Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
Τόποι συνάντησης με ανταλλαγή απόψεων, ιδεών, ειδήσεων, καμιά φορά και κοινωνικού σχολιασμού, κουτσομπολιού, συνοδεία καφέ ελληνικού, μερακλίδικου, καϊμακλίδικου, στο μπρίκι, στη χόβολη. Όλα τα παραπάνω αποτελούν μια νοσταλγική εικόνα, που όλοι λίγο πολύ έχουμε βιώσει, αν όχι στην πόλη, σίγουρα στο χωριό και αυτή είναι, τα παλιά καφενεία!
Με τη μυρωδιά από τους πρόχειρους μεζέδες και το μαυροπίνακα να αναγράφει με λευκή κιμωλία τις τιμές – σε δραχμές πάντα – για το ουζάκι, το τσίπουρο, τον ζύθο, το λικέρ, το χαμομήλι, το τέιον, το κακάο, το λουκούμι, τα αναψυκτικά, τη γκαζόζα και το ταμ-ταμ, (το δικό μας ελληνικό αναψυκτικό), είναι αναπόσπαστα κομμάτια των καφενείων μιας παλιάς Ελλάδας, που όλοι αναπολούμε και περισσότερο οι μεγαλύτεροι ηλικιακά.
Στις γειτονιές των πόλεων αλλά και της επαρχίας, των χωριών και των νησιών, τα καφενεία αποτέλεσαν και αποτελούν όσα απέμειναν δηλαδή, να θυμίζουν αλλοτινούς αξέχαστους καιρούς! Σηματοδότησαν ολόκληρες εποχές, μεγάλωσαν γενιές και γενιές, αποτέλεσαν κέντρα συνάντησης, κάθε κοινωνικής τάξης.
Σημεία σημαντικά, όπου οι άνθρωποι συναντιούνταν για να επικοινωνήσουν, να συζητήσουν τα γεγονότα της ημέρας, να ανταλλάξουν ειδήσεις, απόψεις για διάφορα θέματα, όπως ποδόσφαιρο, πολιτική, να νοσταλγήσουν το χωριό τους και να θυμηθούν παλιές ευχάριστες ή ακόμα και δυσάρεστες στιγμές της ζωής τους, και μέσω της επικοινωνίας τους να ξεχαστούν για λίγο από τα τετριμμένα της καθημερινότητάς τους.
Οι θαμώνες μπορούσαν ακόμα να καπνίσουν ή να παίξουν επιτραπέζια παιχνίδια, όπως σκάκι, τάβλι, κολτσίνα και άλλα παίγνια.
Εξυπακούεται ότι το κομπολόι, ο καφές, η εφημερίδα, τα νέα της επικαιρότητας, το άναμμα του τσιγάρου και η κουβέντα, ήταν σήματα κατατεθέν των παλιών καφενείων.
Θα λέγαμε ότι πέραν από χώροι διασκέδασης, υπήρξαν και ψυχαγωγικοί χώροι, κυρίως ψυχοθεραπευτικοί, εφόσον η συγκέντρωση των θαμώνων ήταν σαφέστατα καθημερινή συνήθεια.
Τα πρώτα καφενεία εμφανίστηκαν στην Κωνσταντινούπολη στα μέσα του 16ου αιώνα. Ονομάστηκαν καφενεία από τη λέξη «καχβεχανέ» δηλαδή «σπίτια του καφέ» – συνδυαστικά η αραβική λέξη «kahve» που σημαίνει καφές και η περσική «khane» που σημαίνει σπίτι ή χώρος, και σερβίρονταν κυρίως καφές. Οι θαμώνες ήταν άντρες από τα μεσαία κυρίως κοινωνικά στρώματα και η παρουσία γυναικών υπήρξε ανεπιθύμητη, άρα και απαγορευτική.
Στην Ελλάδα, τα καφενεία παρέμειναν έως το 19ο αιώνα και αποτέλεσαν αστικό θεσμό συνάντησης καθημερινής συναναστροφής. Λέγεται ότι το πρώτο καφενείο στην Ελλάδα λειτούργησε το 1785 σε ένα πέτρινο αρχοντικό του Φορλίδα στο Πήλιο και συνεχίζει ατέρμονα την πορεία του έως σήμερα!
Ποιός είναι εκείνος που στο χωριό του παππού ή του πατέρα του, στην πλατεία κάτω από τα πλατάνια την καλοκαιρινή περίοδο, δεν κάθησε στη πλεκτή ψάθινη καρεκλίτσα ή την άλλη την retro πολυθρόνα, με το πλαστικό πορτοκαλί, μπλέ, κίτρινο ή πράσινο κορδόνι τυλιγμένο γύρω από το σιδερένιο σκελετό της.
Τότε που καθόμασταν ανέμελα, να απολαύσουμε την πορτοκαλάδα ή το παγωτό και ακούγαμε το γνωστό, «τίνος είσαι εσύ»;
Μια όμορφη αυθεντική Ελλάδα με τα πιο όμορφα σημεία συνάντησης αυτά των καφενείων, που ένωσαν ανθρώπους, στιγμές, χαράς, λύπης, ενίοτε διαφωνίας ή διαμάχης, για διάφορα κοινωνικά ζητήματα, μα πάνω απ’όλα υπήρξαν συνδετικοί επκοινωνιακοί κρίκοι, αγάπης, αλληλεγγύης και καλής γειτονίας. Καφενεία που άντεξαν στο χρόνο, άλλα που χάθηκαν στη λήθη μαζί με την λευκή ποδιά του καφετζή κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, και τη γκρίζου χρώματος ποδιά τον χειμώνα!
Κάπως έτσι στο καφενείο του δικού μου χωριού, τα καλοκαίρια που επισκεπτόμασταν την γενέτειρα του πατέρα μου, θυμάμαι τον καφετζή-μπακάλη να εμφανίζεται στο πελατειακό κοινό του. Άλλη ποδιά το χειμώνα, άλλη το καλοκαίρι, οι καφετζήδες-μπακάληδες σέβονταν απόλυτα τη δουλειά και τον πελάτη τους!
Πολλά καφενεία λειτουργούσαν και ως παντοπωλεία, μπακάλικα.
Καφενεία λοιπόν, παλιά ή νέα, αν βρεθείτε σε κάποιο καφενείο του χωριού σας ή οπουδήποτε αλλού, μη ξεχάσετε να παραγγείλετε ένα καφεδάκι ελληνικό και ένα γλυκό του κουταλιού, έτσι για να παγώσουμε για λίγο το χρόνο, σε μια παλιά όμορφη ατόφια και πηγαία Ελλάδα!
