Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
Μια από τις μεγαλύτερες Θεομητορικές γιορτές με κέντρο την Μητέρα όλων μας, μια μεγάλη Δεσποτική εορτή, είναι τα Εισόδια της Θεοτόκου που τιμάται σήμερα, την 21η Νοεμβρίου σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία. Εισόδια της Θεοτόκου επισημαίνουν την είσοδο της Μητέρας Θεοτόκου στην εκκλησία, σε ηλικία μόλις τριών ετών στο ναό της Ιερουσαλήμ συνοδευόμενη από τους γονείς Της και εκπληρώνοντας τον όρκο τους, η Είσοδος της Μαριάμ γίνεται η απαρχή της προετοιμασίας του μετέπειτα βίου Της.
Είναι μία χριστιανική εορτή που τιμά την αφιέρωση της Παναγίας στο Ναό της Ιερουσαλήμ από τους γονείς Της Ιωακείμ και Άννας.
Η σχέση της μεγάλης αυτής γιορτής με το μήνα Νοέμβριο λαογραφικά είναι συγκεκριμένη, καθώς η σπορά βρίσκεται περίπου στη μέση, με αποτέλεσμα ο άνθρωπος της παράδοσης να αποκαλεί την Παναγία μας «Μεσοσπορίτισσα». Για τον άνθρωπο της υπαίθρου, για τους αγρότες, είχε ιδιαίτερη σημασία και συμβολισμό η συγκεκριμένη ημέρα, καθώς την Παναγία την ονόμαζαν και «Αρχισπορίτισσα» ή «Ξεσπορίτισσα«, ανάλογα σε ποιο στάδιο βρίσκονταν η σπορά των γεωργικών καλλιεργειών και εργασιών, δηλαδή στην αρχή της σποράς ή στο τέλος.
Επίσης, θεωρούσαν ότι τα σπαρτά που φυτεύονταν έως την 21 Νοεμβρίου, φύτρωναν με γοργούς ρυθμούς, άρα ήταν πιο παραγωγικά, πάντα με την ευλογία της Μάνας Παναγίας.
Η μεγάλη αυτή και Αγία γιορτή συνδέεται με διάφορα ήθη και έθιμα ανά την Ελλάδα, εν κατακλείδι συνήθως έχουν να κάνουν με τη σπορά και την καλή σοδειά της γεωργικής καλλιέργειας, της παραγωγής.
Το επικρατέστερο έθιμο ήταν αυτό με τα «πολυσπόρια» ή αλλιώς, σε άλλα μέρη της Ελλάδας, τα ονόμαζαν και «μπόλια». Αποβραδίς λοιπόν ετοίμαζαν οι γυναίκες τα πολυσπόρια, συνήθιζαν να βράζουν μείγμα από διάφορα δημητριακά και όσπρια. Την επόμενη μέρα νωρίς νωρίς το πρωί, τα πήγαιναν σε πιατέλα ή σε δίσκο στην εκκλησία κατά τη διάρκεια της ιεράς θείας λειτουργίας, ώστε να ιερουργηθούν, να ευλογηθούν. Έπειτα, μοιράζονταν σε όλους τους πιστούς αλλά κρατούσαν μερίδιο και για το σπίτι τους.
Επίσης, έδιναν να φάνε και τα ζώα τους τα οποία χρησίμευαν για τις γεωργικές εργασίες και έριχναν από τα ευλογημένα πολυσπόρια και στα χωράφια τους, δηλαδή στις γεωργικές καλλιεργήσιμες εκτάσεις τους, ώστε όλα να λάβουν ευλογία.
Για παράδειγμα, στην Πελοπόννησο στην Ευρυτανία, στη Θράκη, στη Μακεδονία και στην Ήπειρο, σύμφωνα πάντα με το έθιμο, ετοίμαζαν διάφορα δημητριακά όπως καλαμπόκι, ρεβύθια, φασόλια, σιτάρι και άλλους καρπούς, τα οποία μοίραζαν μετά τη λήξη της ιεράς θείας Λειτουργίας, λέγοντας μεταξύ τους «χρόνια πολλά και του χρόνου να έχουμε διπλή καρποφορία».
Ακόμη, σε πολλά χωριά έπαιρναν τα πολυσπόρια και τα πήγαιναν στην πιο κοντινή πηγή, τα τοποθετούσαν στις κρίνες των πηγών, δηλαδή μέσα στις κούπες από τις βρύσες με το τρεχούμενο νερό, και έλεγαν το εξής, «όπως τρέχει το νερό έτσι να τρέχει και το βιός», τότε τα έπαιρναν μαζί με λίγο νερό και τα επέστρεφαν στο σπίτι τους.
Κάτι αντίστοιχο όμως, συνέβαινε και στην Αρχαιότητα περίπου κατά τη διάρκεια του ίδιου μήνα, με τα ονομαζόμενα αρχαία «Πυανέψια» μια γιορτή, με την ίδια ακριβώς διαδικασία, ώστε να τιμήσουν τη θεά τους τη θεά Δήμητρα, την προστάτιδα των γεωργικών εργασιών τους.
Η λαογραφία μας αναφέρει επίσης, τη συγκεκριμένη ημέρα συνηθίζονταν οι μετεωρολογικές προβλέψεις, έλεγαν «την ημέρα αυτή βασιλεύει η Πούλια» δηλαδή ανάλογα με τη μετεωρολογική συνθήκη της ημέρας αυτής, έτσι ακριβώς θα εξελίσσονταν, θα ακολουθούσαν οι μετεωρολογικές συνθήκες των επόμενων 40 σαράντα ημερών. Ο αριθμός σαράντα είναι ιερός και συμβολικός για τη χριστιανική πίστη και παράδοση.
Ένα άλλο έθιμο που επικρατούσε την ημέρα αυτή ήταν το έθιμο με τα «Μπόλια» και η σχέση τους με τη φωτιά, μια σχέση αλληλένδετη και απαραίτητη μεταξύ αυτών των δύο στοιχείων. Τα μπόλια ήταν μείγμα, δηλαδή ανακάτεμα από διαφορετικά είδη οσπρίων, όπως φακές, φασόλια, ρύζι, σιτάρι, όπως προαναφέρθηκε, όλα αυτά βράζονταν σε μια μεγάλη κατσαρόλα ή αλλιώς ένα μεγάλο τσουκάλι, καθώς έριχναν και λίγη ζάχαρη, ώστε με αυτό τον τρόπο να γλυκάνουν την επόμενη καλή επερχόμενη και παραγωγική εσοδεία.
Η παρουσία της φωτιάς όμως ήταν απαραίτητη για να βράσουν καλά τα «μπόλια», εξαιτίας του ότι τα όσπρια ήταν διαφορετικής υφής και σκληρότητας μεταξύ τους, για αυτό κάθε τόσο έριχναν εκ νέου ξύλα στη φωτιά, για να έχουν ένα καλό γευστικό αποτέλεσμα.
Συνήθως την 20η προς 21η Νοεμβρίου συνήθιζαν να ανάβουν το τζάκι του σπιτιού τους, για αυτό έβαζαν στη φωτιά πολλών ειδών ξύλα, μια διαδικασία ιδιαίτερα συμβολική καθώς το στοιχείο της φωτιάς συμβόλιζε και την κάθαρση όλων αυτών.
Παρατηρούμε ότι στην παράδοση και ιδιαίτερα στη λαογραφία στα ήθη και έθιμα, τίποτα δεν προέρχεται από παρθενογένεση αλλά οι ρίζες τους βρίσκονται βαθιά στην Αρχαία Ελλάδα. Ιδιαίτερη ημέρα, η γιορτή των Εισοδίων της Υπεραγίας Θεοτόκου, καθώς και τα έθιμα που ενδύουν πολύ όμορφα τη συγκεκριμένη γιορτή και μέρα. Δεν υπάρχει στον Ελλαδικό χώρο, νομός, πόλη ή χωριό που να μην έχει Ναό αφιερωμένο στο όνομα της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Ας ευχηθούμε, σε όλους μας να μας σκέπει η μεσιτεία της Μεγαλύτερης Μάνας του κόσμου και Μητέρα όλων μας, η Παναγία Θεοτόκος. Κάθε καλό για όλους μας!
