Μια ξεχωριστή πολιτιστική εκδήλωση, αφιερωμένη στην Πανσέληνο του Αυγούστου, διοργανώνει απόψε ο Δήμος Γαλατσίου και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής – Τμήμα Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και Μουσείων του Υπουργείου Πολιτισμού. Απόψε, λοιπόν, ραντεβού στις 21:00, στον προαύλιο χώρο της Ομορφοκκλησιάς, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Με τίτλο «Με τις φωνές των ποιητών», η βραδιά θα είναι αφιερωμένη στη μελοποιημένη ελληνική ποίηση, με τη συμμετοχή της Σοφίας Παπάζογλου. Θα παρουσιαστούν έργα των Ελύτη, Ρίτσου, Σεφέρη, Κάτσου, Ελευθερίου και άλλων σημαντικών ποιητών, μέσα από τις ερμηνείες των Σπύρου Κουτσοβασίλη και Σταυρούλας Μανωλοπούλου και του 7μελούς μουσικού σχήματος «ΕΜΜΕΛΟΝ». Τη μουσική επιμέλεια υπογράφει ο Ελευθέριος Μαυρομμάτης.
Η εκδήλωση εντάσσεται στο πλαίσιο των δράσεων του Υπουργείου Πολιτισμού για την Πανσέληνο του Αυγούστου, κατά την οποία αρχαιολογικοί χώροι, μνημεία και μουσεία σε όλη τη χώρα παραμένουν ανοιχτά για το κοινό, φιλοξενώντας πολιτιστικές εκδηλώσεις που αναδεικνύουν τη μοναδική σχέση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Η Ομορφοκκλησιά, ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Αττικής, αποτελεί ιδανικό σκηνικό για μια μουσική βραδιά όπου η ποίηση, η ιστορία και το φως της αυγουστιάτικης πανσελήνου συνθέτουν μια ξεχωριστή εμπειρία για το κοινό.
Η Αυγουστιάτικη πανσέληνος λέγεται «Φεγγάρι του Οξύρρυγχου» – Sturgeon Moon. Η ονομασία προέρχεται από παραδοσιακές ονομασίες πανσελήνων που συνδέονται κυρίως με τους αυτόχθονες λαούς της Βόρειας Αμερικής και αργότερα πέρασαν στα αμερικανικά ημερολόγια. Ο οξύρρυγχος (sturgeon) είναι ένα μεγάλο ψάρι των λιμνών και ποταμών της Βόρειας Αμερικής. Ο Αύγουστος ήταν εποχή κατά την οποία ήταν ιδιαίτερα εύκολη η αλιεία του, ειδικά στις Μεγάλες Λίμνες, εξ ου και το όνομα της πανσελήνου.
ΑΣ ΓΝΩΡΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΜΟΡΦΟΚΚΛΗΣΙΑ
Η εκκλησιά είναι χτισμένη με τα υλικά πρωτοχριστιανικού ναού, μέλη αρχαιοελληνικού κτιρίου, που λεηλατημένο κείτεται δίπλα! Γύρω από το ναό εξάλλου έχουν βρεθεί αρχαία λείψανα του 5ου – 4ου αιώνα π.Χ., όπου υπήρχε και το αρχαίο νεκροταφείο του Δήμου Βατής. Σύμφωνα με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών / Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών (ΙΒΕ/ΕΙΕ) και την Καρακατσάνη – Βασιλάκη (2002) (πηγή: http://www.eie.gr), πρόκειται για έναν δίστυλο σταυροειδή εγγεγραμμένο ναό, με παρεκκλήσιο στη νότια πλευρά. Έτσι, στην ανατολική της όψη προβάλλουν δύο αψίδες, των Ιερών του κυρίως ναού και του παρεκκλησίου. Ο τρούλος του ναού είναι αθηναϊκός και το σύστημα τοιχοδομίας πλινθοπερίκλειστο.
Ο Ορλάνδος χρονολόγησε το μνημείο στο τρίτο τέταρτο του 12ου αι., ακριβώς όπως και ο Megaw το 1931. Ο καθηγητής Μπούρας το τοποθετεί στον ίδιο αιώνα, με μια οψιμότερη απόκλιση, που, ίσως δικαιολογεί τα νεοφανή δυτικά στοιχεία επίδρασης που εμφανίζονται τόσο στο παρεκκλήσιο όσο και στον κυρίως ναό. Θεωρεί δε ότι ο κυρίως ναός είναι σύγχρονος με το παρεκκλήσιο.
Ο ναός κοσμείται με τοιχογραφίες, εξαιρετικό δείγμα τέχνης του τελευταίου τετάρτου του 13ου αι. Οι τοιχογραφίες καλύπτουν με αρμονική πολυχρωμία όλες τις εσωτερικές επιφάνειες. Βέβαια, ο χρόνος, ο φανατισμός των αλλόδοξων αλλά και οι βαρβαρότητες των ανθρώπων έχουν καταστρέψει σημαντικό μέρος τους, ιδιαίτερα στα χαμηλά και ευκολότερα προσβάσιμα μέρη. Το ίδιο σημαντικό για τις τοιχογραφίες του είναι και το παρεκκλήσιο.
Μερικές από τις τοιχογραφίες είναι στο νάρθηκα του ναού, όπου διακρίνονται σκηνές από το μαρτύριο του Αγίου Γεωργίου, στο όνομα του οποίου τιμάται η εκκλησία. Στον κυρίως ναό, άγιοι, ασκητές, οι κορυφαίοι των Αποστόλων Πέτρος και Παύλος, Ιεράρχες, η Παναγία με αρχαγγέλους, ο Παλαιός των Ημερών, ο Ματθαίος από τους Ευαγγελιστές (ο μόνος που διατηρείται άθικτος), Προφήτες, και βέβαια ο Παντοκράτωρ του τρούλου. Ο Παντοκράτωρ της Ομορφοκκλησιάς όμως δεν χαρακτηρίζεται από την κλασικότητα εκείνου στο Δαφνί, αλλά από μια δύναμη που πηγάζει από τα χαρακτηριστικά του προσώπου του.
Ο κομψός ναός του Αγ. Γεωργίου κατέστη ευρύτερα γνωστός όχι μόνο στον χώρο των βυζαντινολόγων αλλά και των ζωγράφων, κυρίως από την παράσταση στον τρούλο του Παντοκράτορα, που διασώζεται σε αρκετά καλή κατάσταση, παρά τις κακουχίες που υπέστη στη διαδρομή των αιώνων.
Ειδικοί και ερευνητές αναφέρουν ότι ο Φώτης Κόντογλου, αντιγράφει, σε αρκετούς ναούς που αγιογραφεί, τη μορφή του και είναι αυτή η μορφή που προτείνει στο βιβλίο του ΕΚΦΡΑΣΗ, ως κατ’ εξοχήν αποδίδουσα τον Παντοκράτορα. Προφανώς, η αγιογραφία του Παντοκράτορα είναι έργο περίφημου ζωγράφου – αγιογράφου της εποχής, η οποία έχει, κατά παράδοξο τρόπο εκπληκτικές ομοιότητες με ένα έργο του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου, γνωστού και ως ΕΙ Greco. Πρόκειται για τον πίνακα «Ο Ιππότης με το ξίφος» καθώς επίσης και άλλα έργα του κρητικού στην καταγωγή ζωγράφου (1541-1614). Επισημαίνονται τα κοινά εικονογραφικά στοιχεία των δύο παραστάσεων και γίνεται διερεύνηση κατά πόσον οι ομοιότητες αυτών έχουν κοινή προέλευση, δηλαδή απ’ τον κορμό της Βυζαντινής εικονογραφίας. Ακόμα, γίνεται προσπάθεια να απαντηθούν ερωτηματικά για μια πιθανή άφιξη του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου στην Ομορφοκκλησιά κατά την διάρκεια του ταξιδιού της μετανάστευσης του από την Κρήτη στη Βενετία – και ακολούθως στην Ισπανία – το καλοκαίρι του 1566 ή την άνοιξη του 1567.
Επίσης, σύμφωνα με την Καρακατσάνη-Βασιλάκη (2002), στον κυρίως ναό αναπτύσσονται και άλλες ενδιαφέρουσες συνθέσεις όπως η Μεταμόρφωση, η Έγερση του Λαζάρου, η Βαϊοφόρος κ.ά. Συνθέσεις ωστόσο υπάρχουν και στο παρεκκλήσιο, όπως ο Μυστικός Δείπνος, η Φιλοξενία του Αβραάμ ή ο Αναπεσών, κ.ά. Και τα τρία μέρη της Ομορφοκκλησιάς (νάρθηκας, ναός και παρεκκλήσιο) έχουν ζωγραφιστεί από ομάδες ζωγράφων που η καθεμιά ερμηνεύει στα μέτρα της ρεύματα της μεγάλης σύγχρονης τέχνης της εποχής τους.
