Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
Ο πρώτος γιός του φθινοπώρου είναι εδώ με την εμφάνιση του μήνα Σεπτεμβρίου να προμηνύει μια γενικότερη έναρξη καθώς επίσης και μια όμορφη εποχή του χρόνου!
Για το εκκλησιαστικό ημερολόγιο, ο μήνας Σεπτέμβριος είναι ο πρώτος μήνας του έτους, έτσι έχουμε την αρχή της Ινδίκτου και οι ιερείς στις εκκλησίες μας εύχονται καλή χρονιά, καλή Αρχιχρονιά! Είναι ο μήνας που ξεκινά το εκκλησιαστικό ημερολόγιο, οπότε και αφήνουμε πίσω μας την παλιά χρονιά για να εισέλθουμε στη νέα χρονιά, πνευματικά και ψυχικά ανανεωμένοι, εν είδει μετανοίας του ήδη ανακαινισμένου, μεταμορφωμένου εαυτού μας, του εσωτερικού μας κόσμου.
Επίσης, την 1η Σεπτεμβρίου σύμφωνα με το Εορτολόγιο, τιμούμε τη μνήμη των Αγίων Σαράντα Παρθένων και ασκητριών, του Αγίου Ιησού του Ναυή, του Οσίου Μελετίου του νέου και του Οσίου Συμεών του Στυλίτου. Ακόμη, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό και άκρως επίκαιρο, το 1989 το Οικουμενικό Πατριαρχείο όρισε την 1η Σεπτεμβρίου κάθε χρονιάς να είναι αφιερωμένη ως «Ημέρα Προστασίας του φυσικού Περιβάλλοντος». Την ημέρα αυτή προσευχόμαστε προς τον Δημιουργό μας στον Θεό, να προστατεύσει το περιβάλλον που βιώνουμε συνεπώς και εμάς, άρα και κάθε μορφή ζωής στον πλανήτη μας, φυσικά δεν φτάνουν μόνον οι προσευχές πρέπει να κάνουμε και εμείς κάτι για αυτό, γιατί το καμπανάκι χτύπησε κόκκινο.
Επίσης, την 7η Σεπτεμβρίου τιμάται ο Άγιος Σώζων ένας ακόμη Άγιος προστάτης των βοσκών, μια γιορτή που αποτελεί συνδετικό κρίκο και βαθύ έρεισμα για όλη την επικράτεια. Αποτελεί ύψιστη γιορτή για όλη την Ελλάδα, για τον πρωτογενή τομέα της, καθώς πλήθος κόσμου συρρέει και εκκλησιάζεται κάθε χρόνο στα εκκλησάκια που είναι αφιερωμένα στη μνήμη του Αγίου Σώζοντος.
Στη λαογραφία επίσης, στο μήνα Σεπτέμβριο αποδίδουμε πολλές ονομασίες μια από αυτές, είναι να τον αποκαλούμε «Σταυριανό» ή «Σταυριάτη», λόγω της γιορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. «Του Σταυρού, σταύρωνε και δένε», λέει μια δημώδης παροιμία, έτσι λοιπόν στις εκκλησίες της χώρας μας μοιράζεται βασιλικός!
Μοσχοβολούν οι ναοί της χώρας από το μοσχομυρωδάτο αυτό λουλούδι ή βότανο, που βρέθηκε δίπλα στον τίμιο Σταυρό, όπου το επίθετο «τίμιος» σημαίνει το θείο, το Άγιο, το αφιερωμένο και απεσταλμένο, συνεπώς και δοσμένο στο Θεό, για αυτό λοιπόν αποκαλείται Τίμιος Σταυρός.
Στους ορθόδοξους ναούς όλης της χώρας μαζί με τον βασιλικό μοιράζεται απλόχερα και αγιασμός.
Παλαιότερα, ίσως και κάποιες ακόμα σήμερα νοικοκυρές την ημέρα αυτή, ετοιμάζουν το προζύμι της χρονιάς, για την ζύμωση του νέου ψωμιού, ευλογημένο και αγιασμένο, για αυτό και τον βασιλικό τον αποκαλούν και «Σταυρολούλουδο».
«Του τρυγητή τ’ αμπελουργού, πάνε χαλάλι οι κόποι» λέει μια λαϊκή παροιμία, όσον αφορά την καλή και πλούσια συγκομιδή των σταφυλιών, καθώς είναι μήνας που πραγματοποιείται ο τρύγος, για αυτό και τον Σεπτέμβρη τον αποκαλούν και «Τρυγυτή» και θα το αναλύσουμε παρακάτω. Για το λόγο αυτό παρακαλούσαν οι οινοπαραγωγοί, γιατί ήταν σημαντικό να μην πραγματοποιηθούν πολλές βροχοπτώσεις, ώστε να μην μειωθούν, να μην πέσουν τα γράδα του νέου κρασιού, έτσι ώσπου στο τέλος να πουν «του τρυγητή τ’ αμπελουργού, πάνε χαλάλι οι κόποι».
Ακόμα είναι σηματοδοτούμενης σημασίας μήνας ο Σεπτέμβριος, τόσο για τις γεωργικές καλλιέργειες καθώς και για τις ποιμενικές εργασίες. Επιπλέον, λέγεται και «Σποράς» ο Σεπτέμβρης, γιατί οι αγροτικές εργασίες του μήνα είναι απόλυτα συνδεδεμένες με την έναρξη του Χριστιανικού ημερολογίου, γιατί αρχίζει η σπορά και το όργωμα, ο σπόρος που ήταν προορισμένος για την νέα σπορά, στέλνονταν στην Εκκλησία να λειτουργηθεί, να καθαγιαστεί.
Παλιότερα σε πολλά χωριά στην Ελλάδα κρεμούσαν στην εξωτερική πόρτα του σπιτιού τους ή στο κατώγι τους δηλαδή εκεί όπου φυλάσσονταν τα κρασοβάρελα, μεγάλα στεφάνια από άμπελο. Κάτι αντίστοιχο ή παρόμοιο, συνέβαινε και στην Αρχαία Ελλάδα τον ίδιο ακριβώς μήνα, οι άνθρωποι φορούσαν στεφάνια «αμπελίσια», στεφάνια από άμπελο και κατευθύνονταν στο ιερό του θεού Διονύσου για να εξασφαλίσουν με αυτόν τον τρόπο καλή αειθαλή βλάστηση, καλή καρποφορία και μετά όδευαν προς τους αμπελώνες τους και τα πατητήρια τους. Μέσω αυτής της τελετουργίας κατά κάποιο τρόπο δημιουργούσαν το καταλληλότερο κλίμα ή «εξευμένιζαν» την αύξηση της παραγωγής τους, την εξασφάλιση της επιτυχημένης συγκομιδής των αμπελώνων τους.
Από το μήνα εμπνεύστηκε και ο Έλληνας ποιητής και πεζογράφος Κώστας Κρυστάλλης στο «Τραγούδι του τρυγητού»:
«Αμπέλι μου πλατύφυλλο
και καλοκλαδεμένο,
δέσε σταφύλια κόκκινα,
να μπω να σε τρυγήσω,
να κάμω αθάνατο κρασί,
μοσχοβολιά γιομάτο.»
Παρατηρούμε ότι στη λαογραφία, τίποτα δεν προέρχεται από παρθενογένεση, τίποτα δεν έγκειται στην τύχη του, αλλά υπάρχει επιρροή από την Αρχαιότητα συνεπώς όλα συνδέονται ακατάλυτα μεταξύ τους μέχρι σήμερα. Διότι η λαογραφία σε σύνδεση με την Αρχαία Ελλάδα δομούν ερείσματα από το «παζλ» του ελληνικού πολιτισμού μας.
Επίσης, τον Σεπτέμβριο τον αποκαλούν και «Χινόπωρο» διότι είναι ο πρώτος μήνας του φθινοπώρου, (Φ[θ]ινόπωρο εκ παραφθοράς Χινόπωρο).
Επιπρόσθετα, είναι εναρκτήριος μήνας όπου ξεκινούν τα σχολεία, είναι μήνας επαναπροσδιορισμού μετά την καλοκαιρινή ραστώνη, με έναρξη ελπιδοφόρα, για παιδιά, μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς.
Οι πιο τυχεροί που εξασφάλισαν κάποιες ημέρες διακοπών, επιστρέφουν ψυχικά ανανεωμένοι, ώστε με την επιστροφή τους να θέσουν και να προβούν στην επίτευξη νέων στόχων και ιδεών.
Πολλά είναι τα τραγούδια, τα ποιήματα που έχουν εμπνευστεί από το μήνα Σεπτέμβριο, όπως του ποιητή Νίκου Καρούζου ποιητή της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς από τη συλλογή «Θρίαμβος χρόνου», «Παραίνεση»:
«Να μη λυπάσαι που πέφτουν
τα φύλλα φθινόπωρο.
Η δική σου τρυφερότητα
θα τα φέρει
και πάλι στα δέντρα.
Δάκρυα μη χαλνάς·
όλοι ανήκουμε
στην ανάσταση.»
Με την έναρξη του φθινοπώρου τίποτα δεν τελειώνει είναι χρονικό σημείο για νέες εκκινήσεις, επιτεύγματα, σηματοδοτεί την αρχή κάθε τι καινούργιου.
Εν κατακλείδι, ο μήνας Σεπτέμβριος είναι η εκκίνηση, η αρχή, το νέο ξεκίνημα για νέους στόχους, νέες ευκαιρίες, ορίζοντες, δημιουργίες και αλλαγές, καθώς και η εκπλήρωση, η επίτευξη όλων αυτών και μέσω αυτών, επέρχεται η δική μας προσωπική «αναβάθμιση».
Να ευχηθούμε σε κάθε αναγνώστη να έχει μια καλή νέα αρχή, σε ό,τι επιθυμεί να κάνει και μια καλή ερεισματική επιστροφή στην κανονικότητα!
