Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
…καλοκαίρι θα μυρίσει. Μα αν δώσει και θυμώσει, μέσ’ το χιόνι θα μας χώσει!», λέει ο σοφός λαός και αναφέρεται αφενός μεν στην αστάθεια των καιρικών συνθηκών που χαρακτηρίζουν το Φεβρουάριο, αφετέρου ο μήνας αν και χειμερινός, παρουσιάζει συχνά πρόωρες ανοιξιάτικες μέρες μιας και πλησιάζει επίσημα η εαρινή περίοδος.
O Φεβρουάριος, αν και τρίτος μήνας του χειμώνα και δεύτερος μήνας του νέου έτους, είναι σύντομος λόγω των ημερών που του υπολείπονται αλλά γεμάτος από ήθη, έθιμα και ασφαλώς εναλλαγές καιρικών φαινομένων, μιας και πασίδηλα πλησιάζουμε πλέον στο τέλος της χειμερινής περιόδου.
Ο Φεβρουάριος κάποτε ήταν ο τελευταίος μήνας του αρχαίου Ρωμαϊκού ημερολογίου. Επίσης, η ονομασία του προέρχεται από το λατινικό επίθετο februus, που σημαίνει εξαγνιστικός, καθαρτικός, άρα και καθαρός, λόγω των θρησκευτικών γιορτών που τελούνταν στη Ρώμη κατά τη διάρκεια του συγκεκριμένου μήνα. Στην αρχαία Ρώμη ο μήνας Φεβρουάριος θεωρούνταν μήνας πένθους και ήταν αφιερωμένος στους εκδημήσαντες, κάτι περίπου αντίστοιχο συμβαίνει και σήμερα, εφόσον τα Ψυχοσάββατα ξεκινούν να τελούνται το μήνα Φεβρουάριο, ώστε να τιμήσουν οι πιστοί ορθόδοξοι χριστιανοί τους νεκρούς τους με συλλογική μνήμη και προσήκοντα σεβασμό. Κατ’ επέκταση ο Φεβρουάριος ήταν τελευταίος μήνας στη Ρώμη, καθώς έπρεπε να εξαγνιστεί και να επέλθει η κάθαρση από κάθε μολυσματικό στοιχείο, να προετοιμάσει καθαρό χώρο, ώστε η εναρκτήριος χρονιά να εισέλθει αμόλυντα.
Ακόμη, στην Αρχαία Ελλάδα τον Φεβρουάριο τον ονόμαζαν «Ανθεστηρίωνα», διότι ήταν μήνας αφιερωμένος στη γιορτή του θεού Διονύσου, στο θεό της αμπέλου, η γιορτή λάμβανε χώρο στον τομέα της αμπελουργίας. Ακόμα, το συγκεκριμένο μήνα ανοίγονταν και δοκιμάζονταν τα κρασιά της προηγούμενης χρονιάς, του προηγούμενου τρύγου! Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στις ημέρες μας, αφού ο Άγιος Τρύφωνας τιμάται την 1η Φεβρουαρίου και είναι προστάτης των αμπελουργών.
Τον Φεβρουάριο ο λαός μας τον αποκαλεί και «Αϊ Τρύφωνα», γιατί ο μήνας ξεκινάει με την γιορτή του Αγίου και είναι απόλυτα σηματοδοτούμενος και ζωτικής σημασίας για τους αγρότες και τους αμπελουργούς, καθώς η λαϊκή παροιμία εύστοχα αναφέρει «Φλεβάρης κουτσοφλέβαρος και του τσαπιού ο μήνας», δηλαδή του τσαπιού της αμπέλου, που προετοιμάζονται τα χωράφια για τη νέα εσοδεία, η γη κρύβει ή αλλιώς προστατεύει καλά τους καρπούς της για να φανερωθούν, να εμφανιστούν πολλαπλασιασμένοι τους επόμενους μήνες.
Στην παράδοσή μας, ιδιαίτερα στη λαογραφία τίποτα δεν είναι τυχαίο και δεν προέρχεται από παρθενογένεση, αλλά υπάρχει επιρροή από την αρχαιότητα, οι ρίζες είναι απόλυτα συνδεδεμένες με την Αρχαία Ελλάδα.
Επίσης, του αποδίδουμε το όνομα «κουτσός», «κουτσοφλέβαρος», «μικρός» ή «λειψός», λόγω των ημερών που του υπολείπονται, όπως προαναφέρθηκε, με διάρκεια μόλις 28 ημέρες για τα κοινά έτη και 29 ημέρες για τα δίσεκτα.
Η λαϊκή παράδοση αναφέρει ότι ο Μάρτης για να τιμωρήσει την γριά τσοπάνισσα που τον κορόιδεψε, ότι τελικά δεν κατάφερε να της κάνει κακό λόγω ψύχους, ούτε σε εκείνη αλλά ούτε και στα ζωντανά της, βιάστηκε και πέταξε την κάπα από πάνω της και τα κοπάδια των ζώων της τα έβαλε από το παχνί – λέγοντας το εξής, «πριτς Μάρτη’ μ, εγώ τ’ αρνοκάτσικαμ τ’ άβγαλα» – τότε θύμωσε ο Μάρτης και δανείστηκε από τον Φεβρουάριο τις τρεις τελευταίες μέρες του, τις πιο παγωμένες και τσουχτερές από κρύο, με αποτέλεσμα ο Φλεβάρης, να μείνει κουτσός και φτωχός, και να έχει μόνο 28 ημέρες!
Αν και …ξεστράτησε ημερησιακά ο Φλεβάρης, είναι όμως πλούσιος λαογραφικά, γιατί όπως σοφά διατυπώνει ο λαός την εξής παροιμία, «ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει καλοκαίρι θα μυρίσει, μα αν κάνει και θυμώσει μες στο χιόνι θα μας χώσει».
Αφενός μεν σηματοδοτεί και προαναγγέλλει τον ερχομό της άνοιξης, αφετέρου δε, προετοιμάζει τη γη, ώστε να αποδώσει καλούς καρπούς, εξαιτίας των πολλών βροχών που προμηνύονται το συγκεκριμένο μήνα, που τόσο έχει ανάγκη το έδαφος, η γη.
Εξού και το όνομα Φλεβάρης, όπου συνάδει με τη λέξη φλέβες, τα υπόγεια δηλαδή νερά που αναβλύζουν από τις πολλές βροχοπτώσεις και που παρατηρούνται το μήνα αυτό.
Άφθονος και σε γιορτές ο Φεβρουάριος, μετά την πρωτογιορτή του Αγίου Τρύφωνα, στις 2 η γιορτή της Υπαπαντής και του Αγίου Συμεών στις 3 του μήνα, με τον Άγιο Χαράλαμπο να έπεται στις 10 και στις 19 ο εορτασμός της Αγίας Φιλοθέης της Αθηναίας.
Συνοπτικός ο Φλεβάρης σε αριθμό ημερών, αλλά είναι γεμάτος από χορούς, τραγούδια, τσικνίσματα, ξεφάντωμα, καρναβάλι και Απόκριες!
Επίσης, ποτίζονται τα έγκατα της γης για να δώσουν άφθονη αειθαλή βλάστηση και να γεμίσουν τα καλάθια, από φρούτα, λαχανικά και όσπρια!
Να μια άλλη δημώδης παροιμία έρχεται να προστεθεί στην επερχόμενη πλούσια συγκομιδή γεωργικών προϊόντων, «Υπαπαντή καλοβρεγμένη, η κοφίνα γιομισμένη», αν βρέξει δηλαδή στην γιορτή της Υπαπαντής, θα πάει καλά η παραγωγή και τα καλάθια, τα κοφίνια θα γεμίσουν με αγαθά της γης. Έτσι, ώστε να φροντιστούν, να κλαδευτούν σωστά τα αμπέλια και να δώσουν το καλύτερο αρωματικό κρασί, επίσης διαλεχτό μούστο με σταφύλια από διάφορες ποικιλίες.
Ας ευχηθούμε ο τελευταίος μήνας του χειμώνα να είναι ήρεμος, καλοτάξιδος, καρπερός όσον αφορά την γεωργική παραγωγή και γεμάτος χαμόγελα. Καλώς μας ήρθες Φλεβάρη!
