Ποιές οι υποχρεώσεις των ιδιοκτητών και ποιά τα πρόστιμα
Ξεκίνησε και επίσημα την 1η Μαΐου η φετινή αντιπυρική περίοδος, η οποία θα διαρκέσει έως την 31η Οκτωβρίου 2026. Ξεκίνησε επίσης να μετρά αντίστροφα ο χρόνος και για τους ιδιοκτήτες, οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι έως τις 15 Ιουνίου να έχουν καθαρίσει το οικόπεδό τους από ξερά χόρτα και εύφλεκτα υλικά και να έχουν ολοκληρώσει και τη σχετική δήλωσή του στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα ώστε να αποφύγουν τις κυρώσεις που προβλέπονται.
Ιδιοκτήτες, νομείς και επικαρπωτές οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων ενημερώνονται για την υποχρέωσή τους να προβούν σε καθαρισμό των ιδιοκτησιών τους έως τις 15 Ιουνίου 2026 προς αποφυγή κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιάς από ξερά χόρτα και εύφλεκτα υλικά. Η υποχρέωση αυτή απορρέει από τις διατάξεις των άρθρων 41, 43 και 44 του Ν. 5281/2026 καθώς και από την υπ’ αριθμ. 21837 οικ. Φ.70020/2024 Απόφαση του Υφυπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Ο καθαρισμός περιλαμβάνει:
• Απομάκρυνση ξερών χόρτων και φυτικής ύλης.
• Κλάδεμα δέντρων και απομάκρυνση επικίνδυνων κλαδιών.
• Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης επιβάλλονται πρόστιμα, ενώ προβλέπεται και αυτεπάγγελτος καθαρισμός με επιβάρυνση του ιδιοκτήτη.
Η δήλωση πραγματοποιείται στην ψηφιακή πλατφόρμα akatharista.gov.gr, ενώ για όσους αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν τα ηλεκτρονικά μέσα, παρέχεται η εναλλακτική της φυσικής υποβολής στα ΚΕΠ ή στην Πυροσβεστική Υπηρεσία. Αυτή η δυνατότητα ωστόσο αφορά κυρίως σε άτομα άνω των 67 ετών, πολίτες με αναπηρία (πιστοποίηση ΚΕΠΑ) ή περιπτώσεις ανωτέρας βίας.
Ας δούμε πιο αναλυτικά τί περιλαμβάνεται στην Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) για την προληπτική πυροπροστασία ιδιοκτησιών, τις υποχρεώσεις καθαρισμού οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων, καθώς και τη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών.
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ
Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές και μισθωτές ακινήτων υποχρεούνται να προβαίνουν σε καθαρισμό των οικοπέδων και εκτός σχεδίου με κτίσμα καθώς και ακάλυπτων χώρων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους, καθώς και στη συντήρησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου (έως 31 Οκτωβρίου).
Οι υποχρεώσεις αφορούν ιδίως περιοχές εντός σχεδίου, εντός ορίων οικισμών, καθώς και εκτάσεις σε ακτίνα έως 100 μέτρων από αυτές, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.
Οι απαιτούμενες εργασίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
– Απομάκρυνση ξηρής βλάστησης και φυτικών υπολειμμάτων
– Κλάδεμα δέντρων και αραίωση θάμνων
– Συλλογή και μεταφορά υλικών καθαρισμού
– Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων
– Διατήρηση χαμηλού φορτίου καύσιμης ύλης καθ’ όλη την περίοδο υψηλού κινδύνου
ΥΠΟΒΟΛΗ ΔΗΛΩΣΗΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ, ΕΛΕΓΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΙΜΑ
Αφού ολοκληρωθούν οι εργασίες καθαρισμού των οικοπέδων, οι υπόχρεοι οφείλουν να υποβάλλουν έως τις 15 Ιουνίου υπεύθυνη δήλωση στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα του Υπουργείου https://akatharista.apps.gov.gr. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα υποβολής μέσω ΚΕΠ και Πυροσβεστικών Υπηρεσιών σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας.
Οι Δήμοι αξιοποιούν το Εθνικό Μητρώο για την υποστήριξη των ελέγχων, ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα διενεργεί ελέγχους αποκλειστικά κατόπιν καταγγελίας κατά την αντιπυρική περίοδο.
Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προβλέπονται κυρώσεις ως εξής:
Για μη υποβολή δήλωσης:
• 500 ευρώ, εφόσον δεν έχει πραγματοποιηθεί ούτε καθαρισμός ούτε υποβολή δήλωσης
• 100 ευρώ, εφόσον έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση
Για μη καθαρισμό οικοπέδου / ακάλυπτου χώρου σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο όριο 2.000 ευρώ.
Αυτεπάγγελτος καθαρισμός από τον δήμο με καταλογισμό δαπάνης.
Ποινικές κυρώσεις σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης (φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ).
Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει ότι οι πυρκαγιές δεν ξεκινούν μόνο από τα δάση, αλλά συχνά από παραμελημένα οικόπεδα μέσα ή δίπλα σε κατοικημένες περιοχές. Ξερά χόρτα, κλαδιά και απορρίμματα λειτουργούν ως «προσάναμμα», μετατρέποντας μια μικρή εστία σε ανεξέλεγκτο μέτωπο μέσα σε λίγα λεπτά. Σε αυτό το πλαίσιο, ο καθαρισμός των οικοπέδων δεν είναι απλώς θέμα συμμόρφωσης με τον νόμο· είναι πράξη ατομικής και συλλογικής ευθύνης.
Από την άλλη η πραγματικότητα αποδεικνύει ότι χωρίς ουσιαστικούς ελέγχους και κυρώσεις, μεγάλο μέρος των ιδιοκτητών αμελεί την υποχρέωση. Η πρόκληση, λοιπόν, δεν είναι μόνο να τεθεί μια ημερομηνία αλλά να διασφαλιστεί ότι αυτή έχει ουσιαστικό αντίκρισμα. Απαιτείται καλύτερος συντονισμός, ψηφιακή καταγραφή των οικοπέδων, ενεργοποίηση των δήμων και, κυρίως, καλλιέργεια μιας κουλτούρας πρόληψης από όλους μας – φορείς και πολίτες.
Κι αυτό διότι σε τελική ανάλυση, η αντιπυρική θωράκιση και η προστασία του περιβάλλοντος και του ευρύτερου «σπιτιού» μας δεν είναι μόνο υπόθεση του κράτους. Είναι μια δοκιμασία κοινωνικής υπευθυνότητας, όπου η αδιαφορία του ενός μπορεί να κοστίσει σε όλους μας!
