Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
Διανύσαμε μια περίοδο, αυτή των γιορτών, που ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την αυξημένη κατανάλωση γλυκών, όπως μελομακάρονα, κουραμπιέδες, δίπλες, κορμούς σοκολατένιους, βασιλόπιτες και άλλα πολλά είδη αυτών. Λόγω των αυξημένων κοινωνικών εκδηλώσεων, των καλεσμάτων, αλλά πρωτίστως της ελληνικής παράδοσης, τα γλυκά είχαν την τιμητική τους. Ένα από αυτά τα παραδοσιακά γλυκά – και παντός καιρού θα λέγαμε! – είναι και τα ελληνικά γλυκά του κουταλιού! Το σημερινό άρθρο είναι γεμάτο από γλύκα και σιρόπι, έτσι για να πάει καλά ο πρώτος μήνας του χρόνου κατ’ επέκταση και η χρονιά!
Ένα τραγούδι εμπνευσμένο από τα γλυκά του κουταλιού είναι και το παρακάτω, με τίτλο ≤Είσαι γλυκό του κουταλιού≥, ερμηνεία Κανά Μελίνα, Μουσική / Στίχοι, Σέμσης Στάμος, Μπουρμπούλης Μιχάλης:
«…Είσαι γλυκό του κουταλιού,
σε ασημένιο δίσκο.
Φιλί που αρωμάτισε
γλώσσα και ουρανίσκο.»
Ποιός είναι αυτός που δεν θυμάται το γυάλινο βάζο της γιαγιάς ή της μαμάς με το γλυκό του κουταλιού -όπου στα κλεφτά ήθελες να το καταβροχθίσεις όλο μονομιάς – συνήθως τοποθετημένο δίπλα στον καφέ και στη ζάχαρη, για κέρασμα για τον απρόσμενο επισκέπτη. Τότε που οι καιροί επέτρεπαν και απαιτούσαν τα χαρούμενα κοινωνικά σπιτικά ενσταντανέ!
Γλυκά του κουταλιού, όπου σηματοδοτούν το φίλεμα, δηλαδή το σύμβολο της ελληνικής φιλοξενίας και της γενναιοδωρίας και όλα «ηχούν» Ελλάδα.
Η κατάλληλη εποχή για παρασκευή γλυκών του κουταλιού είναι κάθε εποχή στην Ελλάδα, εφόσον τα φρούτα, οι καρποί και τα λουλούδια είναι άφθονα. Λουλουδένια γλυκά όπως τριαντάφυλλο, χαμομήλι, βιολέτα, ιβίσκος, λουλούδια από κολοκύθι και άλλα, τα οποία θεωρούνται βρώσιμα και κατάλληλα προς κατανάλωση, προσφέροντας μια γευστική απόλαυση που τα καθιστούν ιδανικά σε περιόδους νηστείας.
Ιδιαίτερα το παραδοσιακό γλυκό κουταλιού τριαντάφυλλο, θεωρείται ως επί το πλείστον μοναστηριακό κέρασμα από μοναχούς και μοναχές, εξαιρετικό γλυκό, καθώς δεν περιέχει συντηρητικά γιατί καλλιεργούνται και παράγονται από τους ίδιους.
Επίσης, τα φρούτα του χειμώνα γίνονται όλα υπέροχο γλυκό κουταλιού! Γλυκά του κουταλιού δημοφιλή όπως, πορτοκάλι, μανταρίνι, λεμόνι, περγαμόντο, κολοκύθι, νερατζάκι, μελιτζανάκι, καρύδι, κάστανο, σταφύλι, φράουλα, κεράσι, βύσσινο, βερίκοκο, κυδώνι, αρώνια, βατόμουρο, σύκο, καρπούζι, φυστίκι, πατάτα – ναι καλά διαβάσατε! – και τόσα άλλα, ατέρμονος ο αριθμός των γλυκών του κουταλιού!
Κάθε εποχή στην Ελλάδα είναι κατάλληλη για παρασκευή από γλυκά του κουταλιού από φρούτα ή ξηρούς καρπούς. Αλλά και ο χειμώνας είπαμε, δεν πάει πίσω ως προς την παρασκευή τους.
Τα γλυκά σερβίρονται ως συνοδευτικό, για καφέ, τσάι ή απλά με ένα ποτήρι νερό. Συνήθως, προσφέρονται ως δώρα ή σερβίρονται ως χειρονομία φιλοξενίας, παρέα πάντα με κουβεντούλα, όταν υπάρχει ελεύθερος χρόνος και πραγματοποιούνται επισκέψεις σε φιλικά σπίτια.
Στις μέρες μας ακόμα αποτελεί ένα δημοφιλές έθιμο, αλλά ταυτόχρονα και τουριστικό προϊόν, που αναδυκνύει τα εγχώρια προϊόντα μας στο εξωτερικό.
Οι επισκέπτες, φεύγοντας από τη χώρα μας, πάντα παίρνουν μαζί τους και από ένα βάζο με γλυκό του κουταλιού που να θυμίζει Ελλάδα, συχνά δίνονται σε βάζα ή κουτιά με προσεγμένο αμπαλάζ, ώστε το δώρο προσφοράς να είναι εκλεπτυσμένο εκτός από πεντανόστιμο για φίλους και συγγενείς.
Κατά συνέπεια τα γλυκά του κουταλιού αποτελούν και ένα δώρο με πολιτιστική σημασία.
Η ιστορία τους μακραίωνη με αφετηρία την αρχαία Ελλάδα, στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν τα φρούτα τους για καιρό οι Αρχαίοι Έλληνες, ακολουθούσαν τη μέθοδο αυτή της παρασκευής γλυκών.
Επίσης, τα ελληνικά γλυκά του κουταλιού εντοπίζονται και στο Βυζάντιο, ενώ μετέπειτα διαδίδονται όλο και περισσότερο και γίνονται το αγαπημένο γλυκό της γαστρονομικής κληρονομιάς της χώρας μας.
Για αιώνες μέχρι και σήμερα, συνεχίστηκε η ίδια διαδικασία ως παραδοσιακό κέρασμα για τους καλεσμένους στα σπίτια.
Τα γλυκά του κουταλιού παρουσιάζονταν σε μια μεγάλη κρυστάλλινη γαβάθα ή αλλιώς μπολ με πολλά κουταλάκια για τους προσκεκλημένους. Λίγο μετά, σερβίρονταν σε μικρά πιατάκια πάντα όμως με τη συνοδεία κουταλιού.
Στους αρραβώνες, στους γάμους, στις γιορτές, παλιότερα στα συνοικέσια, πάντα είχαν την τιμητική τους γύρω από το τραπέζι και σερβίρονταν άφθονα για να γιορτάσουν το εκάστοτε χαρμόσυνο γεγονός. Στην Ελλάδα, την περίοδο των γιορτών, τα γλυκά του κουταλιού είναι δημοφιλές δώρο γενναιόδωρης προσφοράς, ιδιαίτερα τα χειροποίητα, αυτά δηλαδή που θα σερβίρει η οικοδέσποινα στους καλεσμένους της.
Εν κατακλείδι, τα γλυκά του κουταλιού έχουν μακραίωνη ιστορία και παράδοση, αλλά φέρουν και πολιτιστική σημασία, εφόσον αποτελούν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ελληνικής γαστρονομικής κληρονομιάς μας, προσφέροντας συγχρόνως πλούσια πολιτιστική παράδοση αλλά κυρίως γευστική ταυτότητα.
Η παρασκευή τους απλή, ώστε να φτιάξουμε γλυκό του κουταλιού μόνοι μας, χρησιμοποιώ ντας φρέσκα φρούτα ή ξηρούς καρπούς, μαγειρεύοντας τα αργά σε σιγανή φωτιά, ώστε το σιρόπι στη συνέχεια να πήξει και να δημιουργήσει ένα γλάσο που θα καλύπτει τα φρούτα με ζάχαρη ή μέλι.
Το σιρόπι ζάχαρης τα μαλακώνει αλλά και τα διατηρεί για αρκετό καιρό στο αγαπημένο γευστικό γυάλινο βάζο.
Επίσης, κατά την παρασκευή τους χρησιμοποιούνται συνήθως ξηροί καρποί, όπως καρύδια, αμύγδαλα, φουντούκια ή κάποια αρωματικά βότανα, όπως αρμπαρόριζα, βασιλικός ή δυόσμος.
Ακριβώς επειδή είναι φτιαγμένα με ξηρούς καρπούς και βότανα, έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνες και μέταλλα, αλλά και χαμηλά σε λιπαρά και θερμίδες, γι’ αυτό και ενδείκνυται σε πρόγραμμα διατροφής καθώς και δίαιτες.
Ένα γλυκό λοιπόν με μικρή ενοχή, αλλά με τεράστια γαστρονομική απόλαυση, πρωτίστως όμως με πολιτιστική παράδοση!
Και αν βρείτε χρόνο τη συγκεκριμένη εποχή, που τα φρούτα είναι άφθονα, παρασκευάσετε γιατί όχι το δικό σας αγαπημένο γλυκό του κουταλιού! Γλυκά του κουταλιού λοιπόν, ένα γλυκό παντός καιρού, καλή απόλαυση και καλή εβδομάδα γεμάτη γλύκα!
