Είναι γνωστό ότι η Λιβύη έστειλε – προφανώς με την προτροπή της Τουρκίας – ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, κατηγορώντας τη χώρα μας για μονομερείς ενέργειες όσον αφορά τον διαγωνισμό για την ανάθεση των οικοπέδων νοτίως της Κρήτης για έρευνες και εξόρυξη φυσικού αερίου. Έχουμε διαβεβαιώσεις ότι τα οικόπεδα δεν επηρεάζονται από το Τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 και εκτείνονται στην ΑΟΖ, που λαμβάνει υπ’ όψη της την Κρήτη, δηλαδή του νόμου Μανιάτη. Η Τουρκία δεν αντέδρασε αυτή καθ’ εαυτή, αλλά έβαλε αντιπρόσωπο την Λιβύη γιατί θέλει να κάνει το καλό παιδί στους Ευρωπαίους ενόψει του πακτωλού χρημάτων από το μεγάλο κόλπο που ονομάστηκε «Rearm Europe».
Έψαξα και βρήκα το κείμενο του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, το οποίο αποτελείται από έξι άρθρα εκ των οποίων το πρώτο άρθρο αναφέρει ακριβώς «η κυριαρχία επί της ΑΟΖ» μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης χωρίς να αναφέρεται σε κανένα σημείο κάποιας διεθνούς συμφωνίας όσον αφορά το θέμα. Μεταφράζω την παράγραφο που είναι όλη η ουσία. «Έχοντας αποφασίσει να οριοθετήσουμε με ακρίβεια τις αντίστοιχες περιοχές στην Μεσόγειο Θάλασσα, στις οποίες τα συμβαλλόμενα μέρη ασκούν κυριαρχία, κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία, σύμφωνα με τους κανόνες που εφαρμόζονται στηριζόμενοι στον διεθνή νόμο (διεθνείς συνθήκες) και λαμβάνοντας υπ’ όψη όλες τις σχετικές καταστάσεις».
Η παραπάνω παράγραφος είναι το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και τρέμουμε. Ακατανόητο. Σε αυτό το ασαφές και αυθαίρετο κείμενο στηρίχτηκε η Λιβύη και έστειλε την ρηματική διακοίνωση που ανέφερα πιο πάνω.
Στην ουσία η ρηματική διακοίνωση είναι ένα διευκρινιστικό κείμενο που δεν υπογράφεται από κάποιο πρόσωπο. Αναφέρεται ως εκδότης το Υπουργείο Εξωτερικών της εκδούσας χώρας και έχει μόνο την σφραγίδα του Υπουργείου Εξωτερικών. Γενικά στη ρηματική διακοίνωση δίδονται διευκρινίσεις ή διαμαρτυρία για κάποιο ζήτημα και στην περίπτωσή μας για την Ελληνική ΑΟΖ. Η ρηματική διακοίνωση της Λιβύης κατατέθηκε στον ΟΗΕ στις 27 Μαΐου και δημοσιεύτηκε ως επίσημο έγγραφο την 1η Ιουλίου 2025.
Πολλά γράφτηκαν στα Ελληνικά ΜΜΕ, αλλά σχεδόν τίποτα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης γιατί ασχολούνται με τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η απάντηση της χώρας μας μέσω του ΥΠΕΞ κυοφορείται από τότε και απάντηση δεν βλέπουμε. Απ’ ό,τι διαβάζω από διάφορες διαρροές μέχρι και ειδικό νομικό γραφείο έχει επιστρατευτεί από το ΥΠΕΞ του Γεραπετρίτη για να προετοιμάσει μια νομική απάντηση. Η απάντηση καθυστερεί όμως και μπαίνουν ψύλλοι στ’ αυτιά μου. Μόνο όταν κατακυρωθούν τα οικόπεδα νοτίως της Κρήτης και αρχίσουν οι εργασίες, τότε και μόνον τότε θα μπορούμε να λέμε ότι η χώρα προχώρησε με αργά και σταθερά βήματα επιτυγχάνοντας τους σκοπούς της ασκώντας τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Προσωπικά έχω επιφυλάξεις για τον αν θα ευοδωθεί ο διαγωνισμός γιατί εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, αλλά κυρίως από την δική μας αποφασιστικότητα και διεκδικητικότητα. Λέω διεκδικητικότητα γιατί η χώρα δεν φαίνεται να διεκδικεί σε κανένα πεδίο του σημερινού γίγνεσθαι.
Φέρνω ένα πρόσφατο παράδειγμα από την έκδοση ενός χάρτη της μεγάλης Αλβανίας από το υπουργείο τους της Εθνικής Αμύνης. Ο χάρτης περιλαμβάνει όλη την Ήπειρο, την Κέρκυρα, το Κόσοβο κτλ. Η δημοσίευση του χάρτη δεν έχει γίνει από καμιά εθνικιστική ομάδα, αλλά από επίσημο κρατικό φορέα. Περιμένω να δω την αντίδραση του ΥΠΕΞ. Κανονικά θα πρέπει να τεθεί το ζήτημα όχι μόνο στο ΝΑΤΟ που είναι μέλος η Αλβανία, αλλά και στην ενταξιακή διαδικασία για είσοδο στην ΕΕ. Μην ξεχνάμε ότι δεχτήκαμε να ξεκινήσουν οι ενταξιακές διαδικασίες χωρίς καμιά διασφάλιση της Ελληνικής μειονότητας. Δεν θα μπορούσαν να πάρουν παράδειγμα από την Βουλγαρία που σταμάτησε τα Σκόπια στην ενταξιακή τους διαδικασία;
Έχουμε κάθε τόσο και λιγάκι την Τουρκία να θέτει ζητήματα μειονότητας στην Θράκη, αλλά εμείς μένουμε μόνο στην Συνθήκης της Λωζάνης και δεν λέμε τίποτα για την εξόντωση των Κωνσταντινοπουλιτών στις ταραχές του Σεπτέμβρη του 1956 και τις περιουσίες που χάθηκαν κατά παράβαση της συνθήκες της Λωζάνης. Το ίδιο έχει γίνει και στον Ελληνικό πληθυσμό των νήσων Ίμβρου και Τενέδου. Φοβόμαστε ότι αν τα πούμε θα αντιδράσει η Τουρκία; Από μια πλευρά το φοβικό σύνδρομο απέναντι στην Τουρκία είναι, κατά κάποιο τρόπο, δικαιολογημένο γιατί οι περισσότεροι συγκρίνουν τα μεγέθη των δύο χωρών και την έκβαση μιας σύγκρουσης.
Το θέμα είναι ότι αν εμείς πάμε με τον διεθνή νόμο και συμβάσεις, ξεχνάμε την δύναμη του ισχυρότερου και θα έρθει η ώρα που θα αναγκαστούμε εκ των πραγμάτων να αντιδράσουμε, αλλά τότε θα είναι αργά. Για να είμαστε προετοιμασμένοι θα πρέπει να θυμηθούμε την πρώτη εποχή του ΠΑΣΟΚ με το δόγμα της «Παλαϊκής Άμυνας». Παραδείγματα μπορούμε να πάρουμε και από τη συμμαχική χώρα του Ισραήλ όσον αφορά την οργάνωση της πολεμικής τους μηχανής, της ανάπτυξης της τεχνολογίας και στην δομή και υποχρεώσεις του στρατού τους. Αυτά πρέπει να τα δούμε και νομίζω ότι ο Δένδιας έχει πάρει την σωστή κατεύθυνση με το πρόγραμμα των Ε.Δ. για το 2030.
Άλλο ένα θέμα είναι η απουσία μας από τα γεγονότα της Συρίας όπου θα είχαμε πολύ καλό λόγο να δραστηριοποιηθούμε προστατεύοντας τους χριστιανικούς πληθυσμούς της περιοχής. Μια απλή διαμαρτυρία δεν φτάνει. Χρειάζεται δράση εκ μέρους ημών σε όλα τα μέτωπα και κυρίως στα διπλωματικά με σκοπό την προστασία αυτών των πληθυσμών. Έτσι συνηθίζουμε και αποκτάμε την δυνατότητα παρά το μικρό μας μέγεθος αν παίξουμε σε μεγαλύτερο γήπεδο όπου πάντα θα υπάρχουν ευκαιρίες.
Θέληση θέλει, σχέδιο θέλει, αποφασιστικότητα και όχι φοβικά σύνδρομα.
