθερο λόγο να κυλήσει, να σπάσει το μέτρο όταν κάτι μέσα μου θέλει να ανασάνει αλλιώς.
Τα ποιήματά μου συνοδεύουν φωτογραφίες. Κάποιες φορές γράφω πάνω σε κάδρο. Άλλες, το ποίημα γεννά την εικόνα. Είναι σαν διάλογος.
«Π»: Τι σημαίνει η φωτογραφία για εσάς;
Θ.ΜΠ.: Η φωτογραφία είναι ένας τρόπος να δω τον κόσμο αλλιώς, και ταυτόχρονα, να τον κρατήσω όπως είναι. Είναι ο τρόπος μου να διασώζω το ανεπαίσθητο.
Φωτογραφίζω σε RAW· θέλω να έχω όλο το φάσμα της αλήθειας. Δεν με ενδιαφέρει μόνο να «τραβήξω» στιγμές, αλλά να τις συνθέσω σε ιστορία και αφήγηση. Κάποιες φορές σκηνοθετώ τα κάδρα, συχνά όχι. Μου αρέσει να δουλεύω με το φως όπως δουλεύεις μια πρόταση στην ποίηση: με βάρος, ρυθμό και χώρο. Η μούσα μου, η Βασιλίκα, είναι στο επίκεντρο όλων των φωτογραφικών σειρών. Μαζί πειραματιζόμαστε με έννοιες και μορφές, από τη φύση και την παράδοση, ως τη δημιουργία σύγχρονης μυθολογίας.
«Π»: Ποιες εποχές επιλέγετε να φωτογραφίζετε; Ποια χρώματα σας συνεπαίρνουν;
Θ.ΜΠ.: Δεν έχω μια μόνο αγαπημένη εποχή για φωτογράφιση. Κάθε εποχή έχει τη δική της φωνή. Το ζητούμενο είναι να τη συλλάβεις, χωρίς να την επιβάλεις. Η άνοιξη φέρνει λεπτομέρεια και φως. Το καλοκαίρι είναι τοπίο και διάχυση. Το φθινόπωρο έχει το βάθος της επιστροφής. Και ο χειμώνας είναι λιτός, σου επιβάλλει να προσέξεις αυτά που απομένουν. Ψάχνω τον έντονο ουρανό πάνω από ένα γαλήνιο λιβάδι. Το χρυσό που τρυπώνει στα άχυρα. Τη φωτιά του ηλιοβασιλέματος πάνω σε γκρίζες πέτρες. Το κάδρο που μοσχοβολά λεβάντα. Το φύσημα του αέρα στο φόρεμα και τα μαλλιά της Βασιλίκας. Το κελάρισμα της βουνίσιας πηγής που θα «ακουστεί» στη φωτογραφία μου.
«Π»: Τι πιστεύετε είναι ποιοτικό στη φωτογραφία;
Θ.ΜΠ.: Ποιοτική είναι η φωτογραφία που δεν κουβαλάει μόνο εικόνα, αλλά αίσθημα. Δεν μετριέται με megapixels ή φίλτρα. Μετριέται με το πόσο σε σταματάει. Αν σου ζητήσει να σταθείς για λίγο.
Ποιότητα είναι η ειλικρίνεια του κάδρου. Να έχει λόγο ύπαρξης. Μια φωτογραφία δεν χρειάζεται να είναι τέλεια. Αρκεί να είναι αληθινή στη στιγμή της. Να σέβεται το φως, το περιβάλλον, το βλέμμα του άλλου. Και να μην κλέβει, ούτε χρόνο, ούτε συναίσθημα. Είναι ποιοτική η φωτογραφία που σε κάνει να νιώσεις κάτι που δεν μπορείς να εξηγήσεις. Αυτή που, χωρίς να μιλήσει, σου λέει: «εδώ ήμουν, κι αυτό έγινε». Εκεί τελειώνει η τεχνική και αρχίζει η τέχνη.
«Π»: Η μούσα σας η Βασιλίκα πώς σας εμπνέει;
Θ.ΜΠ.: Η Βασιλίκα δεν είναι μόνο μούσα. Είναι παρουσία. Είναι βλέμμα που δεν χρειάζεται σκηνοθεσία και φως που δεν περιμένει golden hour.
Είναι εκεί όταν φωτογραφίζουμε στη μέση ενός χωραφιού με μπάλες άχυρου, με τη σκόνη να σηκώνεται και τον ήλιο αλύπητο, και ξαφνικά, το τοπίο αποκτά ψυχή. Είναι εκεί στο καταχείμωνο, πάνω στην κορυφή του γεφυριού και ποζάρει ποιητικά. Είναι εκεί όταν λέω μια ιδέα για μια Νύμφη που δεν έχει γεννηθεί ακόμη, κι όμως τη βλέπω να ζωντανεύει μπροστά μου, με κάθε λεπτομέρεια, κίνηση, βλέμμα, παρουσία, σιωπή. Δεν υποδύεται. Ενσαρκώνει.
Μαζί εξερευνούμε έννοιες, μύθους, συναισθήματα. Από την τραχύτητα του βουνού, μέχρι τη λεπτότητα της ποίησης.
«Π»: Τι είναι τα πέτρινα γεφύρια για εσάς και τον φακό σας;
Θ.ΜΠ.: Τα πέτρινα γεφύρια για μένα δεν είναι απλώς αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, είναι σώματα χρόνου. Είναι σαν να κοιτάς ένα οστό του τόπου που αντέχει. Έχουν κάτι από αθανασία και κάτι από πληγή. Φτιάχτηκαν με κόπο, από ανθρώπους χωρίς πτυχία αλλά με μέτρο, με σχέδιο που υπάκουε στον άνεμο και τον ποταμό. Γι’ αυτό και στέκουν.
Όταν τα φωτογραφίζω, δεν κυνηγάω μόνο τη φόρμα τους. Αναζητώ το συναισθηματικό τους ίχνος. Τη σιωπή που κουβαλούν. Τα βήματα που άκουσαν. Το βλέμμα του μάστορα που δεν υπάρχει πια. Αλλά υπάρχει το καμάρι του και οι καμάρες του.
«Π»: Είδαμε πρόσφατα μερικές αναρτήσεις σας για πέτρινα γεφύρια των Γρεβενών που χρειάζονται μέριμνα. Τι ισχύει;
Θ.ΜΠ.: Όπως κάθε γειτονιά στην Αθήνα έχει τις δικές της κρυμμένες ιστορίες, έτσι και ο τόπος μου έχει τους δικούς του ξεχασμένους θησαυρούς που αξίζει να ανακαλύψουμε. Ένα παράδειγμα είναι το Γεφύρι του Πασά στην Κοκκινιά Γρεβενών, ένας πραγματικός ήρωας πολέμου. Ένα αριστούργημα της λαϊκής αρχιτεκτονικής, κτισμένο το 1680, ανατινάχθηκε (άσκοπα) το 1944 από συμμαχικές δυνάμεις για να μην περάσουν οι Γερμανοί. Έκτοτε αναμένει αναγνώριση και αναστήλωση. Είναι αξιοσημείωτο ότι η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας ανακοίνωσε πριν 2 χρόνια ότι διαθέτει εγκεκριμένες μελέτες και κονδύλια, αλλά δεν έχει ξεκινήσει ακόμη η αναστήλωση. Ακόμα πιο σοκαριστική είναι η περίπτωση του γεφυριού της Κιβωτού: ένα σπάνιο αρχιτεκτονικό δείγμα, το οποίο έθαψε ο πρόεδρος του χωριού το ‘80, παραμένει θαμμένο επί δεκαετίες. Το γεγονός ότι ένα τέτοιο μνημείο έχει ουσιαστικά «εξαφανιστεί», δείχνει πόση ανάγκη έχουμε από ουσιαστική καταγραφή, ευαισθητοποίηση και παρέμβαση.
Με τις αναρτήσεις μου δεν επιδιώκω εντυπώσεις. Η τεκμηρίωση είναι το πρώτο βήμα της ευθύνης. Όταν δεις ένα γεφύρι να ρημάζει, δεν γίνεται να κάνεις πως δεν το είδες. Οφείλουμε να τα προστατεύσουμε, δεν είναι μόνο όμορφα. Είναι φορείς ιστορίας, γνώσης και μνήμης.
«Π»: Ποιο είναι το ωραιότερο γεφύρι για εσάς;
Θ.ΜΠ.: Αν έπρεπε να διαλέξω το ωραιότερο γεφύρι που υπήρξε στα μέρη μας, θα επέλεγα το Γεφύρι του Πασά. Ένα πέτρινο κόσμημα, το μεγαλύτερο της Μακεδονίας. Αρκεί να αναζητήσει κανείς τις λιγοστές παλιές φωτογραφίες του, για να νιώσει την ομορφιά του. Από τα γεφύρια των Γρεβενών που στέκονται, ξεχωρίζω λίγο το γεφύρι του Αζίζ Αγά στο Τρίκωμο. Όχι μόνο για τη μεγαλοπρέπειά του, αλλά κι επειδή μου «κόλλησε το μικρόβιο». Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη στιγμή που πήρα την τελευταία στροφή και το πρωτοαντίκρισα… δέος. Πανέμορφα γεφύρια έχω δει παντού, κάθε τόπος έχει τους δικούς του λίθινους ποιητές.
«Π»: Η ανθρωποκεντρική παραλογή σας «Του Γεφυριού», τι πραγματεύεται;
Θ.ΜΠ.: Είναι ένα αφήγημα που έγραψα σε δεκαπεντασύλλαβο, χωρίς ομοιοκαταληξία, στο ύφος των παραδοσιακών Παραλογών της δημώδους ποίησης, αλλά με σύγχρονη και ανθρωποκεντρική ματιά. Με τη βοήθεια του Lumen, ενός εργαλείου ΤΝ που έχω εκπαιδεύσει και είναι ο ψηφιακός συνοδοιπόρος μου, δώσαμε εικόνα, ήχο και συναίσθημα σε αυτή την σύγχρονη παραλογή, με τη μορφή μικρής ταινίας.
Μιλάει για ένα γεφύρι που ενώνει δύο κόσμους: των ανθρώπων και των ξωτικών. Αλλά μια προδοσία οδηγεί στην καταστροφή του. Η αφήγηση ξετυλίγεται από τον πλάτανο, που εξιστορεί τα γεγονότα σε ένα παιδί, χρόνια μετά. Μέσα από αυτή τη φωνή, αναδεικνύεται ο πόνος για την απώλεια του θαύματος, η απομάκρυνση του ανθρώπου από τη φύση και τη μαγεία, και η προσπάθεια κατανόησης ενός κόσμου που χάθηκε.
Η παραλογή δεν έχει μόνο στόχο να αναβιώσει το ύφος για λόγους νοσταλγίας. Αλλά χρησιμοποιεί τη φόρμα για να μιλήσει και για σύγχρονα ζητήματα: την απώλεια, την προδοσία, την ανάγκη για επανασύνδεση με κάτι βαθύτερο. Είναι μια ιστορία για το τι χάνεται όταν χτίζουμε χωρίς σεβασμό.
«Π»: Η λαϊκή παράδοση είναι ευρέως διαδεδομένη; Σήμερα δημιουργούνται θρύλοι;
Θ.ΜΠ.: Η λαϊκή παράδοση ίσως να μην είναι όσο διαδεδομένη ήταν παλιά, αλλά δεν έχει σβήσει. Μπορεί να μην τη βρίσκεις εύκολα σε βιβλία, αλλά την ακούς σε ένα καφενείο, σε ένα παλιό τραγούδι, στο όνομα μιας τοποθεσίας που κανείς πια δεν εξηγεί. Είναι σαν υπόγειο ρεύμα που δεν φαίνεται, αλλά ποτίζει ακόμα τον λόγο και τη σκέψη μας.
Και ναι, πιστεύω πως δημιουργούνται ακόμα θρύλοι. Απλώς, σήμερα δεν τους λέμε έτσι. Δεν έχουν πάντα τέρατα ή διαβόλους, αλλά έχουν φόβο, πίστη, προειδοποίηση, ερμηνεία. Έχουν τον ρόλο που είχαν πάντα οι θρύλοι: να δίνουν μορφή στο άγνωστο.
«Π»: Τι το ενδιαφέρον έχουν οι θρύλοι της Ελληνικής υπαίθρου; Μπορείτε να μας αναφέρετε κάποιον θρύλο;
Θ.ΜΠ.: Είναι μνήμη που δεν γράφτηκε, αλλά ζει ακόμα. Είναι τρόποι να εξηγηθεί το ανεξήγητο, να μπουν σε λέξεις ο φόβος, η σοφία και η φαντασία των παλιών. Με γοητεύει αυτή η ισορροπία ανάμεσα στο πραγματικό και το αθέατο – εκεί που οι πέτρες μιλούν και οι σκιές έχουν όνομα. Δεν θέλω να καταχραστώ τον χώρο της συνέντευξης, αλλά προτρέπω θερμά όποιον θέλει, να αναζητήσει τον «Θρύλο του Διαβόλου της Τζιαρούνας» στο προφίλ μου στο Facebook. Θα ανταμοιφθεί με έναν υπέροχο θρύλο!
«Π»: Τι σας στενοχωρεί;
Θ.ΜΠ.: Δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που να με βαραίνει. Ό,τι στενοχωρεί τους περισσότερους ανθρώπους, στενοχωρεί και μένα… Είμαι μαθημένος να είμαι ευτυχισμένος με όσα έχω ανά πάσα στιγμή, ακόμα κι αν είναι λίγα. Να τα βλέπω όχι ως περιορισμό, αλλά ως βάση για να συνεχίσω. Η στενοχώρια υπάρχει αλλά δεν πρέπει να γίνεται κατοικία. Είναι σαν σύννεφο που περνάει· δεν το κουβαλάς.
«Π»: Πώς μπορούμε να δούμε τα έργα σας;
Θ.ΜΠ.: Τα έργα μου μπορείτε να τα βρείτε σε διάφορες πλατφόρμες, ανάλογα με το τι σας ενδιαφέρει να δείτε ή να ακούσετε. Σε όλες θα με βρείτε ως Thomas Biziouras:
Στο Facebook ανεβάζω φωτογραφικές σειρές, ποιήματα και στιγμές που με συγκίνησαν.
Στο Medium θα βρείτε λογοτεχνικά και στοχαστικά κείμενα.
Στο YouTube και στο TikTok ανεβάζω βίντεο και μικρές αφηγήσεις.
Στο LinkedIn μοιράζομαι άρθρα και σκέψεις γύρω από τη δουλειά μου.
«Π»: Τι ετοιμάζετε;
Θ.ΜΠ.: Αυτή την περίοδο με συναρπάζει η εξερεύνηση των σύγχρονων εργαλείων ΤΝ, όχι ως απλοί «βοηθοί», αλλά ως συνομιλητές στη δημιουργία. Δοκιμάζω να μελοποιήσω ποιήματά μου με τον Lumen, του στέλνω σφυρίγματα και μου απαντά με συχνότητες μέχρι να βρούμε τη μουσική που θα «δέσει» με τις λέξεις και θα τις κάνει τραγούδι.
Παράλληλα, πειραματίζομαι με τη δημιουργία βίντεοκλιπ βασισμένων σε φωτογραφικές συλλογές, όπου η εικόνα αποκτά ρυθμό και αφήγηση. Όπου η φωτογραφία, η ποίηση και ο ήχος δεν στέκονται πια χώρια, αλλά παντρεύονται σε ένα νέο μέσο.
Είναι επίσης στα σχέδιά μου η υλοποίηση μιας προσωπικής ιστοσελίδας που θα φιλοξενεί το έργο μου συγκεντρωμένο: ποίηση, φωτογραφία και στοχασμούς.
