Ξεκινάμε αυτό το άρθρο με μια αρνητική παραδοχή που έχει να κάνει με τα παιδιά και το σχολικό περιβάλλον, όπου, δυστυχώς, τα φαινόμενα σχολικού εκφοβισμού – ή αλλιώς bullying – απασχολούν ολοένα και περισσότερους γονείς, εκπαιδευτικούς και φυσικά τους ίδιους τους μαθητές. Μάλιστα δεν είναι λίγες οι φορές που τέτοια περιστατικά έχουν απασχολήσει την επικαιρότητα λόγω της ακραίας βιαιότητάς τους. Η παρουσίαση που ακολουθεί δεν θα ασχοληθεί με τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό το εξαιρετικά ανησυχητικό κοινωνικό φαινόμενο αλλά πώς μία εξωσχολική δραστηριότητα, και κυρίως ένα άθλημα, μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά και ενδυναμωτικά για τα παιδιά.
Πολύ μακριά από την επιθετικότητα που λανθασμένα τους αποδίδεται, οι πολεμικές τέχνες καλλιεργούν αυτοέλεγχο, ψυχραιμία και αυτοπεποίθηση, στοιχεία που βοηθούν τα παιδιά να διαχειρίζονται δύσκολες κοινωνικές καταστάσεις χωρίς βία. Σύμφωνα με τον έμπειρο προπονητή Ιωάννη Θεοφάνους, η ενασχόληση ενός παιδιού με ένα μαχητικό άθλημα, συχνά μειώνει σημαντικά την πιθανότητα αυτό να γίνει είτε θύτης είτε θύμα bullying, καθώς μαθαίνει να σέβεται τους άλλους, να θέτει όρια και να υπερασπίζεται τον εαυτό του με υγιή τρόπο. Έτσι, τα μαχητικά αθλήματα δεν συμβάλλουν μόνο στη σωματική ενδυνάμωση αλλά και στην οικοδόμηση ενός πιο ισορροπημένου, ασφαλούς και ανθεκτικού παιδιού, τόσο πνευματικά όσο και σωματικά.
«Η ενασχόληση των παιδιών με τα μαχητικά αθλήματα είναι σήμερα πιο απαραίτητη από ποτέ» ξεκινάει την κουβέντα μας ο προπονητής του Fight Club Galatsi, Ιωάννης Θεοφάνους: «Δίνει στα παιδιά όρια, τα οποία συχνά λείπουν από την καθημερινότητά τους, τα δυναμώνει ψυχικά και σωματικά, και τα μαθαίνει να είναι ανταγωνιστικά με την καλή έννοια: να προσπαθούν, να επιμένουν και να εξελίσσονται. Τα κοινωνικοποιεί, τα κάνει να συνεργάζονται και τα εκπαιδεύει να σκέφτονται και να αποφασίζουν γρήγορα, κάτι που τα βοηθά όχι μόνο στο άθλημα, αλλά και στην ίδια τη ζωή. Όταν σε ένα περιβάλλον γεμάτο οθόνες και υπερένταση, το παιδί βρίσκει χώρο να εκτονωθεί σωστά και να χτίσει χαρακτήρα, τότε τα μαχητικά σπορ γίνονται πραγματική ανάγκη.»
Ποιές βασικές ανάγκες των παιδιών σήμερα θεωρείτε ότι καλύπτουν οι πολεμικές τέχνες, τον ρωτήσαμε.
«Τα παιδιά σήμερα έχουν τεράστια ανάγκη από αυτοπεποίθηση και αυτοπειθαρχία. Αυτά τα δύο στοιχεία είναι θεμέλια για να μεγαλώσουν με δυναμισμό, σταθερότητα και υγιή ψυχολογία μέσα στην κοινωνία. Επίσης τα παιδιά σήμερα κινούνται λιγότερο από κάθε προηγούμενη γενιά, δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν, έχουν πολύ άγχος και πολλές φορές δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν τις σχέσεις τους. Τα μαχητικά σπορ “πιάνουν” κάθε μία από αυτές τις ανάγκες: Η προπόνηση είναι οργανωμένη και δίνει ρυθμό. Οι δομές και οι κανόνες χτίζουν πλαίσιο και όρια. Το σώμα μπαίνει σε λειτουργία, και μαζί του η διάθεση.»
Μας εξηγεί πως μέσα από τα μαχητικά αθλήματα, τα παιδιά μαθαίνουν να παλεύουν σωστά και όχι να νευριάζουν λάθος. Οι πολεμικές τέχνες καλύπτουν ακριβώς αυτές τις ανάγκες: βάζουν πλαίσιο, ρυθμό και ξεκάθαρους κανόνες. Στην ουσία, μέσα από τα μαχητικά αθλήματα το παιδί δυναμώνει σωματικά, σταθεροποιείται ψυχικά και αποκτά αυτοπεποίθηση που το συνοδεύει σε κάθε πλευρά της ζωής του. «Είναι ίσως η πιο ολοκληρωμένη “σχολή ζωής” που μπορεί ένας γονιός να του προσφέρει» υποστηρίζει ο κ. Θεοφάνους.
Δυσάρεστη ακούγεται και η επόμενη διαπίστωσή του: μετά από πολλές δεκαετίες που προπονεί παιδιά, παρατηρεί ότι σήμερα τα παιδιά κουβαλάνε περισσότερη ένταση απ’ όσο νομίζουμε. Κάποια παρουσιάζουν χαρακτηριστικά υπερκινητικότητας και στρες. «Τα μαχητικά σπορ τους δίνουν έναν ασφαλή, δομημένο τρόπο να “ξεφορτώνουν” αυτή την ένταση και να τη μετατρέπουν σε δύναμη και αυτοέλεγχο. Η προπόνηση τα βάζει σε ρυθμό, τους δίνει στόχο, τα βοηθάει να συγκεντρωθούν. Το σώμα ηρεμεί και μαζί του ηρεμεί και το μυαλό. Μαθαίνουν να αναπνέουν, να σκέφτονται πριν αντιδράσουν, να ελέγχουν τα συναισθήματά τους μέσα στη δυσκολία. Ίσως το πιο σημαντικό: νιώθουν ικανά!»
Γι’ αυτό και, όπως συχνά λέει, τα μαχητικά αθλήματα στην πρόληψη του bullying. Το παιδί που ξέρει ότι μπορεί να προστατέψει τον εαυτό του… δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτα σε κανέναν. Και όταν το παιδί νιώθει δυνατό και ασφαλές, δεν γίνεται ούτε θύμα, ούτε θύτης. Δεν έχει την ανάγκη να γίνει θύτης.
Κλείνοντας τη σύντομη κουβέντα μας, ρωτήσαμε τον κ. Θεοφάνους τί θα έλεγε σε έναν γονέα που ενδεχομένως προβληματίζεται για το αν πρέπει το παιδί του να ασχοληθεί με πολεμικές τέχνες; «Θα του έλεγα το εξής: Μην φοβάσαι το άθλημα. Να φοβάσαι την έλλειψη δομής στη ζωή του παιδιού σου. Και για να μιλήσω για εμάς εδώ, στο Fight Club Galatsi: Εμείς εδώ δεν μαθαίνουμε τα παιδιά “βία”. Τα μαθαίνουμε, σεβασμό, αυτοέλεγχο, πειθαρχία, υπευθυνότητα, αυτοάμυνα και υγεία. Εκπαιδεύουμε τα παιδιά με απόλυτη ασφάλεια, βλέποντας όλα τα παιδιά σαν δικά μας. Και το σημαντικότερο: Το κάθε παιδί μπαίνει σε πρόγραμμα ανάλογο με την ηλικία, τον χαρακτήρα και τις ανάγκες του. Κανένα παιδί δεν “σκληραίνει”, αντιθέτως: ανθίζει.»
