Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
«Τι θέτε, λεμονάδα θέτε; Από λεμόνι;» Υπήρξε μια κωμική, κλασική ατάκα του Γιάννη Γκιωνάκη, από τον παλιό ελληνικό κινηματογράφο, στην ταινία «Τα κίτρινα γάντια»*. Μια ατάκα που σκόρπισε άφθονο γέλιο και συχνά χρησιμοποιείται στις μέρες μας, υπό τύπου αστειότητος, όταν θέλουμε να εκφραστούμε χιουμοριστικά για κάτι.
ναι, θέλουμε μια λεμονάδα από λεμόνια (και όχι από πορτοκάλια), μιας και η θερινή περίοδος το απαιτεί, λόγω της ζέστης, αλλά και ο ουρανίσκος μας χρειάζεται μια φρέσκια και δροσιστική νότα από λεμονάδα! Και η καλύτερη εποχή για να απολαύσουμε μια παγωμένη σπιτική λεμονάδα, είναι τώρα που τα υλικά είναι απλά και τα λεμόνια άφθονα. Αγοράστε λοιπόν, λεμόνια αν δεν έχετε τη δική σας λεμονιά στη γειτονιά, στον κήπο ή στο μπαλκόνι σας, και ξεκινήστε να στύβετε φρέσκο χυμό από λεμόνι!
«Λεμονάκι μυρωδάτο και απ’ το περιβόλι αφράτο…» Πάμε να κάνουμε μια αναγνωστική βόλτα, να περιηγηθούμε στα λεμόνια και στα λεμονάδικα, αλλά χωρίς φασαρία. Διότι ένα τραγούδι του 1934 αναφέρεται στα λεμονάδικα και είναι το παρακάτω,
«Κάτω στα λεμονάδικα,
Κάτω στα λε – κατώ στα λε
Κάτω στα λε – λεμονάδικα
Κάτω στα λε – λεμονάδικα
Έγινε φασαρία»
Μουσική και στίχοι Παπάζογλου Βαγγέλης, ερμηνεία Στελλάκης Περπινιάδης, έτος 1934.
Η λεμονάδα λοιπόν, ως σπιτική συνταγή αναφέρονταν ως «Αττική ή Αθηναϊκή», τότε που σερβίρονταν στα διάφορα στέκια καφέ, αλλά και στα παραδοσιακά καφενεία, ως ένα από τα πιο διαδεδομένα αναψυκτικά της εποχής εκείνης. Εξακολουθεί όμως να παραμένει ένα αναψυκτικό δροσιστικό, παντός καιρού και εποχής!
Η λεμονάδα είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη εξυπακούεται το καλοκαίρι, κυρίως λόγω της δροσερής του γεύσης που επιβάλλεται η πόση της, σε υψηλές θερμοκρασίες και σε περιόδους καύσωνα.
Εκτός από τη σπιτική λεμονάδα, παρασκευάζεται και πωλείται από πολλές εταιρείες, ως αναψυκτικό με ανθρακικό, σε χάρτινη, πλαστική ή αλουμινίου συσκευασία.
Οι σπιτικές συνταγές ποικίλουν, φυσικός χυμός από στυμμένο λεμόνι, που πίνεται σκέτος ή με την προσθήκη ζάχαρης, μελιού, μελάσσας η σιρόπι αγαύης, βρασμένα με τη προσθήκη νερού και φυσικά μπόλικα παγάκια. Μπορεί να προστεθούν και διάφορα μυρωδικά, όπως δυόσμος, βασιλικός, βανίλια, αρμπαρόριζα ή ακόμα και κανέλλα, ή κάποιο επιπρόσθετο σιρόπι!
Στη μεταπολεμική Ελλάδα η λεμονάδα πωλούνταν από πλανόδιους μικροπωλητές με το καροτσάκι τους, που ονομάζονταν λεμοναδοπώλεις! Παρασκεύαζαν μόνοι τους την λεμονάδα και πρώτη ύλη ήταν το νερό, η ζάχαρη και το «ξινό»: πρόκειται για μια λευκή σκόνη που προέρχεται από εσπεριδοειδή, αντικαθιστώντας το λεμόνι.
Η αλήθεια είναι ότι η χρήση του φρέσκου χυμού από λεμόνι, σου λύνει τα χέρια στην κουζίνα, ως προς τη μαγειρική, τον καθαρισμό αυτής, αλλά και τη συντήρηση τροφίμων.
Η πρώτη φορά που εμφιαλώθηκε χυμός λεμονάδας στην Ελλάδα ήταν από τη Βιομηχανία ΕΨΑ στον Βόλο το 1924, μετά ακολούθησαν η «Κρίνος» στο Αίγιο Αχαΐας, των Πατρών, καθώς και κάθε βιοτεχνία που έφτιαχνε λεμονάδα κάθε ελληνικής επαρχιακής πόλης, η καθεμία με τη δική της επωνυμία, καθώς και ξεχωριστή γεύση αλλά πάντα δροσιστική!
Η ιστορία όμως της πρώτης λεμονάδας είναι πολύ παλιά, εμφανίζεται στην Αίγυπτο γύρω στον 10ο με 11ο αιώνα, όπου υπήρχε ένα ρόφημα που ονομαζόταν «kashkab», με πρώτες ύλες το κριθάρι, το πιπέρι, τη μέντα και φύλλα από κίτρο!
Η λεμονάδα πέρα από τη χρήση της στη μαγειρική και ως δροσερό ρόφημα, αποκαλείται και γιατροσόφι, διότι η φαρμακευτική δύναμη του λεμονιού είναι ιδιαίτερα αυξημένη λόγω των πολύτιμων συστατικών που περιέχει.
Μεσογειακή διατροφή και λεμόνι πάνε μαζί, καθώς συνδυάζει πλούσια θρεπτικά συστατικά ωφέλιμα για τον οργανισμό. Το πιο γνωστό του στοιχείο είναι η βιταμίνη C, επίσης μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση, ακόμη βοηθούν στην απορρόφηση του σιδήρου από άλλα τρόφιμα.
Το λεμόνι περιέχει το εξής διατροφικό στοιχείο, την εσπεριδίνη, η οποία εμποδίζει τη συσσώρευση λιπαρών εναποθέσεων στις αρτηρίες.
Επίσης, περιέχει διοσμίνη, ακόμη ένα αντιοξειδωτικό, που βελτιώνει τον μυϊκό τόνο και μειώνει τη χρόνια φλεγμονή στα αιμοφόρα αγγεία.
Επιπρόσθετα, χρησιμοποιείται σε συνταγές στη μαγειρική, σχεδόν πάντα στα φαγητά, στις σαλάτες, ως sauce, στην παρασκευή μαρμελάδας, παγωτού, γλυκό του κουταλιού, σάλτσες, κοκτέιλ, και άλλα.
Ακόμα, το λεμόνι έχει εμπνεύσει ποιητές, συνθέτες, λογοτέχνες, ζωγράφους, να υμνήσουν αυτό το ξινό, αλλά δροσιστικό με υπέροχο φωτεινό χρώμα καρπό. Ένα από αυτά τα τραγούδια είναι και το «Κοντούλα Λεμονιά», ένα παραδοσιακό τραγούδι της Ηπείρου:
«Μωρή κοντού – μωρή κοντούλα
λεμονιά,
με τα πολλά λεμό-λεμόνια,
Βησσανιώτισσα,
δε σ’ είδα ψες κι αρρώστησα
κι ούτε γιατρό δε φώναξα…»
Ή ακόμη ένα παραδοσιακό τραγούδι «Λεμονάκι» σε στοίχους και μουσική, παραδοσιακό, πρώτη ερμηνεία Δόμνα Σαμίου καί είναι το παρακάτω:
«Λε μωρέ λεμονάκι μυρωδάτο,
λεμονάκι μυρωδάτο
κι από περιβόλι αφράτο.
Μη μώρε, μη παραμυρίζεις τόσο
μη παραμυρίζεις τόσο και με κάνεις και θυμώσω.
Κι αν μώρε κι αν θυμώσεις
παλληκάρι
κι αν θυμώσεις παλληκάρι κάτσε νά’βγει το φεγγάρι
να μώρε να σε δω να σε γνωρίσω
να σε δω να σε γνωρίσω και να σε καλορωτήσω».
Λεμονάκι μυρωδάτο λοιπόν, και αν δεν έχετε περιβόλι να συλλέξετε λεμόνια, αγοράστε λίγα, δε χρειάζονται πολλά, και φτιάξτε την πιο δροσιστική λεμονάδα σας, από λεμόνια φυσικά…!
Στην υγειά μας και καλό υπόλοιπο καλοκαιριού!
* «Τα κίτρινα γάντια» είναι ασπρόμαυρη ελληνική κωμική ταινία του 1960, σε παραγωγή της Φίνος Φιλμ, σε σκηνοθεσία του Αλέκου Σακελλάριου, ο οποίος συνέγραψε και το σενάριο μαζί με τον Χρήστο Γιαννακόπουλο.
