H εικαστικός Βάσω Τσέκα μιλάει στη Μαίρη Λαρεντζάκη – Γκιώνη
Πριν γνωρίσουμε την σημαντική εικαστική δημιουργό Βάσω Τσέκα μέσα από τις απαντήσεις της, ας δούμε πώς συστήνεται η ίδια:
«Ξεκίνησα την ακαδημαϊκή μου εκπαίδευση στην Αθήνα. Φτάνοντας στο Βέλγιο, συνέχισα τις σπουδές μου στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών των Βρυξελλών, από όπου αποφοίτησα το 1986 με το βραβείο Alaux-Bakès. Έχοντας εξελιχθεί στο μη εικονιστικό σύμπαν, πιστεύω ότι ένα έργο που έχει αφηρημένη μορφή πρέπει να είναι εικονιστικό στη σύλληψή του για να μην πέσει στην παγίδα της διακόσμησης. Αυτή η αρχή έχει οδηγήσει τα βήματά μου. Οι θεματικές μου σειρές είναι πάνω από όλα μελέτες, έρευνες και τεχνικές προκλήσεις. Ο καλλιτέχνης πρέπει να παραμείνει μαθητής του εαυτού του. Η ανακάλυψη και ο πλούτος του υλικού είναι τα δυνατά σημεία του έργου. Το φως που υποστηρίζεται από σκιές, η σύνθεση και ο χρωματισμός είναι οι αποσκευές του έναντι στο χρόνο. Ένα ολοκληρωμένο έργο πρέπει να ενισχύει τα όνειρα και το ταξίδι ψυχής γιατί η Τέχνη υπηρετεί την ομορφιά, είναι παγκόσμια και διαχρονική. Η ομορφιά είναι βασίλισσα, διαμέσου των αιώνων, πέρα από τη μόδα, και πρέπει να κερδηθεί.»
«ΠΑΛΜΟΣ»: Σε ποιό περιβάλλον μεγαλώσατε και πώς ήταν τα παιδικά σας χρόνια στην Ελλάδα;
ΒΑΣΩ ΤΣΕΚΑ: Γεννήθηκα και μεγάλωσα στα Τρίκαλα Θεσσαλίας σε αστικό περιβάλλον. Τα παιδικά μου χρόνια προικίστηκαν από την ζωή κοντά στην φύση για την οποία κράτησα απέραντη αγάπη και σεβασμό.
Ως μοναχοκόρη, δέχθηκα πολλή αγάπη από την οικογένειά μου, οι γονείς μου υπήρξαν στήριγμα στις δυσκολίες που συνάντησα.
«Π»: Τί σας ώθησε στις τέχνες;
Β.ΤΣ.: Η ζωγραφική ήταν η μεγάλη μου αγάπη, ο σύντροφός μου από παιδί. Θυμάμαι πάντα να ζωγραφίζω.
«Π»: Τί είναι η ζωγραφική και η χαρακτική για εσάς;
Β.ΤΣ.: Ανακάλυψα την ζωγραφική μέσω της προετοιμασίας μου για την ΑΣΚΤ. Αρχικά μαθήτευσα με τον Νίκο Στεφο και κατόπιν με τον Γιώργο Τσιούρη. Με βοήθησαν να γνωρίσω τον χώρο του σχεδίου, την ανάλυση του χρωμάτων, την σχέση του φωτός με τις σκιες.
Στην Βασιλική Ακαδημία καλών τεχνών στις Βρυξέλλες συνάντησα τον χαράκτη Ολιβιέ Εισμαν, τον σύντροφο της ζωής μου. Θαυμάζω πάντα την δύναμη των χαρακτικών έργων και την τεχνική κατάρτιση που προϋποθέτουν.
«Π»: Πώς ήταν οι σπουδές σας στις Βρυξέλλες και η διαμονή σας εκεί;
Β.ΤΣ.: Η προσαρμογή σε ένα διαφορετικό περιβάλλον δεν είναι εύκολη. Στην Ακαδημία των Βρυξελλών είμαστε φοιτητές απ’ όλον τον κόσμο. Είχαμε την δυνατότητα να κάνουμε εκπαιδευτικά ταξίδια στην Ευρώπη. Ήταν μεγάλος πλούτος.
Αποφοίτησα με το βραβείο Aλο Μπακες, ως αναγνώριση της φοιτητικής μου εργασίας.
«Π»: Το κοινό είναι ώριμο να κατανοήσει πλέον την αφαιρετική τέχνη;
Β.ΤΣ.: Όπως η κοινωνία εξελίσσεται, έτσι και η τέχνη, ως καθρέφτης της, εξελίσσεται επίσης. Σήμερα υπάρχουν εκτός από την παραστατική και μη παραστατική ζωγραφική και άλλες μορφές τέχνης, όπως οι επεμβάσεις στον χώρο τα happening κτλ. Η δημιουργία από μόνη της δεν έχει απόσταση από το κοινό. Αν η εικόνα βοηθάει τον θεατή να αντιληφθεί την τέχνη, νομίζω ότι είναι θέμα προσωπικό. Κατά την γνώμη μου η τέχνη χρειάζεται «παιδικό βλέμμα» στην προσέγγισή της. Πρέπει να βλέπουμε το έργο τέχνης με τα μάτια της ψυχής μας. Αυτό είναι σημαντικό.
«Π»: Πώς επιτυγχάνεται η αρμονία σ’ένα έργο τέχνης;
Β.ΤΣ.: Δουλεύω το έργο με βάση το σχέδιο, τις πλαστικές σχέσεις που δημιουργούν οι φόρμες, τα χρώματα, οι δυναμικές. Αναπτύσσω έναν διάλογο αξιολόγησης ώστε το αποτέλεσμα να είναι βασισμένο στην αβίαστη ισορροπία και στο κάλλος. Για μένα αυτό λέγεται αρμονία.
Η Αρμονία είναι βασίλισσα, δεν γνωρίζει μόδα και λειτουργεί ανεξάρτητα τόπου και χρόνου. Η Ιστορία της τέχνης μας το έχει αποδείξει περίτρανα.
«Π»: Είστε αναγνωρισμένη Ελληνίδα αλλά και Βελγίδα εικαστικός. Πόσες ώρες απαιτεί από την ημέρα σας αυτή η ευθύνη;
Β.ΤΣ.: Είμαι εργάτρια της τέχνης. Εργάζομαι πολύ και καθημερινά. Η δουλειά του εικαστικού, όπως και του κάθε δημιουργού, είναι μοναστική. Ο χρόνος δεν μετράει.
«Π»: Η αρμονία, το χρώμα, η σύνθεση, πώς επιτυγχάνεται ένα εντυπωσιακό έργο;
Β.ΤΣ.: Δεν υπάρχει για μένα εντυπωσιακή σύνθεση. Όταν τελειώνω ένα έργο το ζητούμενο είναι η εκμάθηση. Είναι βασικό να παραμένω μαθητής του εαυτού μου.
«Π»: Πιστεύετε ότι υπάρχει έξαρση καλλιτεχνικής δραστηριότητας και έκφρασης τελευταία;
Β.ΤΣ.: Αν υπάρχει έξαρση καλλιτεχνικής έκφρασης, ίσως αυτό να οφείλεται στην απομόνωση που ζει άνθρωπος στην κοινωνία μας. Η ανάγκη επικοινωνίας και εξωτερίκευσης των συναισθημάτων μπορεί να ωθήσει κάποιον να ασχοληθεί με την ζωγραφική ή κάποια άλλη καλλιτεχνική δραστηριότητα.
«Π»: Υπάρχει κάποιο κίνημα της τέχνης που σας εκφράζει;
Β.ΤΣ.: Δεν εντάσσομαι σε κάποιο κίνημα τέχνης. Δουλεύω ελεύθερα αναζητώντας το Ωραίο.
«Π»: Ποιά τα συναισθήματά σας όταν δημιουργείτε ένα έργο κι όταν το ολοκληρώνετε;
Β.ΤΣ.: Απαιτείται μακρά επεξεργασία, διαρκής διάλογος και προσήλωση για να ολοκληρωθεί ένα έργο. Είναι μαγική η στιγμή που το έργο αποκτά την αυτονομία του. Τότε αισθάνομαι ότι αποσπάται. Είναι μια στιγμή ολοκλήρωσης και πληρότητας.
Στη συνέχεια το έργο δεν μου ανήκει – σπάει ο δεσμός.
«Π»: Υπάρχει κάποιο έργο σας που ξεχωρίζετε;
Β.ΤΣ.: Όλα μου τα έργα είναι ισότιμα παιδιά μου. Δεν ξεχωρίζω κανένα. Όλα μου πρόσφεραν το ίδιο δώρο.
Είμαι ευτυχής όταν στον δρόμο τους βρουν αποδοχή, άλλα μάτια ψυχής για να συνεχίσουν το ταξίδι τους.
«Π»: Ποιές οι πηγές έμπνευσής σας;
Β.ΤΣ.: Δουλεύω με θεματικές ενότητες. Οι θεματολογίες που έχω αναπτύξει είναι «παραβάν», «Γέννεση», «Ορφέας», «Χρόνος», «άγγελοι»,«παραμύθια», «μάγισσες». Σε κάθε εικαστική σειρά αναλύω και αναπτύσσω το θέμα μου αρχικά με σημειώσεις. Πρέπει να κρατήσω τα ουσιαστικά στοιχεία της δομής ώστε να αναπτύξω την πλαστική απόδοση της ενότητας εκ των υστέρων.
«Π»: Ποιό θα λέγατε πως είναι το χρώμα σας;
Β.ΤΣ.: Δεν έχω ιδιαίτερες προτιμήσεις στα χρώματα Έχουν γίνει αναφορές τα μπλε μου – ίσως επειδή αγαπώ πολύ την θάλασσα. Μπορεί.
«Π»: Έχετε αγαπημένους εικαστικούς;
Β.ΤΣ.: Είναι πολλοί. Οι Φλαμανδοι πριμιτίφ, ο Βεγιάρ, ο Σπίλιαρτ, ο Μποκλιν, ο Πικάσο και άλλοι.
«Π»: Οι καιρικές συνθήκες, το φως και οι ώρες της ημέρας επηρεάζουν τον καλλιτέχνη;
Β.ΤΣ.: Μου αρέσει να δουλεύω με το φως της ημέρας. Ο καιρός είναι ο εκάστοτε καιρός.
«Π»: Ήταν εύκολη η απόφασή σας να εγκατασταθείτε μόνιμα στο εξωτερικό;
Β.ΤΣ.: Το 1986 που έδινα εισαγωγικές εξετάσεις στην ΑΣΚΤ είμαστε 3.400, αν θυμάμαι καλά, υποψήφιοι για 40 θέσεις. Οι πιθανότητες επιτυχίας ήταν ελάχιστες. Έτσι αποφάσισα να πάω στις Βρυξέλλες. Η βόρεια Ευρώπη είναι διαφορετική από τον νότο. Ομολογώ ότι ο πρώτος χρόνος ήταν δύσκολος αλλά γρήγορα προσαρμόστηκα. Συνήθισα και αποδέχτηκα τις διαφορές.
Με το τέλος των σπουδών μου άρχισα να παρουσιάζω την δουλειά μου. Είχα θετικές κριτικές από την πρώτη μου έκθεση. Ο βελγικός Τύπος με υποστήριξε αμέριστα. Είχα την ευκαιρία να εκθέσω στην Γαλλία, στην Γερμανία όπου με δέχθηκαν και με τίμησαν επίσης.
«Π»: Η Ελλάδα σάς εμπνέει στα έργα σας;
Β.ΤΣ.: Ως Ελληνίδα που είμαι, η Ελληνική μυθολογία είναι πολύτιμο και αναπόσπαστο αγαθό. Η σειρά μου «Ορφέας» ήταν αφιερωμένη στην λυρική έμπνευση. Κατά καιρούς ανατρέχω στον πλούτο των μύθων μας.
«Π»: Τί σας στενοχωρεί;
Β.ΤΣ.: Η ατιμία και η αδικία.
«Π»: Τί ετοιμάζετε;
Β.ΤΣ.: Εργάζομαι στην καινούργια μου θεματική ενότητα με τίτλο «Βασίλισσες». Καινούργιος δρόμος, νέες προκλήσεις, άγνωστα ακόμη μαθήματα… Ίδωμεν.
– Περισσότερες πληροφορίες για το έργο της Βάσω Τσέκα: https://www.vassotseka.com/
