Γράφει η ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΟΥΛΑ, Γραφίστρια (Πτυχιούχος B.Α. Graphic Design), Συγγραφέας, Απόφοιτη σχολής ΜΕΧΑ
Με αφορμή μια διαφήμιση σχολικής ποδιάς που μάλιστα είδα πρόσφατα σε περιοδικό, μου δημιούργησε ανάμεικτα συναισθήματα, γεννήθηκε το άρθρο αυτό. Αφενός μεν, αναρωτήθηκα διαφημίζουν ακόμη ποδιές; Αφετέρου αναπόλησα, νοστάλγησα, στιγμές σχολικές, με τη σιελ ή ροζ καρό (carreau) μου ποδιά στα χρόνια του νηπιαγωγείου.
Παρά την κατάργηση της χρήσης της, σε πολλά σχολεία συνέχισε να φοριέται για αρκετά χρόνια ακόμα. Τα χρόνια όμως πέρασαν και η επίσημη κατάργηση της μπλε σχολικής ποδιάς, έμεινε σαν μια γλυκιά ανάμνηση των χρόνων της παιδικής μας αθωότητας. Τα ερωτήματα πολλά, η σχολική ποδιά αποτέλεσε έμβλημα, ένδυση ή και τα δύο μαζί…;
Από τη μια αποτέλεσε στολίδι για τους μαθητές για εκατό περίπου χρόνια στη χώρα μας, επισφραγίζοντας την ιδιότητα του μαθητή, από την άλλη ένδυσε με τον πιο όμορφο τρόπο τα σχολικά τους χρόνια, την αθωότητα των παιδικών συνεπώς και σχολικών τους χρόνων.
Θα λέγαμε ότι και η σχολική ποδιά αποτέλεσε ένα σύμβολο παιδείας και μαθητείας.
Η καθιέρωσή της είχε στόχο την ομοιομορφία των μαθητών, το οποίο πραγματοποιήθηκε με επίσημη θεσμοθέτηση το 1876 και το 1965 καθιερώθηκε το μπλε χρώμα της. Το χρώμα που κυριαρχούσε πριν ήταν το μαύρο, καθώς και το μήκος της φούστας της ποδιάς κάτω από το γόνατο για τα κορίτσια, όπως επίσης και η κονκάρδα στο πέτο των μαθητών ή η ραφτή πάνινη ετικέτα, όπου αναγράφονταν τα στοιχεία του σχολείου καθώς και η τάξη.
Ακόμα, την ποδιά κοσμούσε περίτεχνα ο λευκός αστραφτερός γιακάς.
Τα αγόρια αντίστοιχα φορούσαν το σακάκι τους και το καπέλο τους, το μαθητικό πηλίκιο με την κουκουβάγια. Το 1964 καταργήθηκε και αυτό αλλά παρέμεινε η κονκάρδα.
Μέχρι και το 1982, χρονιά που καταργήθηκε η χρήση της σχολικής ποδιάς, η ομοιομορφία της σχολικής ένδυσης έπαψε να υφίσταται. Την απόφαση έλαβε ο τότε υπουργός παιδείας Λευτέρης Βερυβάκης ως ένδειξη εκδημοκρατισμού και ελευθερίας στην έκφραση και στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των μαθητών.
Οι απόψεις όμως, διίστανται σχετικά με τη χρήση της, σε κάποιους άρεσε, σε κάποιους ίσως όχι, σε κάποιους πέρασε απλά και αδιάφορα, προσπέρασε.
Σήμερα, αρκετά χρόνια μετά, μπορούμε ως ενήλικες να αξιολογήσουμε τα μειονεκτήματα ή τα πλεονεκτήματα που υπήρχαν σε αυτή την υπουργική απόφαση, σχετικά με την κατάργησή της.
Από τη μια η χρήση της εξυπηρέτησε στο ότι καταργήθηκαν οι οικονομικές κατ’ επέκταση οι κοινωνικές διακρίσεις, όλοι οι μαθητές στο πλαίσιο της σχολικής κοινότητας υπήρξαν ίσοι, ο χρόνος ήταν αφιερωμένος αποκλειστικά στα μαθήματα και όχι στην εμφάνιση, χρόνος για φροντίδα στην εμφάνιση υπήρχε άπλετος εκτός σχολείου, στις απογευματινές εξόδους καθώς και τα σαββατοκύριακα.
Χρόνος για ελευθερία έκφρασης όσον αφορά την ένδυση, και της προσωπικότητας υπήρχε στον ελεύθερο χρόνο εκτός σχολείου, μιας και η χρήση της σχολικής ποδιάς αν μη τι άλλο ήταν κι αυτή μια μορφή έκφρασης γιατί ο μαθητής ξεχώριζε για την ιδιότητα του, μέσα πάντα στα χρονικά πλαίσια της σχολικής κοινότητας, και μετά το πέρας των μαθημάτων μπορούσε και ήταν ελεύθερος να φορέσει ό,τι άλλο ρούχα ήθελε και επιθυμούσε.
Η ώρα του μαθήματος ήταν ώρα για μάθημα, η ώρα για γυμναστική απαιτούσε ρούχα για γυμναστική και η ώρα για έξοδο, για βόλτα, ρούχα περιπάτου!
Η χρήση της σχολικής ποδιάς πάντως μέχρι και σήμερα χρησιμοποιείται σε πολλά σχολεία Ευρωπαϊκών κρατών, καθώς και σε ιδιωτικά σχολεία στη χώρα μας, σε ιδιωτικά πανεπιστήμια και κολλέγια του εξωτερικού. Συγκεκριμένα στη Γαλλία το 2024, έγιναν κάποιες προσπάθειες για την επαναχρησιμοποίηση της καθώς και στη Ρουμανία. Επίσης, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Κεντρική Αμερική, στην Ιαπωνία, ενώ στη Μάλτα σε όλα τα σχολεία ιδιωτικά και μη, οι μαθητές φορούν σχολικές ποδιές, στην Ελβετία συνεχίζουν οι μαθητές των ιδιωτικών σχολείων να φορούν σχολική ποδιά.
Σε αντίθεση με την Ιταλία όπου είναι ασυνήθιστες και την Γερμανία που δεν έχει καν παράδοση στη σχολική ποδιά. Ακόμα, στη Φιλανδία δεν υπάρχουν σχολικές ποδιές, οι μαθητές όμως στο σχολείο, πρέπει να ντύνονται συγκεκριμένα και με ευπρέπεια!
Σε πολλές ξένες ταινίες βλέπουμε μαθητές με τη σχολική ποδιά και μας αρέσει, τη χαιρόμαστε ως εικόνα, είναι κάτι ξεχωριστό και αποδίδει την ουσιαστική ιδιότητα του μαθητή. Διότι μην ξεχνάμε ότι ο μαθητής είναι το μέλλον αυτού του κόσμου και δεν θα πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε με προχειρότητα, αλλά με σεβασμό και υπευθυνότητα.
Στη χώρα μας η σχολική ποδιά στα δημόσια τουλάχιστον σχολεία ανήκει στο παρελθόν, γιατί όπως αναφέραμε σε πολλά πρότυπα ιδιωτικά σχολεία φορούν σχολική ένδυση και τα κορίτσια και τα αγόρια, έως σήμερα.
Υπάρχει βέβαια ως ανάμνηση σε πολλά σπίτια, σε παλιές σχολικές φωτογραφίες ή ξεχασμένη σε κάποια ντουλάπα ή πατάρι. Επίσης, ως εικόνα, ό,τι απέμεινε από την τηλεοπτική προβολή σκηνών του παλιού ασπρόμαυρου ελληνικού κινηματογράφου, όπως «Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο» ή «Χτυποκάρδια στο θρανίο» ή «Θου-Βου Φαλακρός πράκτωρ» και τόσες άλλες, παρατηρούμε τη χρήση της σχολικής ποδιάς αλλά και τη χρήση των ρούχων για τη γυμναστική, καθώς και των σχολικών επιδείξεων, ανάλογα με την περίσταση.
Εν κατακλείδι, οι απόψεις διαφοροποιούνται, αλλά οι περισσότεροι κατά γενική ομολογία, ένιωθαν όμορφα φορώντας τη σχολική τους ποδιά. Ένα όμορφο έμβλημα, με αξία, με ταυτότητα, και προσωπική πινελιά, με δικαίωμα επιλογής, καθώς οι σχολικές ποδιές υπήρξαν με κουμπιά, με φερμουάρ, με κουκούλα δηλαδή πιο σπορ, πιο casual, ασχολήθηκαν σχεδιαστές για τη δημιουργική κατασκευή της.
Όπως και νά’χει, για εμάς τους μεγαλύτερους τουλάχιστον, η σχολική ποδιά αποτέλεσε το αξέχαστο ρούχο της μαθητικής ζωής, των παιδιών των προηγούμενων δεκαετιών, αρεστό ή μη, και αυτό ήταν η μπλε σχολική ποδιά!
• Φωτο Facebook
