Γράφει ο Γιώργος Πένταρης
Δεν μπορώ να χαρακτηρίσω τον εαυτό μου ως οικονομολόγο, αλλά ως μαθηματικός έχω ικανότητες στη συνθετική και αναλυτική σκέψη και τον ορθολογισμό. Μερικές φορές επιστήμονες και ειδικοί εκφράζουν απόψεις που δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα, επειδή δεν την λαμβάνουν υπ’όψιν τους στις επιστημονικές τους αναλύσεις. Κι έχω ένα παράδειγμα επ’αυτού σχετικό με την την παγκοσμιοποίηση – το οποίο επιβεβαιώθηκε μετά από ένα τέταρτο του αιώνα. Συγκεκριμένα το 2000 όταν υπηρετούσα στις Βρυξέλλες και η παγκοσμιοποίηση ήταν φόρτε της, με τη μεταφορά της βιομηχανικής παραγωγής από τον Δυτικό κόσμο στην Κίνα, ρώτησα έναν φίλο οικονομολόγο με αξιόλογες σπουδές στην Γαλλία: «Οι εργάτες που χάνουν την δουλειά τους στην Ευρώπη λόγω μεταφοράς των εργοστασίων στην Κίνα, πού θα βρίσκουν λεφτά να αγοράζουν τα καταναλωτικά αγαθά που θα εισρέουν από την χώρα του Μάο;» Η απάντηση ήταν ότι η Ευρώπη θα στραφεί στις υπηρεσίες και από εκεί θα έχει έσοδα. Μετά από 25 χρόνια, ως μωρές παρθένες, ο Δυτικός κόσμος αφυπνίστηκε και αντιδρά στον Σινικό γίγαντα που τον εξέθρεψε η ίδια η Δύση, αλλά τώρα είναι πολύ αργά. Δεν περνάνε ούτε οι 200% δασμοί του Τραμπ ούτε οι κυρώσεις στην αυτοκινητοβιομηχανία που ξεφούρνισε ο Γερμανός Αντικαγκελάριος.
Έκανα αυτή τη εισαγωγή γιατί την περασμένη Δευτέρα (31η Αυγούστου 2026) άκουσα στον ΣΚΑΙ, στην εκπομπή του κ. Πορτοσάλτε, συζήτηση με τους έγκριτους δημοσιογράφους Ν. Φιλιππίδη και Κ. Στούπα για το πρόβλημα της ύπαρξης πολλών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που φοροδιαφεύγουν γιατί είναι πολλές και δεν μπορούν να ελεγχθούν αποτελεσματικά από τις φορολογικές αρχές. Η συζήτηση είχε ως αφορμή το άρθρο του κ. Στούπα στο Liberal.gr με τίτλο «Μέχρι πότε θα έχουμε τους χαμηλότερους μισθούς»; Το κεντρικό σημείο του άρθρου ήταν ότι ο ένοχος για τους μικρούς μισθούς είναι η χαμηλή παραγωγικότητα που αποδίδεται στις μικρές και στις ατομικές επιχειρήσεις. Αντιγράφω από το άρθρο μια καίρια παράγραφο: «Φταίει η οικονομία των μικρομάγαζων. Είμαστε πρωταθλητές Ευρώπης στις πολύ μικρές επιχειρήσεις και στην αυτοαπασχόληση. Χιλιάδες μονάδες που δεν πιάνουν οικονομίες κλίμακας, δεν επενδύουν σε μηχανές και λογισμικό, δεν εξάγουν, δεν μεγαλώνουν ποτέ. Ένα έθνος από ατομικές επιχειρήσεις που το λέμε και ελευθερία».
Και επειδή έχουμε μικρή παραγωγικότητα λόγω μικρών επιχειρήσεων κατά συνέπεια έχουμε και μικρούς μισθούς. Αν ήταν τόσο μονοσήμαντα τα πράγματα, θα είχαμε αυτομάτως και μονοσήμαντες λύσεις.
Την ιδέα του περιορισμού των μικρών επιχειρήσεων την έχουμε ακούσει πριν πολλά χρόνια και τελευταία έχουν ριχτεί στο τραπέζι ιδέες για τον περιορισμό των πολλών ελαιοτριβείων γιατί αυτά είναι υπεύθυνα για τις χαμηλές τιμές του ελαιόλαδου!! Εδώ γελάμε! Το πρόβλημα δεν είναι τα πολλά ελαιοτριβεία γιατί δεν είμαστε Ισπανία που παράγει μεγάλες ποσότητες ελαιόλαδου χαμηλής ποιότητας για ευρεία λαϊκή κατανάλωση. Το πρόβλημα είναι η απουσία πνεύματος συνεργασίας μεταξύ των παραγωγών ώστε να μπορέσουν να εκμεταλλευτούν επικερδώς, ιδρύοντας συνεργατικές εταιρείες, το άριστης ποιότητας Ελληνικό ελαιόλαδο που βελτιώνει τα κατωτέρας ποιότητας ελαιόλαδα του Ιταλικού Νότου. Η απουσία συνεργατικού πνεύματος μεταξύ των Ελλήνων οφείλεται κυρίως στην απουσία σχετικής εκπαίδευσης στα σχολεία.
Για να δούμε τώρα μεγάλες εταιρείες με οικονομίες κλίμακος, όπως π.χ. τα super markets, τι μισθούς προσφέρουν στο προσωπικό τους; Δεν μιλάμε για πέντε – δέκα εξειδικευμένα στελέχη, αλλά στο σύνολο του προσωπικού. Ποιος είναι ο μισθός του ταμία, του αποθηκάριου του τροφοδότη ραφιών; Είναι γύρω στο χιλιάρικο συν πλην 100 ευρώ.
Άρα, η παραγωγικότητα είναι η αιτία ή η απουσία ανταγωνισμού; Όταν όλη η αγορά είναι μοιρασμένη σε πέντε – έξι αλυσίδες είναι δυνατόν να υπάρξει ικανή προσφορά μισθών ή μείωση τιμών; Τί λέει η πείρα σας; Ξέρουν οι συνομιλητές του κ. Πορτοσάλτε πόσο παίρνουν οι υπάλληλοι στα super markets; Ξέρουν ότι τα super markets έχουν ξεκινήσει διαδικασίες για την κατάργηση των ταμείων με προσωπικό βάζοντας τον πελάτη να κάνει τον ταμία; Για ιστορικούς λόγους, έκανα ένα σεμινάριο excel σε εταιρεία παραγωγής αυγών και αποκαλύφτηκε αυθόρμητα από την συζήτηση ότι τα super markets είχαν εναρμονισμένες πρακτικές.
Λένε να κλείσουμε π.χ. τα εμπορικά καταστήματα και να γίνουν αλυσίδες; Πάρτε παράδειγμα τον Ζάρα. Δίνει μεγαλύτερους μισθούς από τους μικροεπαγγελματίες αφού είναι μεγάλη εταιρεία κλίμακος; Ας μιλήσουμε για τους ελεύθερους επαγγελματίες όπως υδραυλικοί, ψυκτικοί κτλ. Να κάνουμε νόμο να μπουν σε εταιρείες οι υδραυλικοί και να έχουμε μια μεγάλη εταιρεία plumbers; Στην Αγγλία είναι τέτοιες εταιρείες, στην Ευρώπη, στην Αυστραλία και προφανώς στην Αμερική. Οι τιμές εκτοξεύτηκαν, τα κέρδη των εταιρειών στη στρατόσφαιρα και οι μισθοί του προσωπικού στα τάρταρα. Ακούστε κι αυτό: Κάλεσα υδραυλικό για μια μικρή απόφραξη που συνολικά πήρε δέκα λεπτά και μου πήρε 70 ευρώ. Στην συζήτηση που κάναμε αποκαλύφτηκε ότι αγόρασε αυτοκίνητο BMW 70.000 ευρώ.
Για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής λοιπόν είναι πολύ εύκολο η ΑΑΔΕ μέσω της ταξινόμησης να εντοπίσει αμέσως τον αγοραστή, να δικαιολογήσει τις αγορές του και να φορολογηθεί προφανώς. Σήμερα είναι πολύ εύκολα αυτά τα πράγματα αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση. Το ενδεχόμενο αντεπιχείρημα να πάει ο υδραυλικός, ο ψυκτικός κτλ υπάλληλος σε εταιρεία κλίμακος, δεν ευσταθεί γιατί η διεθνής πραγματικότητα μάς λέει ότι οι απολαβές των εργαζομένων σε σχετικές εταιρείες είναι πολύ μικρότερες από το να ήταν ελεύθεροι επαγγελματίες ακόμη και μετά την κανονική φορολόγησή τους.
Ακούσαμε ότι η ίδρυση της ΠΕΣΙΝΕ είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία πολλών επιχειρήσεων για αλουμινοκατασκευές. Αυτό δεν ισχύει γιατί η αλουμίνα εξάγονταν στην Γαλλία και μετά από χρόνια, όταν εμφανίστηκαν οι τεχνολογίες προφίλ αλουμινίου και κουφωμάτων όπως π.χ. η Aluminco, Μυλωνάς κτλ., αναπτύχθηκε ο τομέας των αλουμινοκατασκευών.
Η συγκέντρωση, λοιπόν, των μικρών επιχειρήσεων, όπως φαίνεται από τα παραδείγματα, δεν θα φέρει αύξηση μισθών ούτε βέβαια και μεγάλα φορολογικά έσοδα, επειδή η μεγάλες εταιρείες έχουν την δυνατότητα, ως Α.Ε., ρύθμισης των κερδών ή ζημιών τους ανάλογα με το τί θέλουν οι μέτοχοί τους. Όλη η αγορά το γνωρίζει αυτό. Ακόμη και οι τηλεφωνικές εταιρείες έχουν εναρμονισμένες πρακτικές αφού είναι τρεις όλες κι όλες. Πού είναι ο ανταγωνισμός; Πού είναι η Ανεξάρτητη Αρχή Ανταγωνισμού; Οι μεγάλοι όμιλοι που είναι στην Ελλάδα όπως ΙΚΕΑ, Praktiker, Jumbo κτλ δίνουν ανταγωνιστικά πακέτα αμοιβών και δεν το ξέρουμε;
Αντί λοιπόν να προσπαθούμε να προωθήσουμε τους μεγάλους ομίλους έναντι των μικρών επιχειρήσεων, καλύτερα θα ήταν να ασκηθούν πολιτικές που βοηθούν τους μικρούς γιατί αυτές είναι η ραχοκοκαλιά της οικονομίας μας και αφήνουν τα λεφτά τους στη χώρα. Και οι πολιτικές δεν είναι οι δανεισμοί, αλλά η σταθερότητα του φορολογικού συστήματος, η ελάττωση του μεταφορικού κόστους, του ενεργειακού κόστους, η ελάττωση της φορολόγησης της εργασίας, η τακτική πολλών εκπτώσεων και πολλών άλλων δράσεων υπέρ των μικρομεσαίων. Δεν μιλάμε για δανεικά κι αγύριστα, όπως διατείνονται μερικοί.
Υ.Γ.: Θυμάμαι όταν ανθούσε η βιομηχανία λευκών συσκευών στην Αττική με επτά σχετικές βιομηχανίες, πίσω στο 1980, οι υψηλοί μισθοί και τα μεροκάματα δεν είχαν σχέση μόνο με την παραγωγικότητα που δεν είναι πανάκεια, αλλά κυρίως από τον ανταγωνισμό. Γύρω από αυτές τις βιομηχανίες υπήρχε ένα οικοσύστημα βιομηχανιών «δορυφόρων» για παρελκόμενα όπως εμαγιέ, καλώδια, ηλεκτρικοί διακόπτες, πλαστικά, βαφεία κτλ. Όλα έκλεισαν όταν κατέρρευσε η βιομηχανία λευκών συσκευών. Και δεν οφείλεται η κατάρρευση στην χαμηλή παραγωγικότητα ούτε στους υψηλότατους μισθούς και μεροκάματα. Η κατάρρευση έγινε από καθαρά πολιτικούς λόγους.
