Γράφει η ΜΑΡΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΕΦ, Χειρουργός Μαστού, Εξειδικευθείσα στη Lyon Γαλλίας και στο St. Gallen Ελβετίας
Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συνηθέστερος τύπος καρκίνου στις γυναίκες των δυτικών χωρών, θέμα για το οποίο υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία και έντονη επαγρύπνηση.
Μια νόσος για την οποία σπανίως γίνεται λόγος με αποτέλεσμα να διαγιγνώσκεται συνήθως σε προχωρημένα στάδια, είναι ο ανδρικός καρκίνος μαστού. Αν και σπάνιος (1% του συνόλου των καρκίνων μαστού), απασχολεί λόγω της κακής του πρόγνωσης, η οποία οφείλεται στην συνήθως καθυστερημένη διάγνωσή αλλά και σε αίτια σχετιζόμενα με την ανατομία και την φυσιοπαθολογία του ανδρικού μαστού.
Η αιτιολογία της εμφάνισής του δεν έχει πλήρως κατανοηθεί υπάρχουν όμως γνωστοί παράγοντες επικινδυνότητας:
• Ηλικία άνω των 60 ετών.
• Μειωμένη στάθμη τεστοστερόνης /αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων στο αίμα (πχ στα πλαίσια θεραπείας για καρκίνο προστάτη, άτομα που βρίσκονται σε διαδικασία φυλομετάβασης) όπου συνήθως εμφανίζεται και γυναικομαστία.
• Διάφορα σύνδρομα (όπως το σύνδρομο Klinefelter) ή η κρυψορχία.
• Βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό.
Η ύπαρξη νεαρών ατόμων με καρκίνο μαστού / ωοθηκών / παγκρέατος στο στενό οικογενειακό περιβάλλον μπορεί να κρύβει παρουσία κληρονομούμενης γονιδιακής μετάλλαξης (πχ BRCA1, BRCA 2). Η μετάλλαξη κληρονομείται στους απογόνους και από τα άρρενα μέλη της οικογένειας.
• Προηγηθείσα ακτινοθεραπεία του θωρακικού τοιχώματος σε νεαρή ηλικία (π.χ. για θεραπεία λεμφώματος).
• Επιβαρυντικοί παράγοντες θεωρούνται επίσης η παχυσαρκία λόγω της σύνθεση οιστρογόνων από τον λιπώδη ιστό και η κατανάλωση αλκοόλ λόγω της δυσλειτουργίας του ήπατος που προκαλεί.
Η κλινική εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει παρουσία ενός σκληρού ογκιδίου πίσω από τη θηλή, αλλαγή στο μέγεθος ενός μαστού, εισολκή ή εξέλκωση της θηλής με ή χωρίς εκροή υγρού ή και ψηλαφητούς μασχαλιαίους λεμφαδένες.
Η διάγνωση γίνεται από ειδικό μαστολόγο / χειρουργό μαστού έπειτα από κλινική εξέταση, μαστογραφία, υπερηχογράφημα και βιοψία με κόπτουσα βελόνη υπό τοπική αναισθησία.
Η διαφορική διάγνωση περιλαμβάνει δερματολογικές παθήσεις όπως έκζεμα, δερματικές λοιμώξεις, γυναικομαστία (κατά την οποία αναπτύσσεται μαστικός αδένας στη μια ή και τις δυο μεριές), καλοήθεις όγκους όπως λιπώματα, σμηγματογόνες κύστεις κλπ
Η διάγνωση καρκίνου μαστού σε άνδρα χρήζει διενέργειας γονιδιακού ελέγχου για πιθανή κληρονομούμενη μετάλλαξη η οποία πραγματοποιείται με αιμοληψία. Η γνώση αυτή είναι ωφέλιμη και για τον ίδιο τον ασθενή αλλά και για τους εξ αίματος συγγενείς του και των δυο φύλων.
ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ
Οι βασικές αρχές της θεραπείας περιλαμβάνουν την χειρουργική επέμβαση (συνήθως μαστεκτομή με χειρισμό στους μασχαλιαίους λεμφαδένες αναλόγως σταδίου νόσου), ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, ορμονοθεραπεία και στοχευμένη ανοσοθεραπεία ή/και συνδυασμούς των παραπάνω αναλόγως ιστολογικού τύπου, σταδίου νόσου, ηλικίας και συνυπάρχουσας παθολογίας.
Προσοχή:
• Προληπτικές απεικονιστικές εξετάσεις (μαστογραφία, υπερηχογράφημα κλπ) στον γενικό ανδρικό πληθυσμό δεν συστήνονται.
• Στις οικογένειες όπου υπάρχει γνωστή γονιδιακή μετάλλαξη σχετιζόμενη με καρκίνο του μαστού απαιτείται γενετική συμβουλευτική από κλινικό γενετιστή για εντοπισμό των ατόμων υψηλού κινδύνου και η παραπομπή τους σε εξειδικευμένο μαστολόγο/χειρουργό μαστού για εξατομικευμένη αντιμετώπιση.
• Κάθε αλλαγή στον ανδρικό μαστό, είτε είναι διόγκωση, είτε ψηλαφητό ογκίδιο, είτε δερματική βλάβη που δεν ανταποκρίνεται στην θεραπεία του δερματολόγου (ξεφλούδισμα, κνησμός, εξέλκωση…) συστήνεται να παραπέμπεται χωρίς καθυστέρηση σε εξειδικευμένο ιατρό προς αποκλεισμό καρκίνου μαστού.
