Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
«Το γιασεμί στην πόρτα σου, γιασεμί μου, ήρθα να το κλαδέψω», έλεγε ένα παλιό παραδοσιακό τραγουδάκι. Από τότε πέρασαν πολλά – πολλά! – χρόνια, αλλά το γιασεμί δεν έχασε ποτέ τη μυρωδιά του. Ποιός είναι αυτός που μπορεί να αντισταθεί στο μεθυστικό άρωμα του γιασεμιού;
Άρωμα, που μια φορά αν το μυρίσεις δεν το ξεχνάς ποτέ. Το άρωμά του, το συνδέουμε συνήθως με τις καλοκαιρινές νύχτες στο χωριό, στο νησί, στα θερινά σινεμά, όπως επίσης λέει το γνωστό τραγούδι:
«Είναι κάτι νύχτες με φεγγάρι
μες τα θερινά τα σινεμά,
νύχτες που περνούν, που δε θα ξαναρθούν
μ’ αγιόκλημα και γιασεμιά…»
(Τραγούδι των Βίκυ Μοσχολιού και Λουκιανού Κηλαηδόνη 1978).
Ακόμη, ένα τραγούδι ερωτικό και αγαπημένο λέει:
«Τ’ άστρα χίλιοι καημοί
κι η νύχτα μυρίζει γιασεμί».
Σε πρώτη ερμηνεία του Θέμη Αδαμαντίδη, στίχους Σαράντη Αλιβιζάτου και μουσική Μάριου Τόκα.
Δεν μπορούμε φυσικά να λησμονήσουμε το τραγούδι «Της μια δραχμής τα γιασεμιά», σε μουσική και στίχους του σπουδαίου συνθέτη Αττίκ. Χιλιοτραγουδισμένο λοιπόν το γιασεμί!
Πολλά τραγούδια, λοιπόν, είναι εμπνευσμένα από αυτό το μικρό, αλλά ευωδιαστό λουλούδι! Το γιασεμί συμβολίζει την αγάπη, την ομορφιά και την αθωότητα, την καθαρότητα της ψυχής και του πνεύματος. Το άρωμά του αξεπέραστο, ηρεμεί τις αισθήσεις και κάνει τους ανθρώπους να χαλαρώνουν από τις αρνητικές σκέψεις, στην αρωματοποιία και στην αρωματοθεραπεία θεωρείται, ως ένα από τα εξαιρετικά φυσικά αντικαταθλιπτικά.
Η καταγωγή του μάς έρχεται από την μακρινή Ινδία, τα Ιμαλάια, το Θιβέτ και την Κίνα. Από εκεί μεταφέρθηκε στη Β. Αφρική. Οι Άραβες, το έφεραν στην Ισπανία και οι Ισπανοί έπειτα στη Γαλλία και την Ιταλία. Άρα και πολυταξιδεμένο το γιασεμί!
Η προέλευση του ονόματος του προέρχεται από τη λατινική λέξη jasminum και η ελληνική από τη λέξη ιάσμινον που σημαίνει μύρον, δηλαδή ιασμέλαιο.
Η αραβική προέλευση του, από τις λέξεις yas που σημαίνει απελπισία και min που σημαίνει ψέμα, όπως διαβάζουμε στη Bικιπαίδεια.
Όσον αφορά τη λαογραφία μας, στην Κύπρο οι γυναίκες και τα νεαρά κορίτσια περνούσαν τα απογεύματά τους μαζεύοντας εκατοντάδες μπουμπούκια γιασεμιού και έφτιαχναν γιρλάντες. Όταν έπεφτε η νύχτα, τα μπουμπούκια του γιασεμιού άνοιγαν μεταμορφώνοντας τις γιρλάντες, σε ευωδιαστά κολιέ και βραχιόλια!
Επίσης, στη Μικρά Ασία, οι γυναίκες μάζευαν τα μπουμπούκια και τα περνούσαν, τα «βελόνιαζαν» στις πευκοβελόνες, δημιουργώντας με αυτό τον τρόπο μπουκέτο από γιασεμιά. Τα προσέφεραν σε ανύπαντρα κορίτσια ως σύμβολο καλοτυχίας ή διαφορετικά για καλή αποκατάσταση ή στα κορίτσια ως δώρο που ετοιμάζονταν να παντρευτούν.
Παλαιότερα, κάθε ελληνικό σπίτι στην αυλή του διέθετε γιασεμί, γι’ αυτό και οι αναμνήσεις μας είναι συνυφασμένες με την παλιά Ελλάδα και τα όμορφα ξέγνοιαστα καλοκαίρια της.
Κάτι αντίστοιχο, συνέβαινε και συμβαίνει στην Ιταλία, συγκεκριμένα στην Τοσκάνη, οι κοπέλες που ετοιμάζονταν για γάμο, στολίζονταν με γιασεμιά, γιατί πίστευαν ότι αυτά θα φέρουν την ευτυχία στην έγγαμη ζωή τους. Φορούν στεφάνια από γιασεμιά, εξαιτίας ενός πολύ όμορφου γεγονότος που θα αναφέρουμε παρακάτω.
Πόσα χρόνια πέρασαν από τότε…
Η ιστορία όμως του γιασεμιού είναι ακόμα πιο παλιά. Η παράδοση λέει ότι όταν το γιασεμί έφτασε στην Ιταλία, ο τότε δούκας της Τοσκάνης μαγεύτηκε από τη μυρωδιά του και έδωσε διαταγή στον κηπουρό του, να μη δώσει πουθενά τον ανθό του. Ο κηπουρός όμως παράκουσε την διαταγή του και λόγω του αξεπέραστου αρώματός του, το πρόσφερε στην αγαπημένη του, η οποία και το φύτεψε. Το ζευγάρι ήταν φτωχό, η αγάπη του όμως μεγάλη, δεν μπορούσε όμως η κοπέλα να παντρευτεί για οικονομικούς λόγους.
Κάποια μέρα, καθώς περνούσαν δύο πλούσιοι Γάλλοι από τον μικρή αυλή της, σαγηνεύτηκαν από το άρωμα του γιασεμιού. Της προσέφεραν μια ολόκληρη περιουσία προκειμένου να δώσει το φυτό. Μετά από αυτό το περιστατικό η κοπέλα απόκτησε περιουσία και παντρεύτηκε τον εκλεκτό της καρδιάς της, το νεαρό κηπουρό, τραγουδώντας του: «Ανθίσανε για μας τα γιασεμιά κι οι δυo μας οι καρδιές γεννήκαν μια»!
Έτσι, το γιασεμί ταξίδεψε στη Γαλλία, όπου και καλλιεργείται έως σήμερα, με αποτέλεσμα η βιομηχανική παραγωγή του γιασμινελαίου στην αρωματοποιία, να εκτοξεύεται στα ύψη. Για παράδειγμα, στο χωριό Enze που βρίσκεται στη Γαλλία υπάρχουν τα καλύτερα αρώματα με βάση το γιασεμί.
Στην Ελλάδα τώρα, τα είδη του γιασεμιού είναι το ιαπωνικό με πλούσια κίτρινα άνθη και ανθεκτικό στο κρύο. Το κίτρινο γιασεμί που αναρριχάται, επίσης με κίτρινα άνθη. Το γνωστό σε όλους μας χιώτικο, με τα πλατιά πέταλα και με μεθυστικό άρωμα που συναντάται στις αυλές των ελληνικών σπιτιών και στα πλακόστρωτα σοκάκια των ελληνικών νησιών, κατά τη διάρκεια της καλοκαιρινής περιόδου, όπου μεθούν θεσπέσια τις θερινές νύχτες! Το ρυγχόσπερμα, το τεχνικό, δεν είναι γιασεμί, αποκαλείται όμως ≤ινδικό γιασεμί≥, καλλιεργείτai στην Ελλάδα, με λευκά, αρωματικά λουλούδια, δημιουργεί εξαιρετικούς τεχνητούς μαντρότοιχους ή αρωματικά σκιάστρα, δηλαδή σκέπαστρα καθώς στολίζει μπαλόνια και κήπους.
Επίσης, εκτός από εξαιρετικά αρώματα, κολώνιες με βάση το γιασεμί, υπάρχει το τσάι γιασεμιού, το οποίο έχει γίνει τραγούδι από τον Λάκη Παπαδόπουλο και την Κριεζή Μαριανίνα, το 1984, και ερμηνεία Αρλέτα:
«Σού’φερνα στρείδια απ’ τ’ Ασπρονήσι, σού’φτιαχνα τσάι γιασεμιού, μα εσένα σ’ είχαν συνηθίσει σε φασολάδες και τουρλού!»
Ακόμη, ρύζι αρωματικό γιασεμιού και συγκεκριμένα, το ρύζι γιασεμιού (Jasmine rice), αρωματικό, από την Ταϊλάνδη με χαρακτηριστικό λουλουδένιο άρωμα, σαν γιασεμί!
Το γιασεμί πέρα από φυτό με εκλεπτυσμένο άρωμα, φίνο λουλούδι και άυλο χρώμα, αποτελεί πηγή έμπνευσης για τραγούδια, ποιήματα, πίνακες ζωγραφικής, καθώς έχει γεμίσει πολλούς καμβάδες Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών.
Η καλοκαιρινή περίοδος που διανύουμε είναι η καλύτερη για να κάνετε ένα δώρο στον εαυτό σας, ώστε να γεμίσετε το μπαλκόνι ή τον κήπο σας με γιασεμά. Αφεθείτε λοιπόν στο μεθυστικό άρωμα του και δημιουργήστε όμορφες, μυρωδάτες καλοκαιρινές νύχτες, όλο γιασεμί!
– Σημ.: Αφιερωμένο το σημερινό άρθρο σε όλους τους αναγνώστες του Παλμού και στον Δημήτρη, που μου ζήτησε να γράψω ένα άρθρο για το γιασεμί!
