Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
«Είναι κάτι νύχτες με φεγγάρι
μες τα θερινά τα σινεμά,
νύχτες που περνούν,
που δε θα ξαναρθούν,
μ’ αγιόκλημα και γιασεμιά.»
Ένα καλοκαιρινό τραγούδι – σε στίχους και μουσική Λουκιανού Κηλαηδόνη και πρώτη ερμηνεία Βίκυς Μοσχολιού – με τίτλο «Θερινά σινεμά», αναφέρεται και στο αγιόκλημα!
Ένα λουλούδι που αναδύει τόσο έντονο άρωμα, που μένει ανεξίτηλα χαραγμένο στη μνήμη των καλοκαιρινών ανέμελων στιγμών, έναντι στον φθοροποιό χρόνο, με τη γλυκιά μυρωδιά του να συντροφεύει τις θερινές νύχτες! Αγιόκλημα λοιπόν, τι να πρωτοπεί κανείς για αυτό το θεσπέσιο ευωδιαστό φυτό!
Ελληνικά καλοκαίρια και μυρωδιές των παιδικών μας χρόνων από αγιόκλημα, που μοσχοβολάει τις αναμνήσεις, τις θύμησες από όμορφα μυρωδάτα θερινά βράδια. Το φυτό ανθίζει Μάιο, Ιούνιο και Ιούλιο.
Το αγιόκλημα συγκεκριμένα ανήκει στην οικογένεια των θαμνοειδών, στην ουσία είναι θάμνος αναρριχητικός. Το χρώμα του ποικίλλει, συνήθως είναι κρεμ, μπεζ και ανοιχτό κίτρινο έως έντονο κόκκινο, μαβί, μώβ και τριανταφυλλί!
Τα είδη του αρκετά, το άρωμα του όμως μυροβόλο και αξέχαστο!
Επίσης, πολλές είναι οι ονομασίες που του προσδίδει ο λαός, όπως αγιόφυλλο, μπιρμπιλιά, ποντιτσά και άλλες ονομασίες εξυπακούεται, διαφορετικές από τόπο σε τόπο.
Το αγιόκλημα είναι ξεχωριστό, πρωτίστως για το άρωμα που αναδύει στην ατμόσφαιρα, αλλά και για το σχήμα των φύλλων του και των ανθέων του, καθώς και το βρώσιμο νέκταρ του, που στάζει εσωτερικά ο μίσχος του. Πόσες φορές, ως παιδιά, δεν είχαμε γευτεί αυτή τη στιγμιαία γλύκα στο στόμα μας, τότε που το αντιμετωπίζαμε λίγο πολύ ως παιχνίδι!
Ως ενήλικες σήμερα, αποτελεί για όλους εμάς μια μακρινή γλυκιά, αλλά αλησμόνητη θύμηση. Η μηχανή του χρόνου παγώνει και καλά κάνει, κάτι τέτοιες όμορφες στιγμές!
Ένας βοτανολόγος του 16ου αιώνα, έγραφε για το αγιόκλημα, «δεν ξέρω καλύτερο γιατρικό για το άσθμα από αυτό». Το αγιόκλημα το θεωρούσαν γιατρικό, γιατροσόφι, ένα βότανο που θεράπευε ασθένειες, που αφορούσαν το ουροποιητικό ή το άσθμα.
Επίσης, στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιούσαν το αγιόκλημα για τη φυσική λεύκανση των δοντιών, αλλά και ως καταπραϋντικό στα καταπονημένα ούλα. Συγκεκριμένα, έκαιγαν το αγιόκλημα και έσβηναν τα κάρβουνα με νερό, έπειτα το έτριβαν, δηλαδή το έκαναν πούδρα, σκόνη, και με αυτή έτριβαν τα δόντια και τα ούλα τους.
Ακόμα, χρησιμοποιούνταν ως εντομοκτόνο, έπαιρναν τα κλαδιά του, τα οποία θεωρούνταν τοξικά, και τα κρεμούσαν πάνω από τα κατώφλια των σπιτιών τους ή των κατωγιών τους, και με αυτόν τον τρόπο όταν πλησίαζαν οι μύγες, λόγω του έντονου και επίμονου αρώματός του, ψοφούσαν από την τοξικότητα που παρήγαγε το κλαδί τους.
Στη λογοτεχνία και την ποίηση δικαιολογημένα το αγιόκλημα έχει συνδεθεί με τον ρομαντισμό, με την αγάπη και τον έρωτα, λόγω του γλυκού νυχτερινού αρώματος που διαχέεται στον αέρα.
Το αγιόκλημα θεωρούσαν ότι δημιουργούσε, προσέλκυε ερωτικές ιστορίες, γι’ αυτό παλιότερα οι νέοι για να εκφράσουν τον θαυμασμό τους σε μια κοπέλα, της πρόσφεραν ένα κλαδάκι ή ένα μπουκέτο από αγιόκλημα!
Για παράδειγμα, ο ποιητής Κωστής Παλαμάς (1878) αναφέρει στο παρακάτω τρυφερό ποίημα του:
«Νά ’μουν τ’ αγιόκλημα
που απ’ την αυλή σου
ψηλά στον τοίχο σου
σκαλώνει, ανθεί,
που με τη δρόσο σου,
με την πνοή σου
πάντα δροσίζεται, και πάντα ζει.
Στο παραθύρι σου να ’ρθώ
να στήσω
κλωνάρια πράσινα
για ν’ ακουμπάς,
στρώμα, προσκέφαλο
να σου χαρίσω,
να γέρνεις ήσυχα, να μ’ αγαπάς.
Ν’ ανακατώνουνται,
να γίνουντ’ ένα,
να κουβεντιάζουνε αδελφικά
τα λουλουδάκια μου
τα μυρωμένα
με τα μαλλάκια σου τα καστανά.
Να λούζω αδιάκοπα τα όνειρά σου
με των ανθών μου τη μυρουδιά,
κι εσύ τους κλώνους μου
με τη δροσιά σου·
εγώ δουλεύτρα σου κι εσύ κυρά.
Και στο καλότυχο παράθυρό σου
όποιος το ταίρι μας τύχει να ιδεί
να λέγει εμένανε δεντρί δικό σου
δικό μου λούλουδο εσέ να ειπεί.
Χωρίς εσένανε να μην ανθίζω,
χωρίς εμένανε να μη γελάς,
την ευτυχία μου να σου χαρίζω,
την εμορφάδα σου
να μου σκορπάς.»
Πόσο όμορφα και μελιστάλαχτα ο ποιητής, εύχεται να γίνει αγιόκλημα, να αναρριχηθεί στο παράθυρο της αγαπημένης του, και με τα λουλούδια του να αγγίζει τα μαλλιά της, να μπει στο παράθυρό της, ώστε να είναι συντροφιά μαζί και αχώριστοι.
Μιας και η θερινή περίοδος το απαιτεί, ώστε να απολαύσουμε τον έναστρο ουρανό με την παρέα μας, ας αγοράσουμε μια γλάστρα με αγιόκλημα, τοποθετώντας τη στο μπαλκόνι μας ή ακόμα και στον κήπο, είτε στο χωριό είτε στην πόλη, για αξέχαστες καλοκαιρινές μυροβόλες με αγιόκλημα νυχτιές!
