Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
«Στου Νοέµβρη το χαρτί, βάζει υπογραφή η βροχή.
Θα ποτίσω όλη την πόλη, το χωράφι, το περβόλι.
Και θα πλύνω τις σκεπές, τα µπαλκόνια , τις αυλές.
Θα ετοιµάσω το τοπίο, νά’ρθει το µεγάλο κρύο.
Το χαρτί ο αέρας παίρνει και στα σύννεφα το φέρνει.
Κι η βροχή πιάνει δουλειά, µούσκεµα όλα τα παιδιά.»
Το ποίηµα «Νοέµβριος» της Ρένας Καρθαίου, της Ελληνίδας ποιήτριας και μεταφράστριας, μια από τις «εργάτριες» που προσπάθησε να διαδοθεί το παιδικό βιβλίο στην Ελλάδα, περιγράφει εξαιρετικά τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατήσουν το μήνα Νοέμβριο.
Καλώς ήρθες λοιπόν, Νοέμβρη, ο τρίτος και τελευταίος γιος του φθινοπώρου, λίγο πριν την έναρξη της επίσημης χειμερινής περιόδου. Οι δείκτες των ρολογιών μετακινήθηκαν επίσημα πλέον μια ώρα πίσω, και όλα σηματοδοτούν την επανεκκίνηση του χειμώνα!
Ο Νοέμβριος σύμφωνα με το Ρωμαϊκό ημερολόγιο υπήρξε ο ένατος μήνας του χρόνου, εξού και Νοέμβριος από τον λατινικό αριθμό «novem» που σημαίνει εννέα. Αργότερα προστέθηκε ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος στο ημερολογιακό έτος, παρόλα αυτά μπορεί ο Νοέμβριος να είναι πλέον σήμερα ο ενδέκατος μήνας, διατήρησε όμως την παλιότερη ονομασία του.
Ο λαός μας στο εγχώριο ημερολόγιο τον αποκαλεί με πολλές σηματοδοτούμενες ονομασίες, λόγω των καιρικών συνθηκών των ιστορικών αλλά και θρησκευτικών γεγονότων, που «ενδύουν» πολύ όμορφα αυτό το μήνα. Τον ονομάζουν «Σποριά» και «Μεσοσπορίτη», επειδή αυτό το μήνα ξεκινά η σπορά των οσπρίων και των δημητριακών.
Επίσης, ολοκληρώνονται και άλλες εργασίες της υπαίθρου, όπως το μάζεμα της ελιάς αλλά και η αποθήκευση της υλοτομίας απαραίτητη για την εξασφάλιση της θέρμανσης κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Τον αποκαλούν και «Βροχάρη», λόγω των βροχών που αναμένονται για να βοηθήσουν τη σπορά, να αποδώσει καλή συγκομιδή κατ’ επέκταση και καλή παραγωγή.
Επίσης, «Κρασομηνά» διότι είναι ο μήνας που δοκιμάζεται το πρώτο κρασί από το αμπέλι, ανοίγουν τα πρώτα μπουκάλια κρασιού που θα συνοδεύσουν το χειμερινό τραπέζι.
«Άϊ Ταξιάρχη» και «Αρχαγγελίτη», λόγω της γιορτής των Ταξιαρχών, των Αρχαγγέλων. Στη γιορτή των Αρχαγγέλων σε χωριά της Βορείου Ελλάδος, συνήθιζαν να μην αφήνουν το βράδυ έξω από το σπίτι τα παπούτσια τους για να μην τα δει ο Αρχάγγελος Μιχαήλ και τους «πάρει μαζί με τα παπούτσια και την ψυχή».
Σε πολλά μέρη στην Ελλάδα ακόμη και σήμερα παραγγέλνουν και φτιάχνουν παπούτσια για την. μνήμη του Αγίου Ταξιάρχη, παλαιότερα από χρυσό ή ασήμι ή άλλου είδους μέταλλο για καλή υγεία, τύχη και ευημερία, ως ολοκλήρωση αναθήματος προς τιμή Του. Επίσης, το έθιμο αυτό συναντάται ιδιαίτερα στη Λέσβο, στη Μυτιλήνη, προς τιμήν της μνήμης του Αγίου Ταξιάρχη.
Ακόμα, τον αποκαλούν «Αγιομηνά» λόγω της γιορτής του Αγίου Μηνά την 11η Νοεμβρίου, που θεωρείται προστάτης των κτηνοτρόφων.
Σε πολλά ορεινά χωριά παλαιότερα οι γυναίκες παραμονή της γιορτής του, έπαιρναν μια κόκκινη κλωστή και με αυτή έδεναν όλα τα ψαλίδια που υπήρχαν στο σπίτι τους, έτσι ώστε να κλείσουν τα στόματα των λύκων ώστε να μην «χάσουν» από το κοπάδι τους κάποιο ζώο, δηλαδή μην τύχει και φαγωθεί από τους λύκους.
Επιπρόσθετα, με αυτό τον τρόπο έκλειναν τα κακά στόματα, δηλαδή τη γλωσσοφαγιά των συγχωριανών τους. Πολλά από αυτά τα έθιμα εμπεριέχουν σημάδια δεισιδαιμονίας, που ο λαός όμως τα θεωρούσε και τα δικαιολογούσε ως αποφευχθέντα σύμβολα της κακής ενέργειας, όπως αυτό της κόκκινης κλωστής, χρώμα το οποίο θεωρείται εξαγνιστικό απέναντι στο κακό, όπου διαλύει κάθε τι αρνητικό και μεμπτό για το σπίτι τους.
Επίσης, τον λένε και «Φιλιππιάτη», από την γιορτή του Αγίου Φιλίππου, καθώς και «Αντριά», ένεκα της γιορτής του Αγίου Ανδρέα.
Την ημέρα της εορτής του Αγίου Ανδρέα θεωρούσαν ότι το κρύο «αντρειεύει», δηλαδή γιγαντώνεται, μεγαλώνει και αυξάνεται, γι’ αυτό έλεγαν, «μετά του Αντριός γυρνά ο καιρός αλλιώς».
Τον λένε και «Τρυποτηγανά», όποιος τη μέρα αυτή δεν έφτιαχνε το συγκεκριμένο γλυκό προς τιμήν του Αγίου δηλαδή τηγανήτες, τότε έλεγαν ότι τρυπούσαν τα τηγάνια τους, εξαιτίας της μη προσφοράς τους στον Άγιο.
Ακόμα, τον ονομάζουν «Παχνιστή» επειδή μαζεύουν τα ζώα και τα βάζουν στο παχνί, ώστε να προστατευτούν από το κρύο του χειμώνα.
Επίσης, από την εορτή του Αγίου Φιλίππου ως τα Χριστούγεννα, διανύουμε τη Σαρανταήμερη νηστεία και ονομάζεται «σαρανταήμερο», προϋποθέτει νηστεία και προσευχή, ώστε να προετοιμαστούν οι χριστιανοί για την ημέρα της Γεννήσεως του Κυρίου Ιησού Χριστού, για τα Χριστούγεννα.
Αξίζει να σημειωθεί μία αδιαμφισβήτητα μεγάλη και Δεσποτική γιορτή, είναι αυτή που σηματοδοτεί εκκλησιαστικά τον Νοέμβριο και είναι η γιορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου, δηλαδή της ελεύσεως της Θεοτόκου, της μικρής Μαριάμ στην εκκλησία και η αφιέρωσή της στο Θεό από τους γονείς της Ιωακείμ και Άννης.
Ακόμη, του Αγίου Στυλιανού προστάτης Άγιος των παιδιών, οι νοικοκυρές έβραζαν πολυσπόρια τα πήγαιναν στην εκκλησία ως τάμα, για να εξασφαλίσουν την καλή υγεία των παιδιών τους. Γι’ αυτό και ο Άγιος στις αγιογραφίες, στις εικόνες, παρουσιάζεται κρατώντας ένα βρέφος στα χέρια Του.
Το μήνα αυτό μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής, τα πολυσπόρια έχουν και πάλι την τιμητική τους, ποικιλία σπόρων και δημητριακών καθαγιάζονται, ώστε να ευχαριστήσουν τα θεία και να αποδωθεί μελλοντική ευκαρπία της γης. Μήνας πολυσπορίτης ο Νοέμβριος!
Επίσης, το μήνα Νοέμβριο τιμάται η εξέγερση του Πολυτεχνείου, που έλαβε χώρα στην ελληνική επικράτεια μεταξύ 14 και 17 του μήνα.
Εν κατακλείδι, για το μήνα Νοέμβριο ποικίλουν οι λαϊκές ονομασίες που του αποδίδει ο λαός μας, απολύτως δικαιολογημένα. Το λαϊκό καλαντάρι για το μήνα αυτό αναφέρει μια πολύ εύστοχη δημώδη παροιμία και είναι η έξης: «’Οταν έρθει ο Νοέμβρης σιγομπαίνει ο χειμώνας», μιας και ο Νοέμβριος ανοίγει σιγά, σιγά την πόρτα του στο χειμερινό πίνακα, ώστε να αλλάξει ριζικά την χρωματική παλέτα του φθινοπώρου με τα δικά του μελαγχολικά, γκρίζα χρώματα!
Ο Νοέμβριος πλέον, αρχίζει να μας ψιθυρίζει σιγά σιγά στο αυτί, χειμώνας έρχεται βαρύς! Καλώς όρισες Νοέμβρη με τα πρώτα κρύα, με τις πρώτες βροχές, τα πρώτα κρασιά και τα πρώτους καρπούς, αλλά και τη γλυκιά μελαγχολία του.
Καλό μας μήνα, με ό,τι επιθυμεί ο καθένας μας!
