Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
«Έστησ’ ο Έρωτας χορό με τον ξανθόν Απρίλη,
κι η φύσις ηύρε την καλή και τη γλυκιά της ώρα,
και μες στη σκιά που φούντωσε και κλει δροσιές και μόσχους
ανάκουστος κιλαϊδισμός και λιποθυμισμένος.»
Διονύσιος Σολωμός, «Ελεύθεροι πολιορκημένοι»
«Ξανθόν» αποκαλεί τον Απρίλη ο εθνικός μας ποιητής, και δικαίως, εφόσον η καλοκαιρία της εαρινής περιόδου τον λούζει από το φως του ήλιου! Μετά από ένα μουντό και αρκετά μακρόσυρτο, θα λέγαμε, χειμώνα, να που διανύουμε το δεύτερο ανοιξιάτικο μήνα και από πού να αρχίσεις και πού να τελειώσεις, τί να πρωτοπείς για τον ανθισμένο μήνα, το μήνα της καλοκαιρίας αλλά και της ψευδολογίας! Διότι, ολίγον τι ψεματιάρης μήνας ο Απρίλης!
Ο Απρίλιος ετυμολογικά προέρχεται από το λατινικό Aprillis, συγκεκριμένα από το ρήμα aperire, που σημαίνει ανοίγω, γιατί ο καιρός ανοίγει, ξεκινά η καλοκαιρία, με το «άνοιγμα» του καιρού, επίσης «ανοίγουν» και τα λουλούδια, φέρνοντας μαζί τα χελιδόνια και την Άνοιξη!
Στην αρχαία Ρώμη ο Απρίλιος ήταν μήνας αφιερωμένος στον Απόλλωνα και στην Αφροδίτη. Στη Ρώμη γιόρταζαν τα «Βενεράλια», μια γιορτή αφιερωμένη στην αγάπη προς τιμήν της θέας Αφροδίτης.
Επίσης, τα «Μεγαλήσια», γιορτή αφιερωμένη στη μουσική προς τιμή της θεάς Κυβέλης.
Τα «Παλίλια», γιορτή αφιερωμένη στους βοσκούς, όπου οι κτηνοτρόφοι κρατούσαν κλαδιά δάφνης και με αυτά ράντιζαν το έδαφος με νερό. Το νερό και η φωτιά λειτουργούσε ανέκαθεν ως εξαγνιστικό μέσο, άναβαν φωτιές πηδούσαν τρεις φορές πάνω από αυτές για να απλυμανθούν. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και σήμερα στη γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Κλείδωνα, όπου οι άνθρωποι πηδούν πάνω από τη φωτιά για να επέλθει κάθαρση και να απαλλαχθούν από κάθε τι κακό και μολυσματικό.
Επίσης, τα «Βινάλια Πριόρα» ήταν οι πρώτες γιορτές οινοποσίας, τα πρώτα ανοίγματα των βαρελιών του κρασιού! Τα «Φλοράλια» ήταν τα ρωμαϊκά Ανθεστήρια, προς τιμή της θεάς Φλώρα, που αντιπροσώπευε την άνοιξη και τα λουλούδια!
Στην Αρχαία Ελλάδα, ο σημερινός Απρίλιος αντιστοιχούσε με το αρχαίο μήνα Μουνιχιών, το όνομά του προέρχονταν από το μυθικό ήρωα Μούνιχο, καθώς και από τη γιορτή της θεάς Άρτεμις, όπου ο ιερός ναός της βρίσκονταν στο λόφο του προφήτη Ηλία στον Πειραιά. Συγκεκριμένα η γιορτή της Μουνιχίας Άρτεμις, απ’ όπου ο λόφος πήρε το όνομα από τον μυθικό ήρωα και στη συγκεκριμένη γιορτή παραθέτονταν φαγητά και γλυκά. Βλέπουμε για μία ακόμα φορά ότι στην παράδοσή μας, ιδιαίτερα στη λαογραφία, τίποτα δεν είναι τυχαίο και δεν προέρχεται από παρθενογένεση, αλλά οι ρίζες βρίσκονται βαθιά στην Αρχαία Ελλάδα, όλα τα στοιχεία είναι συνυφασμένα μεταξύ τους και ολοκληρώνουν το πολιτισμικό παζλ.
Ακόμη, στον Απρίλη αποδίδονται πολλές ονομασίες, όπως «Ανθομηνάς» είναι ο μήνας που ανθίζουν τα λουλούδια, «Ξεροκοφινάς» γιατί ολοκληρώνεται η συγκομιδή των γεωργών και καθαρίζονται τα κοφίνια, τα καλάθια, για να υποδεχτούν την επόμενη.
Επίσης, «Τριανταφυλλένιος» ή «Ροδοφόρετος» γιατί ανθίζουν τα ρόδα, τα τριαντάφυλλα, «Αηγιωργίτης» από τη γιορτή του Αγίου Γεωργίου, καθώς και «Λαμπριάτης» επειδή συνήθως αυτό το μήνα σημειώνεται ημερολογιακά η μεγάλη εκκλησιαστική γιορτή του Πάσχα, της Λαμπρής!
«Πάσχα κι η καρδιά του Απρίλη, φιληθείτε εχθροί και φίλοι.
Δεύτε λάβετε φως, όλοι…
Γύρω γύρω όλοι και στη μέση
η Πασχαλιά.»
Ένα ελπιδοφόρο Απριλολαμπριάτικο ποίημα από την Ρένα Καρθαίου.
Επίσης, πολλές δημώδεις παροιμίες και αποφθέγματα αποδίδει ο λαός μας στον Απρίλιο όπως «Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά και ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σ’ εκείνο το ζευγά πού’χει πολλά σπαρμένα» δηλαδή η βροχή του Απριλίου ήταν απαραίτητη και γόνιμη για τα χωράφια, για να αποδώσει η γη, το έδαφος πολλούς καρπούς.
Το βρόχινο λοιπόν νερό του Απριλίου εμπεριείχε «μαγικές» ιδιότητες, καθώς σε πολλά χωριά της Ελλάδας, τοποθετούσαν και φύλαγαν το νερό σε μπουκάλια, επειδή το θεωρούσαν ευεργετικό και θεραπευτικό από κάθε ασθένεια αλλά και αρνητική ενέργεια. «Απρίλη δροσερέ και Μάη με τα λουλούδια»!
Επιπλέον ας μην ξεχνάμε ότι κάθε πρώτη του μήνα Απρίλη είχε και έχει την τιμητική του το ψέμα, το αθώο ψέμα, το καλοπροαίρετο, ώστε να προκαλέσει άφθονο γέλιο. «Απρίλης με τα λούλουδα και τα τρανά τα ψέματα…»! Κάθε πρωταπριλιά λοιπόν που θεωρείται μήνας της ψευδολογίας, με το να λέμε ψέματα πέρα από το υπαρκτό χιούμορ, παλαιότερα γίνονταν για να ξεγελάσουν κατά κάποιο τρόπο τις βλαπτικές δυνάμεις που θα στερούσαν από κάθε γεωργό την καλή παραγωγή, την καλή εσοδεία αλλά και για να κερδίσουν την καλοτυχία στη βιοτή τους, να εξευμενίσουν κάθε αρνητικό στοιχείο.
Η ψευδολογία λοιπόν της Πρωταπριλιάς, λειτουργεί ως ασπίδα για την αποτροπή κάθε κακής ενέργειας, που ελλοχεύει σε κάθε επικείμενη μελλοντική επιτυχία τους, που αφορά την παραγωγή αλλά και το σπιτικό τους, συνεπώς όλα γίνονται για την επίτευξη της καλοτυχίας. Αποφεύγονται οι κακοτοπιές, με στόχο πάντα μια επικείμενη επιτυχή έκβαση των επιθυμιών τους.
Καλώς ήρθες Απρίλη, με ανοιξιάτικη διάθεση με πολλά σηματοδοτούμενα ήθη και έθιμα, με χελιδονίσματα, λουλούδια και καλοκαιρία! Καλή Πρωταπριλιά και αν την πατήσετε από κάποιον φίλο σας, όσον αφορά το πρωταπριλιάτικο ψέμα, μην ανησυχείτε δεν πιαστήκατε κορόιδο, είναι για να πάει καλά ο μήνας!
Γι’αυτό γελάστε με την ψυχή σας, είναι ένα έθιμο που καλά κρατεί, είναι όμορφο και αισιόδοξο, εμπεριέχει καλοπροαίρετα στοιχεία, τα οποία συμβάλλουν θετικά και όχι τοξικά στην ψυχή μας, προσφέροντας μια στιγμιαία ευχαρίστηση και χαλάρωση, δίνοντας μια νότα ευφορίας στην έναρξη της πρώτης ημέρας του μήνα!
Τι κι αν είναι η πρώτη μέρα του Απρίλη είναι άφθονη από ψέματα, η έλευση του μήνα είναι αλήθεια!
