Νέους κανόνες στη λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων, με περισσότερες υποχρεώσεις ως προς τη διαφάνεια, τη δημοσιότητα, τη λογοδοσία και τη συμμετοχή, θέτει σε εφαρμογή το Υπουργείο Εσωτερικών, εξειδικεύοντας τις διατάξεις του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Με την εγκύκλιο 21 (Α.Π. 50602/14-09-2026), το ΥΠΕΣ δίνει ένα σαφές πλαίσιο για τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργούν τα Δημοτικά Συμβούλια έως το τέλος της αυτοδιοικητικής περιόδου 2024-2028, από τη σύγκληση και τη διεξαγωγή των συνεδριάσεων έως τις πλειοψηφίες, τα πρακτικά και τις συνεδριάσεις λογοδοσίας. Όπως διαβάζουμε στο myota.gr, στο επίκεντρο βρίσκονται η υποχρεωτική τουλάχιστον μηνιαία συνεδρίαση, η ζωντανή διαδικτυακή μετάδοση των δημόσιων συνεδριάσεων, οι νέες ρυθμίσεις για την απαρτία και τις ψηφοφορίες, η ενισχυμένη δυνατότητα της αντιπολίτευσης να θέτει θέματα στην ημερήσια διάταξη και η υποχρεωτική συνεδρίαση λογοδοσίας ανά τετράμηνο.
Το Υπουργείο υπενθυμίζει ότι το Δημοτικό Συμβούλιο αποφασίζει για όλα τα θέματα του Δήμου, εκτός από όσα ανατίθενται ρητά από τον νόμο στον δήμαρχο, στη Δημοτική Επιτροπή ή σε άλλο όργανο.
Σε ιδιαίτερα σοβαρά θέματα, το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί, με ειδική αιτιολογία και απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του, να ασκήσει το ίδιο αρμοδιότητες της Δημοτικής Επιτροπής. Αντίστοιχα, η Δημοτική Επιτροπή μπορεί να παραπέμψει συγκεκριμένο θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο όταν κρίνει ότι αυτό επιβάλλεται λόγω της σοβαρότητάς του. Επίσης, εάν η Δημοτική Επιτροπή δεν καταφέρει να λάβει απόφαση σε δύο συνεχείς συνεδριάσεις ή δεν συνεδριάσει λόγω έλλειψης απαρτίας μετά από δύο συνεχείς προσκλήσεις, το Δημοτικό Συμβούλιο καθίσταται αρμόδιο να αποφασίσει.
ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΤΟ ΜΗΝΑ
Το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδριάζει υποχρεωτικά τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Η σύγκλησή του αποτελεί θεσμική υποχρέωση του προέδρου, ενώ μπορεί να ζητηθεί και από τον δήμαρχο ή τη Δημοτική Επιτροπή. Η αδικαιολόγητη παράλειψη του προέδρου να συγκαλέσει το Συμβούλιο για δύο συνεχείς φορές χαρακτηρίζεται από την εγκύκλιο ως σοβαρή παράβαση καθήκοντος.
Οι συνεδριάσεις μπορούν πλέον να πραγματοποιούνται δια ζώσης, με τηλεδιάσκεψη, με μικτό τρόπο, δηλαδή ταυτόχρονα με φυσική παρουσία και εξ αποστάσεως συμμετοχή. Η επιλογή του τρόπου συνεδρίασης ανήκει στον πρόεδρο. Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για σύμβουλο που εγκυμονεί ή έχει πρόσφατα γεννήσει, καθώς, εφόσον το ζητήσει, η συνεδρίαση πρέπει να πραγματοποιείται με τηλεδιάσκεψη ή μικτό τρόπο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα πριν και μετά τον τοκετό.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη ότι όταν στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονται αιτήσεις, αναφορές ή προτάσεις δημοτών και κατοίκων, οι ενδιαφερόμενοι πολίτες πρέπει να ενημερώνονται με ηλεκτρονικό μήνυμα τουλάχιστον μία ημέρα πριν από τη συνεδρίαση. Ο πρόεδρος μπορεί επίσης να καλεί υπαλλήλους, εκπροσώπους φορέων, ιδιώτες και τον Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης, ώστε να συμβάλουν στη συζήτηση.
Η Εγκύκλιος αναφέρεται και στη δημοσιότητα των συνεδριάσεων. Οι συνεδριάσεις είναι κατά κανόνα δημόσιες και, ανεξάρτητα από τον τρόπο διεξαγωγής τους, πρέπει υποχρεωτικά να μεταδίδονται ταυτόχρονα μέσω διαδικτύου. Ο σχετικός σύνδεσμος πρέπει να αναρτάται στην ιστοσελίδα του Δήμου ή στα επίσημα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Μόνο κατ’ εξαίρεση μπορεί συνεδρίαση να πραγματοποιηθεί κεκλεισμένων των θυρών και χωρίς μετάδοση, κατόπιν ειδικά αιτιολογημένης απόφασης των 3/5 του συνολικού αριθμού των μελών.
ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ
Η Εγκύκλιος αποσαφηνίζει και τη δυνατότητα των παρατάξεων της μειοψηφίας να εισάγουν θέματα στην ημερήσια διάταξη. Οι επικεφαλής μπορούν να προτείνουν θέμα έως μία ημέρα πριν από τη δημοσίευση της πρόσκλησης. Κατά κανόνα η ένταξή του επαφίεται στον πρόεδρο, όμως ο τελευταίος υποχρεούται να εντάξει:
• έως τρία θέματα ανά ημερολογιακό έτος που προτείνονται από τον επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας,
• έως ένα θέμα ανά ημερολογιακό έτος από τον επικεφαλής καθεμιάς από τις υπόλοιπες παρατάξεις.
Τα όρια αυτά αποτελούν το ελάχιστο υποχρεωτικό πλαίσιο και δεν εμποδίζουν τον πρόεδρο να εντάξει περισσότερα θέματα της αντιπολίτευσης.
ΑΠΑΡΤΙΑ ΚΑΙ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ
Η Εγκύκλιος αφιερώνει σημαντικό τμήμα στην αποσαφήνιση της απαρτίας και του τρόπου υπολογισμού των πλειοψηφιών. Το Δημοτικό Συμβούλιο έχει απαρτία όταν οι παρόντες είναι περισσότεροι από τους απόντες. Η απαρτία διαπιστώνεται πριν από την έναρξη της συνεδρίασης και εξακολουθεί να θεωρείται ότι υπάρχει έως τη λήξη της, ακόμη και εάν αποχωρήσουν σύμβουλοι. Ωστόσο, οι αποχωρήσεις επηρεάζουν τον υπολογισμό της πλειοψηφίας.
Για τη λήψη απόφασης λαμβάνονται υπόψη όσοι ψηφίζουν «υπέρ» ή «κατά». Η αποχή σε φανερή ψηφοφορία και το λευκό σε μυστική ψηφοφορία δεν προσμετρώνται στον υπολογισμό της πλειοψηφίας.
Όταν όμως ο αριθμός όσων ψηφίζουν υπέρ ή κατά πέσει κάτω από τον αριθμό που απαιτείται για την απαρτία, τότε η απαιτούμενη πλειοψηφία υπολογίζεται επί του αριθμού της νόμιμης απαρτίας και όχι μόνο επί των ψηφισάντων. Η εγκύκλιος παραθέτει αναλυτικά παραδείγματα για Συμβούλια διαφορετικού μεγέθους.
ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑΣ ΚΑΘΕ 4 ΜΗΝΕΣ
Το Δημοτικό Συμβούλιο συγκαλείται υποχρεωτικά σε ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας το αργότερο κάθε τέσσερις μήνες.
Κάθε δημοτικός σύμβουλος μπορεί να καταθέτει ένα θέμα, ενώ εάν υποβληθούν περισσότερα από δέκα θέματα, πραγματοποιείται δημόσια κλήρωση. Μπορούν επίσης να εισαχθούν θέματα από τις δημοτικές κοινότητες, τον Συμπαραστάτη του Δημότη, το Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων, συνελεύσεις κατοίκων και το Συμβούλιο Νέων.
Για τη συγκεκριμένη συνεδρίαση δεν απαιτείται απαρτία, αλλά είναι υποχρεωτική η παρουσία του δημάρχου ή του αρμόδιου οργάνου που καλείται να απαντήσει.
Στη συνεδρίαση λογοδοσίας δεν επιτρέπεται η λήψη αποφάσεων.
ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΕΣ ΝΕΕΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ
Ο νέος Κώδικας προβλέπει επίσης ότι με τον Κανονισμό Λειτουργίας πρέπει υποχρεωτικά να συσταθούν δύο γνωμοδοτικές επιτροπές. Η πρώτη θα ασχολείται με ζητήματα κοινωνικής συνοχής, συμπερίληψης, ισότητας φύλων, δικαιωμάτων ατόμων με αναπηρία και καταπολέμησης διακρίσεων. Η δεύτερη θα έχει ως αντικείμενο την υποστήριξη του Δήμου στην εύρυθμη λειτουργία των σχολικών μονάδων.
Μέχρι να προβλεφθούν οι νέες επιτροπές στον Κανονισμό Λειτουργίας, εξακολουθούν να λειτουργούν οι υφιστάμενες επιτροπές με συναφές αντικείμενο.
Ως προς τα επίσημα πρακτικά των συνεδριάσεων, αυτά καταρτίζονται ηλεκτρονικά, υπογράφονται ψηφιακά από τον πρόεδρο και τον γραμματέα και αναρτώνται στο πλήρες περιεχόμενό τους στην ιστοσελίδα του Δήμου, με ανωνυμοποίηση ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων. Μάλιστα, η μη τήρηση ή η μη ανάρτηση των επίσημων πρακτικών χαρακτηρίζεται σοβαρή παράβαση καθήκοντος.
Επιπλέον, μέσα σε πέντε ημέρες από κάθε συνεδρίαση πρέπει να αναρτάται πίνακας με τα θέματα που συζητήθηκαν, τον αριθμό των αποφάσεων, περίληψη του περιεχομένου τους και την ψήφο της μειοψηφίας.
