Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
Η πρώτη ουσιαστικά γιορτή μετά την Ανάσταση του Κυρίου Ιησού Χριστού, καθώς και από τον Εσπερινό της αγάπης, είναι η γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής. Η γιορτή προς τιμήν της Μητέρας του Χριστού και Μητέρα όλων μας.
Μια γιορτή αφιερωμένη στην Υπεραγία Θεοτόκο, η οποία, ενώ είναι δημιούργημα του Θεού, όπως όλοι οι άνθρωποι, συνέλαβε και κυοφόρησε υπερφυσικά με την υπακοή της στο θέλημα Του και γέννησε τον Θεάνθρωπο Ιησού μας, γέννησε τη ζωή και την ανάσταση της ανθρωπότητας, την απελευθέρωση του ανθρώπου από τις αμαρτίες του. Πάντα την Παρασκευή της Διακαινησίμου Εβδομάδας, της Λαμπροβδομάδας, δηλαδή της πρώτης Παρασκευής αμέσως μετά το Πάσχα τιμάται η μνήμη Της Ζωοδόχου Πηγής.
Στην περιοχή Επταπυργίου στην Κωνσταντινούπολη, έξω από τη δυτική πύλη της Σηλυβρίας, βρίσκεται το ιερό χριστιανικό προσκύνημα με αγίασμα του 5ου αιώνα μ.Χ., εκεί όπου υπήρχαν τα λεγόμενα «παλάτια των πηγών», με αγιάσματα, όπου συνδέονται άμεσα με το μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής. Στο σημείο εκείνο χτίστηκε εκκλησία με πολυάριθμες θαυματουργές θεραπείες κατά τη διάρκεια των αιώνων, κατ’ επέκταση το σημείο αυτό αποτέλεσε και αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές και εξέχουσες τοποθεσίες προσκυνήματος της Ελληνικής Ορθοδοξίας, και ασφαλώς όλου του χριστιανικού Ορθοδόξου κόσμου.
Συνεπώς, στο άκουσμα «Ζωοδόχος Πηγή», προσανατολιζόμαστε θεολογικά και το ταυτίζουμε με το όνομα της Αγίας Θεοτόκου.
Στους ναούς που είναι αφιερωμένοι στο όνομα της Ζωοδόχου Πηγής μια από τις εκκλησιαστικές προσφορές είναι το «Ύψωμα», ειδική προσφορά άρτου, κομμάτι του οποίου είναι το αντίδωρο, που μας προσφέρεται στη θεία λειτουργία. Ακόμη, η προσφορά λαδιού και άρτου, αφιερωμένα στην Υπεραγία Θεοτόκο.
Επίσης, αναρίθμητα τα ήθη και τα έθιμα του λαού την ημέρα της εορτής της Ζωοδόχου Πηγής, έθιμα τα οποία αναβιώνουν ως τις μέρες μας.
Για παράδειγμα, μετά το τέλος της Ιεράς Θείας Λειτουργίας της εορτής, το Ύψωμα, ο άρτος, τον οποίο οι εκκλησιάζοντες πιστοί, επιθυμούσαν διακαώς να αποκτήσουν, με το να προσφέρουν χρήματα στην εκκλησία, με σκοπό την αποπεράτωση έργων του ναού ή προς διάφορα διακονήματα. Αυτός που θα προσέφερε τα περισσότερα χρήματα, για να λάβει τον άρτο από τα χέρια του ιερέα, θεωρούνταιν μεγάλη ευλογία. Αυτό ακριβώς το έθιμο, τελούνταν στον ομώνυμο ναό της Ζωοδόχου Πηγής στην Κωνσταντινούπολη.
Επίσης, πωλούνταν το πλεονάζον λάδι και με τα χρήματα που συγκεντρώνονταν, συντηρούσαν τα ιδρύματα της εκκλησίας. Το έθιμο που αναφέρθηκε, αναβιώνει αναλλοίωτο έως τις μέρες μας, στην Εύβοια.
Επιπρόσθετα, ένα άλλο έθιμο είναι το «άναμμα της πασχαλινής λαμπάδας», καθώς πρέπει να καεί μέχρι τέλους μέσα στο ναό, οι περισσότεροι πιστοί αφήνουν τις λαμπάδες τους αναμμένες στα μανουάλια μέσα στην εκκλησία, μέχρι να καούν τελείως.
Ένα ιδιαίτερο έθιμο είναι αυτό των «αυγομαχιών»! Οι αυγομαχίες είναι ένα έθιμο που έφεραν οι πρόσφυγες του Πόντου, ανήμερα της γιορτής της Ζωοδόχου Πηγής και μετά το τέλος της Ιεράς Θείας Λειτουργίας. Οι κάτοικοι συναντιούνταν σε πλατείες, σε χωράφια ή κτήματα και αναβιώναν το έθιμο της αυγομαχίας με κόκκινα αυγά, συμβολίζοντας την Ανάσταση και την ελπίδα, τη χαρά, ένα έθιμο που τελείται ακόμη και σήμερα σε πολλά μέρη στον Ελλαδικό χώρο.
Η συγκέντρωση του πλήθους, των πιστών που συμμετέχουν σε αυτό το έθιμο είναι μεγάλη, προσπαθώντας να κερδίσουν τους υπόλοιπους. Οι πιστοί ξεκινούν μια ιδιόμορφη μάχη τσουγκρίσματος των αυγών, ο καθένας με τα δικά του, νικητής όμως θα είναι αυτός που θα έχει συγκεντρώσει τα λιγότερα σπασμένα αυγά, συνεπώς τα αυγά του, θα είναι τα πιο γερά και σκληροκελυφωτά. Η προετοιμασία του συγκεκριμένου αγώνα ξεκινά εβδομάδες πριν, με τη συγκέντρωση των καλύτερων και πιο δυνατών αυγών από οικόσιτες κότες.
Επίσης, το τσούγκρισμα των αυγών συμβολίζει την Ανάσταση του Κυρίου, τη νέα ζωή και το πέρασμα σε αυτή, καθώς και τη σύγκρουση του καλού με το κακό, όπου στο τέλος υπερισχύει το καλό, το Άγιον το ζωοποιόν, καταπατείται ο θάνατος και νικά η ζωή, η αιώνια ζωή.
Όλα αυτά τα ήθη και έθιμα ενδύουν με προσηνή τρόπο, τη χριστιανική μας πίστη, με απόλυτη ευλάβεια και προσήκοντα σεβασμό.
Όπως επίσης, με έναν ξεχωριστό τρόπο αποτίουν ευγνωμοσύνη, απέναντι στη Μητέρα Θεοτόκο, την «Πηγή της Ζωής», όταν όλα ξεκινούν από Εκείνη που πηγάζει ζωή, δηλαδή τον Σωτήρα όλων μας, καθώς και την υπερ ενίσχυση της πίστης μας μετά το Άγιο πέρασμα, μετά τη διάβαση, μετά το Άγιο Πάσχα, στο όνομα Της πιο γλυκιάς Μάνας όλου του κόσμου.
Εν κατακλείδι, μην ξεχάσετε να πείτε, Χρόνια πολλά στη Ζωή, στο Ζώη, στο Ζήση, στην Πηγή, στην Κρήνη. Χρόνια πολλά σε όλους μας, υπό τη σκέπη και προστασία της Ζωοδόχου Πηγής!
