Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
Σαν να μύρισε καλοκαίρι – καιρός ήταν! Ο Ιούνιος, ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού, έφτασε για να μας θυμίσει – τι άλλο; – τον καυτό ήλιο, τη ζέστη, τη θάλασσα, το νησί, το χωριό και αν σταθούμε τυχεροί, λίγες μέρες ξεκούρασης κάπου ήσυχα, ειδυλλιακά ή στην καλύτερη των περιπτώσεων σε κάποιο αγαπημένο καλοκαιρινό προορισμό! Γι’αυτό προετοιμαστείτε γιατί το καλοκαίρι μόλις ξεκίνησε.
Είναι καιρός να απολαύσουμε τον ήλιο που μας έλειψε, καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα.Ο μήνας Ιούνιος λοιπόν, νονά έχει τη σύζυγο του Δία, την Ήρα, η οποία στα λατινικά ονομαζόταν Junο, από εκείνη πήρε το όνομά του! Στη χώρα μας όμως, ο Ιούνιος έχει πολλές ονομασίες, μια από αυτές είναι «Κερασιώτης» ή «Κερασινός», διότι αυτό το μήνα την τιμητική τους έχουν τα κεράσια και τα πετροκέρασα! Επίσης, τον λένε και «Λιοτρόπη» γιατί στο τρίτο δεκαήμερο του μήνα πραγματοποιείται το θερινό ηλιοστάσιο, ακόμα, ανθίζουν αυτά τα καταπληκτικά λουλούδια που λέγονται ηλίανθοι ή διαφορετικά ηλιοτρόπια!
Ο λαός μας του αποδίδει το όνομα «Θεριστής» ή «Θερτής», εφόσον το μήνα αυτό ξεκινά η καλοκαιρινή περίοδος, όπου ωριμάζουν τα δημητριακά, τα στάχυα. Ακόμα τον αποκαλούν και «Δρεπανιστή», γιατί τα στάχυα έχουν αναπτυχθεί και έχουν αποδώσει καρπούς και κόβονται με το δρεπάνι. Επίσης, ένας πίνακας του Γιάννη Τσαρούχη (ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ζωγράφους του 20ού αιώνα), «Οι Τέσσερις Εποχές», αναπαριστά το θέρος με τη μορφή ενός νέου άνδρα, κρατώντας στο ένα του χέρι ένα δρεπάνι και στο άλλο χέρι ένα στάχυ.
Σε πολλά χωριά, συγκεντρώνουν πολλά στάχυα τα πλέκουν μεταξύ τους και φτιάχνουν σταυρούς, που τους τοποθετούν στο κατώφλι του σπιτιού τους. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο σταυρός από στάχυα αποτελεί σημάδι ευημερίας, καλοτυχίας και καλής αειθαλής βλάστησης. Όλα λοιπόν στην παράδοση μας είναι συμβολικής σημασίας. Επίσης, κρατούν τον παλιό σπόρο του σιταριού και τον αναμιγνύουν με το νέο, έτσι ώστε να εξασφαλίσουν κατά κάποιο τρόπο την επόμενη μελλοντική επιτυχή βλάστηση και καρποφορία.
Ένα όνομα ευρέως γνωστό είναι αυτό του «Αϊγιαννίτη», λόγω της γενέθλιας ημέρας του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, που τιμάται στις 24 Ιουνίου. Τον αποκαλούν και «Ριγανά» τον Άη Γιάννη, επειδή αυτό το μήνα επιτυγχάνεται και ολοκληρώνεται η συγκομιδή της ρίγανης, αλλά του αποδίδουν και το όνομα «Κλήδονας», όπου στην αρχαία ελληνική γλώσσα σημαίνει οιωνός, μήνυμα, νέο, μαντάτο.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος μαθητής και συγγενικό πρόσωπο του Ιησού Χριστού, ήταν εκείνος που είδε τον δάσκαλό του μετά την Ανάστασή Του. Την παραμονή της γιορτής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, ένα παιδάκι αγόρι ή κορίτσι πηγαίνει σε μια πηγή και γεμίζει μια κανάτα με νερό, στο δρόμο και μέχρι να εναποθέσει την κανάτα με το νερό στο σπίτι, δεν πρέπει να μιλήσει σε κανέναν, ακόμα και αν τον προκαλέσουν καθ’ οδόν με πειράγματα και αστεία, ένεκα αυτής της δοκιμασίας, το νερό ονομάζεται «αμίλητο».
Μέσα στο αμίλητο νερό λοιπόν, ρίχνουν τα «ριζικάρια», δηλαδή τα τυχερά, τα μελλούμενα, όπως ένα φρούτο ή ένα καρπό ή κάποιο αντικείμενο ή ένα χρυσό κόσμημα και το σημαδεύουν για να το βρει ο κάτοχός του, σκεπάζουν την κανάτα με ένα κόκκινο μαντήλι και τοποθετούν πάνω της μια κλειδαριά ή ένα κλειδί, για να κλειδώσουν έτσι την ευδαιμονία, την ευμάρεια και να φανερωθεί το καλό νέο, το μαντάτο. Όλη τη νύχτα αφήνουν την κανάτα έξω για να δεχτεί την καλή ενέργεια των άστρων, να «αστριστεί», όπως έλεγαν οι παλαιότεροι.
Την επόμενη μέρα φέρνουν την κανάτα μέσα στο σπίτι, συγκεντρώνεται όλη η οικογένεια και βγάζουν τα αντικείμενα που έβαλαν την προηγούμενη μέρα, με αυτό τον τρόπο καλωσορίζουν την καλή αύρα, την ευημερία στο σπιτικό τους, απομακρύνουν κάθε τι βλαβερό και κακό. Για γίνει ή για να ολοκληρωθεί ο Κλήδονας, χρειάζεται όλη αυτή η διαδικασία,.
Ολόκληρη τελετουργία που χάνεται στα βάθη των χρόνων της Αρχαίας Ελλάδας, τη συναντάμε στα χρόνια του Ομήρου, όπου τότε για να μαντέψουν τα μελλούμενα, αυτά που επρόκειτο να συμβούν στο εγγύς μέλλον, ακολουθούσαν την ίδια ακριβώς διαδικασία. Η Εκκλησία μας όμως πολύ εύστοχα και χριστιανικά, δεν ενέκρινε τη συγκεκριμένη πράξη και ζήτησε να αντικατασταθεί με Αγιασμό και προσευχές η ευημερία στην οικογένεια και στο σπιτικό.
Ήθη και έθιμα του λαού, του ανθρώπου της υπαίθρου, αναβίωναν και στα μεγάλα αστικά κέντρα όπως στην Αθήνα, πριν χαθούν οι γειτονιές της, ένα από αυτά ήταν και η καύση των στεφάνων της Πρωτομαγιάς και το πήδημα πάνω από τις φωτιές τρεις φορές, άλλο ένα στοιχείο που έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα. Το στοιχείο της φωτιάς και εδώ λειτουργεί εξαγνιστικά, ως μέσο κάθαρσης και καλοτυχίας και ο αριθμός τρία, σηματοδοτεί την ευλογία αυτού που παίρνει το θάρρος να περάσει πάνω από τη φωτιά και να εξαγνιστεί, να καθαρθεί.
Είναι μερικά έθιμα που τείνουν να ξεχαστούν χρόνο με το χρόνο, είναι όμως όλα αυτά που αποτελούν και συμπληρώνουν τα τμήματα του Ελληνικού πολιτισμού μας. Διότι τίποτα στη λαογραφία μας, στην παράδοση μας, δεν έγκειται στη τύχη του, αλλά οι ρίζες τους είναι απόλυτα συνδεδεμένες με την αρχαιότητα. Γι’ αυτό και μερικές από αυτές, αναβιώνουν ως τις μέρες μας, κατ’ επέκταση δεν περνούν στη λήθη, δεν λησμονούνται. Όλα αυτά μας θυμίζουν μια παλιά, αλλά αυθεντική Ελλάδα.
Ο Ιούνιος είναι ένας μήνας πλούσιος από ήθη και έθιμα και ο λαός χαιρόταν με την καρδιά του να τα αναβιώνει, μιας και οι διασκεδάσεις του ήταν περιορισμένες, αλλά ουσιαστικές. Το καλοκαίρι είναι πλέον εδώ, ο μήνας Ιούνιος έρχεται να επισφραγίσει την απαρχή της θερινής περιόδου, που όλοι θέλουμε να βιώσουμε και να αισθανθούμε για λίγο παιδιά, καθώς μας χαρακτηρίζει μια αίσθηση ελευθερίας και από άποψη ρουχισμού, καθώς είναι πιο ανάλαφρα, αλλά και διατροφής συνεπώς και διάθεσης.
Καλώς όρισες Ιούνιε!
