Η θεσμοθέτηση του νέου Ειδικού Προγράμματος ΣΔΙΤ, μέσω της απόφασης 52715 ΕΞ 2026 του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, εισάγει ένα σημαντικό χρηματοδοτικό και αναπτυξιακό εργαλείο για την περίοδο 2026 – 2030, με ιδιαίτερη σημασία για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Οι Δήμοι βρίσκονται στο επίκεντρο μιας νέας προσέγγισης υλοποίησης έργων, όπου η συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα αποκτά κομβικό ρόλο.
Η εν λόγω απόφαση αποτελεί βασικό εργαλείο ενεργοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, ενισχύοντας τη συμπληρωματικότητα με το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ), το Ταμείο Ανάκαμψης και τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα. Το συνολικό ύψος του Προγράμματος ανέρχεται σε 600 εκατ. ευρώ, τα οποία θα κατευθυνθούν σε έργα ΣΔΙΤ με συγκεκριμένες προτεραιότητες και αναπτυξιακούς στόχους.
Κεντρικός στόχος είναι:
• η υλοποίηση έργων και παρεμβάσεων μέσω συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα,
• η επιτάχυνση επενδύσεων,
• η βελτίωση υποδομών και υπηρεσιών,
• η ενίσχυση της αποδοτικότητας στη διαχείριση δημόσιων πόρων .
Συνεπώς, το πρόγραμμα δίνει τη δυνατότητα στους Δήμους να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν έργα μεγάλης κλίμακας, τα οποία μέχρι σήμερα συχνά καθυστερούσαν λόγω περιορισμένων πόρων ή διοικητικών δυσκολιών. Μέσω των ΣΔΙΤ, οι Δήμοι μπορούν να αξιοποιήσουν ιδιωτικά κεφάλαια και τεχνογνωσία, διασφαλίζοντας ταχύτερη υλοποίηση και καλύτερη διαχείριση έργων.
ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΟΥΝ ΟΙ ΔΗΜΟΙ
Το εύρος των παρεμβάσεων που μπορούν να υλοποιηθούν μέσω του προγράμματος είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Ενδεικτικά, οι Δήμοι μπορούν να προχωρήσουν σε σε επτά βασικούς αναπτυξιακούς άξονες:
1. Κοινωνική συνοχή και ανάπτυξη
• Κοινωνική κατοικία και στέγαση,
• Υγεία, παιδεία και αθλητισμό,
• Ενίσχυση της ασφάλειας και της δικαιοσύνης .
2. Υποδομές και μεταφορές
• Λιμενικά έργα,
• Σιδηροδρομικά και οδικά δίκτυα,
• Αστική κινητικότητα και οδική ασφάλεια.
3. Πολιτική προστασία και κλιματική ανθεκτικότητα
• Αντιπλημμυρικά έργα,
• Αποκατάσταση υποδομών από φυσικές καταστροφές .
4. Καινοτομία και ανταγωνιστικότητα
• Ενίσχυση έρευνας και επιχειρηματικότητας .
5. Ψηφιακός μετασχηματισμός
• Ψηφιοποίηση διαδικασιών και αναβάθμιση ΤΠΕ στη δημόσια διοίκηση
6. Πράσινη ανάπτυξη
• Κυκλική οικονομία,
• Διαχείριση υδάτων και αποβλήτων,
• Βιώσιμες αστικές αναπλάσεις.
7. Υποστήριξη και διακυβέρνηση προγραμμάτων
• Ενίσχυση διοικητικής ικανότητας,
• Μηχανισμοί παρακολούθησης και αξιολόγησης.
ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ
Η αξιοποίηση του νέου προγράμματος προσφέρει πολλαπλά οφέλη:
– Χρηματοδότηση χωρίς άμεση δημοσιονομική πίεση.
– Τα έργα υλοποιούνται με τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων, μειώνοντας την ανάγκη άμεσης επιβάρυνσης των δημοτικών προϋπολογισμών.
– Ταχύτερη υλοποίηση έργων.
– Η εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα επιταχύνει τις διαδικασίες σχεδιασμού και κατασκευής.
– Μεταφορά τεχνογνωσίας: Οι Δήμοι αποκτούν πρόσβαση σε εξειδικευμένες γνώσεις και σύγχρονες πρακτικές διαχείρισης.
– Τα έργα συνοδεύονται συνήθως από μακροχρόνια λειτουργία και συντήρηση με συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης.
Για να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά το πρόγραμμα, οι Δήμοι θα πρέπει να κινηθούν στρατηγικά:
Να ιεραρχήσουν τις ανάγκες τους και να επιλέξουν έργα με υψηλό αναπτυξιακό αποτύπωμα.
Να επενδύσουν στην ωρίμανση μελετών και στην προετοιμασία φακέλων.
Να αναζητήσουν συνεργασίες με εξειδικευμένους συμβούλους.
Να ενισχύσουν τις τεχνικές τους υπηρεσίες.
Η διαδικασία ένταξης έργων προβλέπει:
1. Έγκριση του έργου από τη Διυπουργική Επιτροπή ΣΔΙΤ.
2. Υποβολή πρότασης χρηματοδότησης από τον αρμόδιο φορέα.
3. Έκδοση απόφασης κατανομής πόρων από τον Υπουργό.
4. Πρόσκληση προς δικαιούχους και αξιολόγηση προτάσεων.
5. Ένταξη του έργου στο Πρόγραμμα και εγγραφή στο ΠΔΕ .
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για:
• συνεχιζόμενα έργα από την περίοδο 2021–2025,
• μεταφορά έργων από άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία .
Τον κεντρικό ρόλο στη διαχείριση του Προγράμματος αναλαμβάνει η Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού ΠΔΕ (ΔιΔιΕΠ), η οποία παρακολουθεί την υλοποίηση, συντονίζει τους εμπλεκόμενους φορείς και διασφαλίζει την εφαρμογή του συστήματος διαχείρισης. Παράλληλα, σημαντικό ρόλο έχουν οι Ενδιάμεσοι Φορείς Διαχείρισης (ΕΦΔ), δηλαδή οι διαχειριστικές αρχές των τομεακών και περιφερειακών προγραμμάτων.
Το νέο Ειδικό Πρόγραμμα ΣΔΙΤ του ΕΠΑ 2026–2030 αποτελεί μια ουσιαστική ευκαιρία για τους Δήμους να περάσουν σε μια νέα εποχή υλοποίησης έργων. Με τη σωστή προετοιμασία, μπορούν να μετατρέψουν το εργαλείο αυτό σε καταλύτη τοπικής ανάπτυξης, βελτιώνοντας τις υποδομές, τις υπηρεσίες και τελικά την καθημερινότητα των πολιτών.
