Σε προηγούμενο άρθρο μας, γράφαμε για τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ο οποίος βρισκόταν σε δημόσια διαβούλευση μέχρι χθες, Πέμπτη 4 Ιουνίου) και συγκεκριμένα για τις ριζικές αλλαγές που φέρνει στην εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών καθώς καταργεί την δεύτερη Κυριακή. Στο άρθρο που ακολουθεί θα δούμε το νέο θεσμικό πλαίσιο της λειτουργίας των Δημοτικών Συμβουλίων. Όπως διαβάζουμε και στο σχετικό δημοσίευμα του myota.gr, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη διαφάνεια, την ψηφιακή λειτουργία και τη συμμετοχή των πολιτών, εισάγοντας υποχρεωτική ζωντανή μετάδοση των συνεδριάσεων, ηλεκτρονική δημοσιοποίηση πρακτικών και αποφάσεων, αλλά και νέες δυνατότητες παρέμβασης της αντιπολίτευσης στη διαμόρφωση της ημερήσιας διάταξης. Παράλληλα, ρυθμίζονται με μεγαλύτερη σαφήνεια ζητήματα που μέχρι σήμερα προκαλούσαν ερμηνευτικές δυσκολίες, όπως οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων, οι ανεξαρτητοποιήσεις συμβούλων και η λειτουργία των συλλογικών οργάνων. Οι αλλαγές αναμένεται να αποτελέσουν αντικείμενο έντονης συζήτησης στα Δημοτικά Συμβούλια, καθώς, παρά τις προβλέψεις για ενίσχυση της λογοδοσίας και της πρόσβασης των πολιτών στην πληροφορία, δεν λείπουν οι ενστάσεις και οι προβληματισμοί που έχουν ήδη κατατεθεί στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.
ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΩΝ
Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες είναι η υποχρεωτική διαδικτυακή μετάδοση των δημόσιων συνεδριάσεων των Δημοτικών Συμβουλίων. Οι δήμοι υποχρεώνονται να μεταδίδουν ζωντανά τις συνεδριάσεις τους μέσω της ιστοσελίδας τους ή μέσω μέσων κοινωνικής δικτύωσης, διασφαλίζοντας τη δυνατότητα παρακολούθησης από τους πολίτες ακόμη και όταν οι συνεδριάσεις πραγματοποιούνται με ηλεκτρονικά μέσα.
Παράλληλα, εισάγεται αναλυτικό πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων για τη μετάδοση εικόνας και ήχου, ενώ η διεξαγωγή συνεδρίασης χωρίς δημόσια μετάδοση καθίσταται δυσκολότερη, καθώς απαιτείται πλέον απόφαση των τριών πέμπτων του συνόλου των μελών του συμβουλίου.
ΑΛΛΑΖΕΙ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ
Ο νέος Κώδικας αποσαφηνίζει τον τρόπο υπολογισμού της πλειοψηφίας κατά τη λήψη αποφάσεων των Δημοτικών Συμβουλίων και αντιμετωπίζει ζητήματα που συχνά προκαλούσαν ερμηνευτικές διαφωνίες. Προβλέπεται πλέον ρητά ότι οι σύμβουλοι που δηλώνουν αποχή ή ψηφίζουν λευκό δεν υπολογίζονται στον αριθμό των παρόντων για τον σχηματισμό της απαιτούμενης πλειοψηφίας.
Παράλληλα, καθορίζεται με σαφήνεια τι ισχύει όταν κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης αποχωρούν σύμβουλοι και μειώνεται ο αριθμός των συμμετεχόντων. Στις περιπτώσεις αυτές, οι αποφάσεις δεν μπορούν να ληφθούν από έναν πολύ μικρό αριθμό παρόντων, καθώς απαιτείται ελάχιστος αριθμός θετικών ψήφων που συνδέεται με το όριο της νόμιμης απαρτίας.
Με τις διατάξεις αυτές επιχειρείται να ενισχυθεί η ασφάλεια δικαίου και να περιοριστούν αμφισβητήσεις σχετικά με τη νομιμότητα των αποφάσεων των συλλογικών οργάνων των δήμων.
ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΔΙΑΤΑΞΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Ο νέος Κώδικας παρέχει για πρώτη φορά θεσμοθετημένο δικαίωμα στις παρατάξεις της μειοψηφίας να επιβάλλουν την εγγραφή θεμάτων στην ημερήσια διάταξη. Η μείζων μειοψηφία αποκτά το δικαίωμα να θέτει υποχρεωτικά έως τρία θέματα ετησίως προς συζήτηση, ενώ κάθε άλλη παράταξη της μειοψηφίας μπορεί να επιβάλλει την εγγραφή ενός θέματος τον χρόνο.
Η διάταξη αυτή ενισχύει τον ελεγκτικό ρόλο της αντιπολίτευσης και περιορίζει τη δυνατότητα της εκάστοτε δημοτικής αρχής να καθορίζει αποκλειστικά τη θεματολογία των συνεδριάσεων, αν και ο διαχωρισμός των παρατάξεων της μειοψηφίας ακόμη και στη περίπτωση που έχουν μια ψήφο διαφορά ακούγεται περίεργη.
Επίσης ο νέος Κώδικας καθορίζει πλέον νομοθετικά τη σειρά των ομιλητών:
1. Δήμαρχος
2. Αρμόδιος Αντιδήμαρχος
3. Επικεφαλής μειοψηφίας (κατά σειρά δύναμης)
4. Ειδικοί αγορητές
5. Λοιποί σύμβουλοι
ΤΙ ΑΛΛΑΖΕΙ ΜΕ ΤΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ
Ο Κώδικας επιχειρεί να αντιμετωπίσει το ζήτημα των ανεξαρτητοποιήσεων δημοτικών συμβούλων.
Όποιος σύμβουλος ανεξαρτητοποιείται ή διαγράφεται από την παράταξή του χάνει αυτοδικαίως τις θέσεις που κατέχει στο προεδρείο, στη Δημοτική Επιτροπή και στα λοιπά συλλογικά όργανα, εφόσον εξελέγη σε αυτές ως εκπρόσωπος της παράταξής του.
Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα δημιουργίας νέας παράταξης από ανεξαρτητοποιημένους ή διαγραφέντες συμβούλους, εφόσον συγκεντρώνουν αριθμό μελών μεγαλύτερο από το ένα τέταρτο του συνολικού αριθμού των συμβούλων. Η νέα παράταξη αποκτά δικαιώματα εκπροσώπησης στα όργανα του δήμου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ
Ο νέος Κώδικας εισάγει και διατάξεις που ενισχύουν την άμεση ενημέρωση των πολιτών. Όταν στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονται αιτήσεις ή αναφορές δημοτών, οι ενδιαφερόμενοι θα ενημερώνονται ηλεκτρονικά πριν από τη συνεδρίαση. Παράλληλα, οι κανονιστικές αποφάσεις των δήμων θα πρέπει να δημοσιοποιούνται με κάθε πρόσφορο μέσο, ώστε να εξασφαλίζεται η ευρύτερη δυνατή ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας.
Οι νέες διατάξεις συνδέουν τη λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων με τη «Διαύγεια», το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών (ΜΗΤΟΣ) και το πλαίσιο των ανοικτών δεδομένων. Στόχος είναι οι αποφάσεις και οι διοικητικές διαδικασίες να είναι ευκολότερα προσβάσιμες και αξιοποιήσιμες από τους πολίτες και τους φορείς.
Ο νέος Κώδικας εισάγει επίσης πιο αυστηρές υποχρεώσεις ως προς την προετοιμασία των συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου. Η πρόσκληση για τακτική συνεδρίαση θα πρέπει πλέον να αποστέλλεται υποχρεωτικά με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο σε όλους τους συμβούλους και να συνοδεύεται από τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών για κάθε θέμα της ημερήσιας διάταξης. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η έγκαιρη ενημέρωση των δημοτικών συμβούλων και περιορίζονται φαινόμενα ελλιπούς προετοιμασίας ή καθυστερημένης διάθεσης των σχετικών εγγράφων. Παράλληλα, όταν στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονται αιτήσεις, αναφορές ή προτάσεις πολιτών, οι ενδιαφερόμενοι θα ενημερώνονται ηλεκτρονικά πριν από τη συνεδρίαση, ώστε να γνωρίζουν πότε θα συζητηθεί το θέμα που τους αφορά.
ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ
Ο νέος Κώδικας τροποποιεί και τον θεσμό της ειδικής συνεδρίασης λογοδοσίας της δημοτικής αρχής. Ενώ σήμερα η συνεδρίαση λογοδοσίας πραγματοποιείται υποχρεωτικά κάθε δύο μήνες, πλέον θα διεξάγεται το αργότερο κάθε τέσσερις μήνες, μειώνοντας τις ευκαιρίες δημόσιου ελέγχου της δημοτικής αρχής από τις παρατάξεις της αντιπολίτευσης. Παράλληλα, ενισχύεται η συμμετοχή θεσμικών φορέων στη διαδικασία, καθώς ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης, το Συμβούλιο Νέων και το Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων αποκτούν τη δυνατότητα να θέτουν θέματα προς συζήτηση στις συνεδριάσεις λογοδοσίας. Η αλλαγή αυτή συνδυάζει τη μείωση της συχνότητας των συνεδριάσεων με τη διεύρυνση των φορέων που μπορούν να συμβάλουν στον δημόσιο έλεγχο και τον διάλογο για τη λειτουργία του δήμου.
Ως προς τον απολογισμό πεπραγμένων, για πρώτη φορά ορίζεται συγκεκριμένη ημερομηνία διεξαγωγής του απολογισμού, καθώς η ειδική δημόσια συνεδρίαση θα πραγματοποιείται στις 31 Μαΐου του δεύτερου, τρίτου και τέταρτου έτους της δημοτικής περιόδου. Παράλληλα, προβλέπονται αυξημένες υποχρεώσεις δημοσιότητας, καθώς η συνεδρίαση θα πρέπει να ανακοινώνεται τουλάχιστον δεκαπέντε ημέρες νωρίτερα, να προβάλλεται μέσω της ιστοσελίδας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης του δήμου και να λαμβάνεται μέριμνα για τη μετάδοσή της μέσω διαδικτύου και μέσων ενημέρωσης. Στον απολογισμό παρουσιάζονται τα πεπραγμένα της δημοτικής αρχής, τα οικονομικά στοιχεία, η πορεία υλοποίησης του προγράμματος δράσης και οι εκθέσεις του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης, με στόχο την ενίσχυση της λογοδοσίας και της ενημέρωσης των πολιτών για το έργο της δημοτικής διοίκησης.
