Γράφει ο Γιώργος Πένταρης
Έχουν περάσει 140 χρόνια από την Πρωτομαγιά του 1886, με την πρώτη απεργία των βιομηχανικών εργατών για το οκτάωρο. Εκείνη την ημέρα, περίπου 90.000 εργάτες στο Σικάγο και πάνω από 600.000 σε όλες τις ΗΠΑ απεργούσαν διεκδικώντας την καθιέρωση του οκταώρου. Οι συγκρούσεις εντάθηκαν τις επόμενες ημέρες, με αποκορύφωμα τα αιματηρά επεισόδια έξω από το εργοστάσιο τρακτέρ Mc Cormick και στην πλατεία High market.
Το αίτημα των εργατών ήταν μείωση των ωρών εργασίας με σύνθημα «Οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ξεκούραση και οχτώ ώρες ύπνο» και έγινε σημαία για τους προλετάριους της εποχής. Υπήρχαν 1.350 αστυνομικοί με οπλοπολυβόλα και ενώ οι συγκεντρωμένοι εργάτες παρακολουθούσαν τις ομιλίες η αστυνομία αποφάσισε απρόκλητα να τους διαλύσει. Πάνω στην αναμπουμπούλα, μέσα από τους εργαζόμενους έφυγε μια χειροβομβίδα σκοτώνοντας επτά αστυνομικούς. Τότε άρχισε το πραγματικό μακελειό. Οι αστυνομικοί πυροβολούσαν κατά βούληση προς το πλήθος και η κατάληξη ήταν δεκαέξι αστυνομικοί νεκροί και τέσσερις διαδηλωτές!!! Αυτά είναι τα επίσημα γελοία στοιχεία της αστυνομίας. Η πραγματικότητα προφανώς είναι διαφορετική. Οκτώ συλληφθέντες διαδηλωτές δικάστηκαν, τέσσερις εξ αυτών καταδικάστηκαν σε θάνατο κι άλλος ένας αφαίρεσε μόνος του τη ζωή του στη φυλακή.
Η διεθνής προβολή αυτής της δίκης δημιούργησε τα θεμέλια της Εργατικής Πρωτομαγιάς ως τη γιορτή της εργατικής τάξης. Στην Γαλλία, η οποία είχε παράδοση στις σοσιαλιστικές ιδέες, η Εργατική Πρωτομαγιά είναι αργία υποχρεωτική και οργανώνονται από τα συνδικάτα παντού διαδηλώσεις. Με την διάδοση των αγώνων της εργατικής τάξης μέσα από τα κομμουνιστικά και σοσιαλιστικά κινήματα, η Εργατική Πρωτομαγιά γιορτάζεται σήμερα σε 160 χώρες περίπου. Ειδικά στην Ελλάδα, η Εργατική Πρωτομαγιά καθιερώθηκε ως αργία από τον δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά, στις 7 Απριλίου 1937. Το κύριο σύνθημα της Πρωτομαγιάς είναι «Η Πρωτομαγιά δεν είναι αργία, είναι απεργία», θέλοντας έτσι τα συνδικάτα να σηματοδοτήσουν την πάλη της εργατικής τάξης απέναντι στο κεφάλαιο.
Η χρήση του ατμού μετέτρεψε την βιοτεχνία σε βιομηχανία, ξεκινώντας έτσι την πρώτη βιομηχανική επανάσταση (1740-186) αρχής γενομένης από την κλωστοϋφαντουργία. Η ταχύτατη ανάπτυξη της βιομηχανίας έφερε στην επιφάνεια το πρόβλημα απουσίας εργατικών χεριών επειδή ακόμη οι κοινωνίες ήταν αγροτικού και βιοτεχνικού χαρακτήρα. Η κυβέρνηση της Αγγλίας με την αρωγή των βιομηχάνων που διψούσαν για εργατικά χέρια, ανάγκασαν μεγάλες μάζες αγροτών, λόγω σχετικής νομοθεσίας και κατάλληλης διαφήμισης, να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και να συρρεύσουν στα βιομηχανικά κέντρα που δούλευαν 12 και 14 ώρες το 24-άωρο. Η παιδική εργασία ήταν κάτι το συνηθισμένο όπως και τα εργατικά ατυχήματα. Λέγανε για το Μάντσεστερ ότι τα παιδικά κρεβάτια δεν κρυώνουν ποτέ γιατί με το που τέλειωνε η μια βάρδια, πήγαιναν για ύπνο στα κρεβάτια αυτών που μόλις είχαν ξυπνήσει για να πιάσουν δουλειά.
Η άγρια εκμετάλλευση των εργατών και η απουσία οποιασδήποτε νομικής και κοινωνικής προστασίας έφερε ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη κοινωνικών κινημάτων με καθοδηγητές τους Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς. Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο τους (21/2/1847) υπήρξε ένα επιδραστικό διαχρονικό κείμενο που έγινε ο οδηγός της εργατικής τάξης – των προλετάριων – στους αγώνες τους για καλύτερες συνθήκες εργασίας, ενάντια συην εκμετάλλευση και την εξαθλίωση. Μέχρι και σήμερα το Κομμουνιστικό Μανιφέστο θεωρείται ένα από τα σπουδαιότερα κείμενα που πολλοί ισχυρίζονται ακόμη ότι είναι ο καθοδηγητής της εργατικής τάξης. Στο πλαίσιο των προσπαθειών να δοθεί ιδεολογικό, οικονομικό και επιστημονικό περιεχόμενο στους εργατικούς αγώνες, ο Μαρξ τον Σεπτέμβρη του 1867 εξέδωσε το Κεφάλαιο, αναλύοντας σε βάθος την λειτουργία του καπιταλισμού. Ο συνεργάτης του ο Ένγκελς θεμελίωσε την φιλοσοφία του διαλεκτικού υλισμού, του οποίου η ουσία είναι ότι η συσσώρευση ποσοτικών αλλαγών φέρνει ποιοτική αλλαγή. Κάτι σαν την αύξηση της θερμοκρασίας σε ένα κομμάτι πάγο που από στερεό μετατρέπεται σε υγρό, νερό δηλαδή. Έτσι έλεγαν ότι η συσσωρευμένη καταπίεση και εκμετάλλευση της εργατικής τάξης θα έφερνε την ποιοτική αλλαγή, την κομμουνιστική κοινωνία. Βέβαια δεν έγινε έτσι, αλλά αυτό είναι «άλλου παπά» ευαγγέλιο.
Οι πρώτες σοβαρές επαναστατικές διαδικασίες κινούμενες από τα διδάγματα των Μαρξ και Ένγκελς ήταν η «Κομμούνα του Παρισιού» που είχε ως αφορμή την ήττα της Γαλλίας από την Γερμανία στον Γαλλοπρωσικό πόλεμο (1870-1871). Η γαλλική κομμούνα στο πρόγραμμα της 19ης Απριλίου 1871, συνόψιζε τα εξής: «Η κομμουνιστική επανάσταση, που ξεκίνησε με τη λαϊκή πρωτοβουλία της 18ης Μαρτίου, εγκαινιάζει μια νέα εποχή πειραματικής, θετικής και επιστημονικής πολιτικής. Είναι το τέλος του παλιού κυβερνητικού και κληρικού κόσμου, του μιλιταρισμού, του λειτουργισμού, της εκμετάλλευσης, της αγιοταξίας, των μονοπωλίων, των προνομίων, στα οποία το προλεταριάτο οφείλει την υποτέλειά του, η πατρίδα τις συμφορές και τις καταστροφές της.»
Ήταν το πρώτο κείμενο που έδινε μια προοπτική για το μέλλον των προλετάριων και δεν έθετε απλά ζητήματα καλυτέρευσης της ζωής των εργαζομένων, αλλά έθετε το ζήτημα της κοινωνικής αλλαγής που ακόμη και σήμερα είναι ζητούμενο. Ενώ τα μανιφέστα έλεγαν ότι η επανάσταση θα ξεκινήσει από τους προλετάριους στις βιομηχανικές κοινωνίες, αυτή ξεκίνησε υπό την ηγεσία του Λένιν στην αγροτική κυρίως Ρωσία. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία…
Κάθε χρόνο γιορτάζουμε την Εργατική Πρωτομαγιά, που είπαμε ότι δεν είναι αργία αλλά απεργία, με τα ίδια εδώ και 100 χρόνια συνθήματα. Η καθοδήγηση της εργατικής τάξης στους αγώνες της από τα κομμουνιστικά κινήματα γενικά απέτυχε στην Ευρώπη γιατί επικράτησε η σοσιαλδημοκρατία και μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και των δορυφόρων της, έγινε μια άνευ προηγουμένου διάλυση των κομμάτων της Αριστεράς σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Μόνο στην Ελλάδα ζει και βασιλεύει το ΚΚΕ μαζί με διάφορα άλλα παρακλάδια της «βολονταριστικής» Αριστεράς, όπως θα τους ονομάζαμε χωρίς όμως να έχουν καταλάβει τί γίνεται σήμερα στον κόσμο. Οι αναλύσεις που κάνουν, στηρίζονται σε ιδεολογίες και απόψεις του 19ου αιώνα θεωρώντας ότι ο καπιταλισμός είναι ίδιος και απαράλαχτος με αυτόν «έπινε το αίμα του εργάτη» πριν 100 χρόνια.
Καμιά προσπάθεια δεν έχει γίνει να αναλυθεί η σημερινή κοινωνία και οικονομία που, ως παγκοσμιοποιημένη, είναι ευαίσθητη σε αναταράξεις οπουδήποτε και αν συμβούν στον κόσμο. Σήμερα έχουν παρουσιαστεί μεγαθήρια (μονοπώλια, είναι η παλιά προσφιλής τους ονομασία από την Αριστερά) Google, Amazon κτλ, τα οποία έχουν προϋπολογισμό μεγαλύτερο από πολλές κρατικές οντότητες ανά τον κόσμο. Με μια απλή απόφαση δεν απολύουν 100 ή 200 εργάτες της γνώσης όπως τους λέμε, αλλά 10.000 και 20.000. Αυτές τις απολύσεις θα πρέπει να τις διαχειριστούν οι κυβερνήσεις και αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ικανό νομοθετικό πλαίσιο για να αντιμετωπίζεται η αυθαιρεσία των μεγαθηρίων. Ούτε υπάρχει καμιά πρόβλεψη για την εκμετάλλευση των πνευματικών δικαιωμάτων από αυτούς τους κολοσσούς. Κερδίζουν τεράστια ποσά από την χρήση και το εμπόριο των προσωπικών δεδομένων με αντίτιμο να μπορούμε να ψάχνουμε να αγοράσουμε κάτι και που από αυτό το ψάξιμο πάλι θα έχουν κέρδος.
Δεν έχω ακούσει κανένα κόμμα της Αριστεράς να θέτει ζητήματα που προκύπτουν από την ανάπτυξη και χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ρομπότ. Μήπως θα έπρεπε κάθε ρομπότ που χρησιμοποιείται στην βιομηχανία ή στις υπηρεσίες να πληρώνει στο κράτος εισφορές ώστε να πηγαίνουν στους ανέργους της Τεχνητής Νοημοσύνης;
Πολλά άλλα θα μπορούσαν να γραφτούν και συνθήματα να ακουστούν, τα οποία θα απαιτούσαν την συγγραφή ολόκληρου βιβλίου ή βιβλίων, αλλά δυστυχώς θα ακούσουμε την Πρωτομαγιά το προ πενήντα χρόνων τραγούδι «πάγωσε η τσιμινιέρα». Μόνο που τώρα δεν υπάρχουν τσιμινιέρες, υπάρχουν computer, υπάρχει Ίντερνετ, υπάρχουν κινητά, Τικ Τοκ που αλλοιώνουν τον κοινωνικό ιστό και αντί να μιλά για αυτά η «προοδευτική αριστερά» τα αφήνουμε στην επάρατο δεξιά.
Καλά να περάσετε, καλό μήνα και με το καλό να πιάσετε τον Μάη…!
