Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
«Είπα στη μυγδαλιά:
“Αδερφή, μίλησέ μου για το Θεό”
κι η μυγδαλιά άνθησε…»
Νίκος Καζαντζάκης
Η αμυγδαλιά μόλις ανθίσει σηματοδοτεί αυτόματα τον ερχομό της άνοιξης και το τέλος του χειμώνα, η ανθοφορία της κορυφώνεται συχνά γύρω στο Μάρτη, δηλαδή στο μήνα που διανύουμε! Είναι γνωστό ως «τρελή αμυγδαλιά», διότι ανθίζει μέσα στο κρύο, πριν ακόμη βγουν τα φύλλα της. Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο, η αμυγδαλιά συμβολίζει την ελπίδα, την αναγέννηση, αλλά όπως φαίνεται και την αντοχή.
Στη λαογραφία μας κατέχει περίοπτη θέση μιας και, όπως αναφέραμε, προαναγγέλλει την άνοιξη και την καλοκαιρία. Στην αρχαία Ελλάδα συμβόλιζε την ελπίδα και την αναγέννηση της φύσης. Ενώ αντίθετα στην Κίνα αποτελούσε και αποτελεί σύμβολο της γυναικείας ομορφιάς.
Η αμυγδαλιά είναι δέντρο φυλλοβόλο και ευδοκιμεί παντού στην ελληνική ύπαιθρο. Τα άνθη της συνήθως είναι λευκά ή ροζ, και προβάλλουν πριν από τα φύλλα της. Θεωρείται ένα πολύ αξιόλογο καλλωπιστικό δέντρο γι’ αυτό και αρκετές φορές στη ελληνική λαογραφία αναφέρεται και ως «νύφη» λόγω της πυκνότητας των φύλλων της, αλλά και των απαλών και άυλων χρωμάτων της.
Ευδοκιμεί κυρίως στις Μεσογειακές χώρες λόγω των κλιματολογικών συνθηκών που επικρατούν.
Η αμυγδαλιά κατατάσσεται ως δέντρο από τα πιο αγαπημένα της ελληνικής υπαίθρου. Στην Ελλάδα παλιότερα στις αυλές των σπιτιών τους φύτευαν και μια αμυγδαλίτσα κι έτσι κάθε αυλή διέθετε τη δικό της δέντρο.
Στον Ελλαδικό χώρο κάνει την εμφάνιση της περί το 8000 π.Χ. καθώς υπήρξαν ευρήματά της κατά τη διάρκεια ανασκαφών. Στην αρχαία Αίγυπτο υπήρξαν και εκεί ευρήματα και συγκεκριμένα στον τάφο του Τουταγχαμών γύρω στο 1325 π.Χ καθώς ήταν μια από τις τροφές που τοποθετήθηκαν στο εσωτερικό του για να τον τρέφουν στη μετά θάνατον ζωή. Επίσης, στην ελληνική μυθολογία, της αποδίδουν σχεδόν ανθρώπινες ιδιότητες. Στην αρχαία Ελλάδα η ιστορία της αμυγδαλιάς υπήρξε ρομαντική αλλά ταυτόχρονα και τραγική.
Η ελληνική μυθολογία αναφέρει ότι η αμυγδαλιά συνδέεται με τη πριγκίπισσα Φυλλίδα, που ήταν κόρη του βασιλιά Σίθωνα της Θράκης, ερωτεύτηκε τον γιο του Θησέα, τον Δημοφώντα, καθώς επέστρεφε από τον πόλεμο στην Τροία. Οι δύο νέοι παντρεύτηκαν, αλλά μετά από λίγο καιρό ο νεαρός Αθηναίος νοστάλγησε την πατρίδα.
Η Φυλλίς άφησε τον Δημοφώντα να γυρίσει πίσω πιστεύοντας ότι θα ξαναγύριζε, και τότε μόνον θα ήταν πραγματικά δικός της. Η Φυλλίς όμως έμεινε μόνη να περιμένει τον Δημοφώντα για χρόνια, ώσπου στο τέλος πέθανε από τη θλίψη της. Οι θεοί γνωρίζοντας την ιστορία της, την λυπήθηκαν και τη μεταμόρφωσαν σε δέντρο. Μετά από χρόνια ο Δημοφώντας επέστρεψε στη Θράκη και βρήκε την αγαπημένη του γυναίκα, ξερό δέντρο. Απελπισμένος αγκάλιασε τον κορμό της και τότε εκείνη άνθισε στη μέση του χειμώνα, νικώντας έτσι με αυτό τον τρόπο το θάνατο.
Υπάρχει και άλλη μια εκδοχή της μυθολογίας και είναι η εξής: η Φυλλίς πριν αναχωρήσει ο Δημοφώντας για την πατρίδα του, του έδωσε μαζί του μια λάρνακα με τα ιερά της Ρέας, ζητώντας του ότι θα το άνοιγε μόνο όταν θα είχε χάσει κάθε ελπίδα ότι θα επέστρεφε σε εκείνη.
Ο Δημοφώντας άνοιξε τη λάρνακα και σκοτώθηκε πέφτοντας επάνω στο ίδιο του το ξίφος, ενώ η Φυλλίς κρεμάστηκε από ένα δέντρο. Στο μέρος όπου ετάφη η Φυλλίς, φύτρωσε ένα δέντρο μια αμυγδαλιά, που άνθησε όταν ο Δημοφώντας, ξαναπέρασε κάποτε από εκείνο το σημείο. Η αμυγδαλιά έβγαλε άνθη και μετά φύλλα, συμβολίζοντας την αιώνια αγάπη και την ελπίδα.
Ακριβώς, η αμυγδαλιά πρώτα βγάζει άνθη και μετά φύλλα.
Επίσης, στους γάμους προσφέρουν κουφέτα επικαλυμμένα με ζάχαρη, με πυρήνα – τι άλλο! – ένα ολόκληρο αμύγδαλο!
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα αμύγδαλα στη διατροφή μας είναι ωφέλιμα καθώς περιέχουν υψηλό ποσοστό πρωτεΐνης σιδήρου, ασβεστίου, φωσφόρου, και βιταμινών Β.
Το αμυγδαλέλαιο επίσης χρησιμοποιείται ευρέως στην αρωματοποιία, στην αρωματοθεραπεία, για μασάζ με μαλακτικές και θεραπευτικές ιδιότητες, σε εγκαύματα και ερεθισμούς.
Επίσης, το γάλα από αμύγδαλα είναι ωφέλιμο και θρεπτικό και κατάλληλο σε άτομα με ευαισθησία και αλλεργία στη λακτόζη.
Επιπρόσθετα, το λικέρ από αμύγδαλα ή πικραμύγδαλα είναι εξαιρετικό και πίνετε ευχάριστα.
Και μην ξεχνάμε και τη δημοφιλής χρόνια τώρα, σοκολάτα με ολόκληρα αμύγδαλα.
Ακόμη, η αμυγδαλιά αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για καλλιτέχνες, δημιουργήθηκαν ποιήματα, τραγούδια και πίνακες ζωγραφικής. Για παράδειγμα, ο πίνακας ζωγραφικής τα «Άνθη αμυγδαλιάς» του Βίνσεντ βαν Γκογκ, του εξαιρετικού Ολλανδού ζωγράφου, ο οποίος αγαπούσε πολύ να ζωγραφίζει λουλούδια. Όταν γεννήθηκε ο γιος του αδελφού Τεό, εμπνεύστηκε από τα άνθη αμυγδαλιάς, που όπως είπαμε συμβολίζουν τη νέα ζωή, την αναγέννηση, την ελπίδα, την αγάπη, την ίδια τη ζωή.
Ασφαλώς, πέρασαν πολλά χρόνια από το 1888-1890 με τον πίνακα του Βίνσεντ βαν Γκογκ «Άνθη αμυγδαλιάς» μέχρι το «Στάσου, μύγδαλα», που φώναζε ο Γιάννης Βόγλης στην «Άνναμπελ» το 1967 στην ταινία «Κορίτσια στο Ήλιο», μια φράση από μια σκηνή «παρεξήγησης», όπου η κοπέλα τρέχει τρομαγμένη διότι την κυνηγούσε ο βοσκός Γ. Βόγλης, ο οποίος ωστόσο είχε αγαθές προθέσεις απέναντί της και ήθελε απλώς να τη φιλέψει μύγδαλα.
Αμυγδαλιά λοιπόν και αμύγδαλα, και μιας και είναι η εποχή της, αν θέλετε γιατί όχι, κάντε μια βόλτα και αγοράστε λίγα αμύγδαλα, γιατί κάνουν καλό στην υγεία. Διαφορετικά, κάντε μια βόλτα στη φύση και βγάλτε φωτογραφία μια αμυγδαλιά άγρια ή μη, έτσι απλά γιατί αξίζει να «μείνει» η στιγμή!
