Οι χορηγίες του Ιδρύµατος Ford στην Ελλάδα, 1958-1974 Η ανοιχτή επιστολή της Λιλής Ζωγράφου (Μέρος 3ον)


Γράφει ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΠΑΝΟΣ, Αντιπρόεδρος ∆ιοίκησης της Ένωσης Αυτοαπασχολούµενων Επαγγελµατιών – Βιοτεχνών – Εµπόρων ∆. Γαλατσίου

– Τι γίνηκε από κει κι έπειτα; Πού και πότε αγγίξανε τα προβλή- µατά µας; Ποιος µας εκφράζει; Πού βρίσκεται η λογοτεχνική και ποιητική µας παραγωγή σε σχέση µε τα δράµατα που µας συγκλονίζουν και σε σύγκριση µε τα παγκόσµια επίπεδα, συµπερι- λαµβανοµένων και των νέγρι- κων; Σ’ ένα µηδέν τόσο µεγάλο ώστε να χωράει µέσα όλος ο ναρ- κισσισµός του κόσµου. Από τη στιγµή που θ’ αξιωθεί ο ρω- µιός να πιάσει την πένα στο χέρι του και να συντάξει µια φράση υποφερτή ή ένα στίχο, θεωρεί πλέον τον εαυτό του ξεχωριστή περίπτωση. Αµόρφω- τοι, αδιάβαστοι, ακατατόπιστοι για το τι συµβαίνει γύρω τους και αδιάφο- ροι, µα πόσο αδιάφοροι, περιφέρουν την ύπαρξή τους σαν παράσηµο στο στήθος της ανθρωπότητας. Ούτε εφηµερίδα δε διαβάζουν, ξένη ή ελληνική. Αποκοµµένοι από τους συνανθρώπους τους, άλλη φιλοδοξία δεν έχουν, παρά πώς να εγκριθούν από τους παλιούς. Ψάχνουν αγωνιωδώς να βρουν µια χαραµάδα, να εισχω- ρήσουν στα τείχη του κατεστηµένου. Μα µπορεί κανείς να πάει µπροστά, όταν φιλοδοξεί να αρέσει στις πίσω γενιές; Κι αυτοί –το ισχυρόν κι αµετακίνητο κα- τεστηµένο – άλλο που δε θέλουν, παρά τούτα τα ανώδυνα ναρκισσάκια που δε δηµιουργούν προβλήµατα, ούτε κι έργο που θ’ απειλούσε την ύπαρξή τους.

 Ύστερα απ’ αυτό καταλαβαίνετε πόσο απλό είναι να σε πάρει υπό την προ- στασία του το κατεστηµένο: Ό,τι κι αν γράφεις, οικονοµολογικά άρθρα, κοι- νωνικά, κριτική θεάτρου ή κινηµατογράφου, πρέπει πάντα ν’ αναφέρεις, τουλάχιστον µια φορά, τ’ όνοµα του Σεφέρη. Αν βέβαια κάµεις καµιά βαθυ- στόχαστη έρευνα για το πόσα «ε» και πόσα «αι» έχει µέσα στους στίχους του ο Καβάφης ή για το νούµερο τα παπούτσια που φορούσε ο Σεφέρης, τότε, αν δε σε προτείνουν για νόµπελ, σε καθησυχάζουν πως είσαι οπωσδήποτε µεγάλος ποιητής ή συγγραφέας, πως έχεις µεγάλο µέλλον στα ελληνικά γράµ- µατα και πως γι’ αυτό πρέπει να υπάρξεις. Και περιµένοντας το νόµπελ, µπο- ρείς για την ώρα να πάρεις το Φορντ. Σ’ άλλους αιώνες υπήρχαν οι µαικήνες, οι αυλές, οι φεουδάρχες.

Σήµερα είναι τα µεγάλα βιοµηχανικά, πολεµικά, δηµοσιογραφικά µπλοκ που επι- βλέπουν και ελέγχουν την πνευµατική πορεία της ανθρωπότητας, µην πά- θουν κι αυτά (τα µπλοκ) τη λαχτάρα που πάθανε οι βασιλιάδες, οι ευγενείς κι οι φεουδάρχες µε τις παροχές τους. Και τώρα οι κίνδυνοι είναι µεγαλύ- τεροι γιατί η κουλτούρα κατεβαίνει και στο λαό. Εισδύεις λοιπόν παντού, εξαρθρώνεις το εσωτερικό σύστηµα σε βάθος, διαφθείρεις κι εξαγοράζεις συνειδήσεις και τα πάντα διαφοροποιούνται προς όφελός σου. Σ’ όλη την πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη, δυνάστες στάθηκαν οι προ- νοµιούχοι οικονοµικά εύρωστοι λαοί. Αλλά τους αρέσει δεν τους αρέσει, επα- ναλαβαίνω, η Ιστορία είναι ισοπεδωτική. Γιατί η Ιστορία της ανθρωπότητας είναι η ιστορία των Νέων Ιδεών και όχι των κατεχόντων.

Ο πολιτισµός είναι Πνεύµα. Και το πνεύµα δεν τράφηκε ποτέ από τους συµβιβασµούς και την επαιτεία, υπηρετήθηκε όµως συχνά από πεινασµένους. Στο πείσµα των λο- γιών λογιών ιδεολογικών κατευναστικών που χρησιµοποίησαν οι κατά και- ρούς προνοµιούχοι ισχυροί του κόσµου, για να το εξουδετερώσουν.[ ] – Μα τα χειροκροτήµατα, αγαπητοί µου, σας δηµιουργούν υποχρεώσεις. Το κοινό σάς εξαργύρωσε επιταγές πίστης. – Τι θα κάνετε χωρίς αντίκρυσµα; Θα µου πείτε, βέβαια, πως τα αργύρια της εξουδετέρωσης και της αλ- λοτρίωσης τα δέχτηκαν πριν από σας, πρώτοι οι ήδη αναγνωρισµένοι, που στάθηκαν σύµβολα για όλους µας. Και ποιος ισχυρίστηκε πώς απαλλάσ- σονται;

 Όταν µάλιστα έχουν επί χρόνια προεισπράξει την πίστη και τη δόξα, η χρεωκοπία τους είναι δόλια. Έτσι κι αλλιώς ανήκουν στην πα- ρακµή. ∆εν είχαµε πια τίποτα να περιµένουµε απ’ αυτούς. – Σεις όµως; Ποιο ήθος και ποια υγεία αντιπαραθέσατε στην παρακµή και τη δόλια χρεωκοπία τους; Η Μάργκαρετ Μηντ, γνωστή Αµερικανίδα κοινωνιολόγος επισηµαίνει στο τελευταίο της βιβλίο πως οι σχέσεις των γενεών αντιστράφηκαν: «Είναι οι νέες γενιές που γίνονται δάσκαλοι των παλαιότερων». Σε µας, νέοι, µεσήλικες και γέροι, διαπληκτίζονταν στις πόρτες της Φορντ, σαν τους ζητιάνους στα σκα- λιά της εκκλησιάς. Μα ποτέ δε βγήκε έργο από χέρια απλωµένα σε ζητια- νιά. Μόνο µέσα σε γροθιές σφιγµέ- νες από αγανάχτηση, απόγνωση και µοναξιά γεννήθηκαν ποιήµατα. Όλοι από τις ίδιες δυσκολίες φθει- ρόµαστε. Κι όλοι στο ίδιο καζάνι ανα- σφάλειας ζούµε. Ο πειρασµός για τη σιγουριά και την άνοδο είναι δυνατός.

Αλλά πιστέψτε µε, δεν υπάρχει αντί- τιµο της λευτεριάς. Αν οι µεγάλοι της γης αποφάσιζαν να βγάλουν σε πλει- στηριασµό τη Σελήνη, σίγουρα οι Αµερικανοί θα την αγόραζαν. Αλλά δε θα µπορέσουν ποτέ ν’ αγοράσουν έναν ελεύθερο άνθρωπο. «Και ο καλύτερος εαυτός µας είναι κείνος που ανταλλάξαµε µε την ασφάλειά µας».∆εν ισχυρίζοµαι πως η φτώχεια είναι δηµιουργική. Η λευτεριά όµως είναι. Σκεφτείτε, πόσο µεγάλη είναι µια λευτεριά που δε µπο- ρεί να την αγοράσει η Αµερική! Αφού, λοιπόν, η λευτεριά δεν έχει αντίτιµο, είναι υποχρεωτικά, πάντα, φτωχότερη από το µέγεθός της.

Κι όµως ο αληθινός δηµιουργός είναι πραγµατικά άπληστος. Όχι για να χορτάσει, µα για να σηµαδέψει το χρόνο και το χώρο µε το πέρασµά του. Κοιτάξτε γύρω σας. Όλα τα µνηµειώδη έργα έχουν τη σφραγίδα της απλη- στίας. Οι δηµιουργοί τους εκσπερµάτωσαν στη γη και τη γονιµοποίησαν. Τι να τους κάνει ο κόλπος µιας γυναίκας; Με τα νύχια και τη µεγαλοφυΐα τους σκαλίσανε τη γη και της φυτέψανε τ’ αριστουργήµατά της. Σκίσανε τα µάρ- µαρα µε την αρρενωπότητά τους και προκαλέσανε γη και ουρανούς στολί- ζοντάς τους µε αγάλµατα, παρθενώνες, πυραµίδες, γοτθικούς ναούς.

– Και σεις παιδιά; Ούτε στην άλλη γειτονιά δεν τινάξατε το σπέρµα σας. – Γιατί; Για ένα επίδοµα δέκα χιλιάδων δραχµών το µήνα! – Γιατί; Για να παχύνει η αδιαφορία σας επί 365 µέρες; Και την 366η µέρα, τι θα µας πείτε; Ποιο τραγούδι θα µας τραγουδήσετε; Να σας πω εγώ: Κανένα. Σας γέλασαν. Και οι άλλοι, µπορεί και µεις, και ο εαυτός σας. Ο άνθρω- πος γεννιέται λεύτερος και περήφανος, έρηµος σαν τους Θεούς. Ακατά- δεχτος σαν κι αυτούς. Τότε είναι και Ποιητής. Αθήνα, 12 ∆εκ. ’72 *∆ηµοσιεύτηκε στο περιοδικά Panderma, που εξέδιδε ο Λεωνίδας Χρη- στάκης, τον ∆εκέµβριο του 1972 Υ.Γ.1: Τάδε εφη και όχι µόνο, η Λιλή Ζωγράφου, Νικολάκη. Αυτά τα δύο κείµενα Νικολάκη, είναι ένας απο τους πολλούς λόγους που πέτυχε η αντε- πανάσταση στην Σοβιετική Ένωση. Για περισσότερα, για όσους ενδιαφέρον- ται, ας αναζητήσουνε στο google το έκτο τεύχος του 2007 της Κοµεπ, είναι πράγµατι πολύ ενδιαφέρον. Υ.Γ.2: ∆εν υπάρχει τίποτα το εξαιρετικό όταν ένας άνθρωπος εκφοβίζεται. Αυτός είναι ο κανόνας.

Οι άνθρωποι εκφοβίζονται. ∆εν υπάρχει τίποτα το εξαιρετικό όταν ένας άνθρωπος εξαγοράζεται. Αυτός είναι ο κανόνας. Οι άνθρωποι εξαγοράζονται. ∆εν υπάρχει τίποτα το εξαιρετικό όταν ένας άνθρωπος απογοητεύεται κι εγκαταλείπει. Αυτός είναι ο κανόνας. Οι άνθρωποι απογοητεύονται κι εγκα- ταλείπουν. ∆εν υπάρχει τίποτα το εξαιρετικό όταν ένας άνθρωπος ντρέπεται για αυτό που έγινε, για αυτό και λυσσοµανά ενάντια σ’ αυτό που ήταν. Αυτός είναι ο κανόνας. Οι άνθρωποι που ντρέπονται για αυτό που έγιναν νιώθουν µίσος για αυτό που ήταν, γιατί όσο το βρίσκουν µπροστά τους στους άλ- λους, τόσο αναγκάζονται να το συγκρίνουν µε αυτό που οι ίδιοι έγιναν. Το εξαιρετικό είναι ο άνθρωπος όταν δεν εκφοβίζεται, ο άνθρωπος όταν δεν εξαγοράζεται, ο άνθρωπος όταν δεν απογοητεύεται και δεν εγκαταλείπει, ο άνθρωπος όταν δεν ντρέπεται για αυτό που έγινε. Το άτοµο που ντρέπεται για αυτό που έγινε, µπορεί και να ξαναγίνει αυτό πού ήταν. ∆εν είναι τελεσί- δικα χαµένο. ∆ιότι η ντροπή του έχει σαν προϋπόθεση της ότι σαν άνθρωπος αισθάνεται πως έχει απωλέσει αξιοπρέπεια, και µιά τέτοια απώλεια είναι συχνά χειρότερη απο τον θάνατο

φωτο:http://olympia.gr/

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Πήγαινε στην κορυφή