Όταν πας στο σούπερ μάρκετ φοράς μάσκα; Γάντια; Τα παιδιά πάνε στο σχολείο; Τους γονείς σας τους βλέπετε συχνά; Πήγατε σε ταβέρνα; Διακοπές θα πάτε αυτό το καλοκαίρι; Απανωτές οι ερωτήσεις μεταξύ γνωστών και φίλων. Για ποιό λόγο; Μα για να ανταλλάξουν απόψεις, να μοιραστούν την αβεβαιότητα, την αγωνία και το φόβο. Πολύ λογικό αφού πέρα από οτιδήποτε ακούμε και διαβάζουμε, οι συνθήκες είναι πρωτόγνωρες και κανένας δεν είναι σε απόλυτη θέση να μας πει τι θα συμβεί τις επόμενες εβδομάδες ή μήνες. Έτσι, ο φόβος που φώλιασε στο μυαλό μας στις αρχές Μαρτίου, παραμένει και θα μείνει κι άλλο.
Ο φόβος δεν είναι τίποτα άλλο από ένα συναίσθημα που νιώθουν όλοι οι άνθρωποι όταν εντοπίζουν μια απειλή ή έναν κίνδυνο. Είναι μια αυτόματη αμυντική αντίδραση του οργανισμού με στόχο την προστασία του. Αρκετές φορές, η απειλή μπορεί να μην είναι άμεση αλλά να αφορά κάποιο μελλοντικό γεγονός που θεωρούμε ότι θα μας συμβεί ή δεν θα μπορέσουμε να αποφύγουμε. Στην συγκεκριμένη στιγμή, μάλλον μιλάμε για ένα μελλοντικό γεγονός που κυρίως έχει να κάνει με το «αναμενόμενο δεύτερο κύμα της πανδημίας». Σε τίποτα όμως δεν μειώνει το συναίσθημα που αισθανόμαστε και που όλοι μας, υποχρεωτικά, καλούμαστε να διαχειριστούμε.
Πώς όμως μπορούμε να ξεπεράσουμε το φόβο μας; Η πρώτη απάντηση των ειδικών έχει να κάνει με τη δράση. Να εντοπίσουμε δηλαδή τι είναι αυτό που μας προκαλεί φόβο, να σκάψουμε λίγο πιο κάτω από την επιφάνεια και να κατανοήσουμε τι ακριβώς μας δημιουργεί τον συγκεκριμένο φόβο. Αν γίνει αυτό, τα επόμενα βήματα είναι η σταδιακή εξοικείωση μας μέχρι την ολοκληρωτική μας επικράτηση και νίκη μας. Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει συμβουλές όπως αν φοβάσαι να οδηγήσεις ποδήλατο, τότε πρέπει να μάθεις να οδηγείς ποδήλατο, αν φοβάσαι το σκοτάδι ξεκίνα να περπατάς και να ζεις μέσα στο σκοτάδι. Με αυτό τον τρόπο διαπιστώνεις ότι έχεις τον πλήρη έλεγχο της ζωής σου και ξεπερνάς τους φόβους σου.
Σε μια συνομιλία με έναν Ινδό φίλο μου τα πράγματα μου φάνηκαν πιο εύκολα. Ή τουλάχιστον έτσι προσπάθησε να μου τα παρουσιάσει. Η άποψη του είναι ότι ξεπερνάς κάτι αν υπάρχει, άρα δεν τίθεται θέμα να ξεπεράσουμε τον φόβο αφού δεν υπάρχει και απλά είναι ένα δημιούργημα του μυαλού. Έτσι, το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να χρησιμοποιείς το μυαλό σου ώστε να μην δημιουργεί φόβους, να μην δημιουργεί ταινίες τρόμου. Να εκπαιδεύσουμε το μυαλό μας ώστε να δημιουργεί ταινίες αισθηματικές, κωμωδίες, επιστημονικής φαντασίας κλπ. Παιχνίδια του μυαλού, του απάντησα, αλλά μήπως τελικά όλη η ζωή μας δεν είναι ένα παιχνίδι του μυαλού; Αλίμονο αν φτάσουμε να μας φοβίζει η ζωή…
Κάποιοι άλλοι θεωρούν ότι ο φόβος έχει να κάνει με την άγνοια και άλλοι ότι είναι αποτέλεσμα της αναβλητικότητας και της έλλειψης δράσης. Μερικοί πιστεύουν ότι ο φόβος θα σε οδηγήσει σε αποφάσεις που θα σε απομακρύνουν από το στόχο σου, αλλά κάποιοι άλλοι πιστεύουν πως δεν πας στην σωστή κατεύθυνση αν ο φόβος σου υπάρχει και μεγαλώνει. Όλοι όμως συμφωνούν πως ο φόβος πηγάζει από την αβεβαιότητα. Αν είμαστε πλήρως ενημερωμένοι και απολύτως βέβαιοι για την αξία μας και για αυτό που μπορούμε να πέτυχουμε ο φόβος δεν θα βρει τη δύναμη να σταθεί μπροστά μας. Πολύ σωστά ο μεγάλος κατακτητής Τζένγκινς Χαν έλεγε: «Αν φοβάσαι, να μην το κάνεις. Αν το κάνεις, να μη φοβάσαι.»
Για να μην πάμε στο άλλο άκρο, ο στόχος δεν είναι να καταργήσουμε το συναίσθημα αυτό, αλλά να το διαχειριστούμε προς όφελος μας. Αυτό που έλεγαν για τους στρατιώτες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ήταν ότι ο καλός στρατιώτης θα έπρεπε να φοβάται τους αξιωματικούς του περισσότερο από τον εχθρό. Έτσι κι εμείς, μάλλον πρέπει να φοβόμαστε τον εαυτό μας και όχι το πιθανό δεύτερο κύμα της πανδημίας. Ένα κύμα που μπορεί να έρθει, μπορεί να μας στήσει στο ραντεβού. Που μπορεί να είναι μεγάλο, μπορεί όμως να είναι εξασθενημένο και αδύναμο.
Όλοι συμφωνούμε ότι τώρα πια γνωρίζουμε πολλά περισσότερα για τον ιό. Έχουμε γνώση, αναλυτική γνώση και εμπειρία. Τώρα πια είμαστε προετοιμασμένοι τόσο σαν άτομα όσο και σαν κοινωνίες και κράτη. Αντιμετωπίστηκε το πρώτο κύμα χωρίς εμβόλιο και χωρίς φάρμακο. Κανείς δεν αποκλείει ότι το δεύτερο κύμα μπορεί να μας βρει με τουλάχιστον ένα από τα δυο. Ελλείψεις σε απαραίτητα εφόδια, όπως αντισηπτικά, γάντια κλπ. ήδη έχουν αντιμετωπιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Ακόμη κι εμείς σαν άτομα ξέρουμε τι μέτρα πρέπει να πάρουμε και πως να διαχειριστούμε μια νέα πιθανή καραντίνα.
Όλα αυτά είναι σίγουρο ότι απαλύνουν το συναίσθημα του φόβου. Σε καμία περίπτωση όμως δεν πρέπει να γίνει εμμονή και αιτία να μην απολαύσουμε το σήμερα αλλά και τους επόμενους μήνες. Το καλοκαίρι είναι εδώ, οι απίθανες θάλασσες της πατρίδας μας μας περιμένουν, οι ταβέρνες και τα θερινά σινεμά θα γεμίσουν παρέες και χαμογέλα. Με τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης που όμως δεν περιορίζουν την χαρά και την απόλαυση. «Στην απλότητα βρίσκεται η ευτυχία», όπως είπε ο Σ. Τσιόδρας στην τελευταία του ενημέρωση την 25η Μαΐου, «Μπορώ να γίνω ευτυχισμένος με τα πιο απλά πράγματα και με τα πιο μικρά. Και με τα καθημερινότερα των καθημερινών. Μου φτάνει που οι εβδομάδες έχουν Κυριακές».
Ένας Αμερικάνος ηθοποιός, ο Τζέρι Σάινφελντ, έλεγε πως σύμφωνα με μελέτες, η υπ’ αριθμόν ένα φοβία των περισσότερων ανθρώπων είναι να βγάζουν λόγο. Η υπ’ αριθμόν δύο φοβία είναι ο θάνατος. Αυτό σημαίνει ότι ο μέσος άνθρωπος, όταν πάει σε μια κηδεία, θα προτιμούσε να είναι στο φέρετρο παρά να εκφωνήσει τον επικήδειο! Εμείς λοιπόν ας αφήσουμε στην άκρη τις στατιστικές της πανδημίας και ας ζήσουμε. «Δεν υπάρχει ελπίδα χωρίς φόβο, ούτε και φόβος χωρίς ελπίδα».
* Αν θέλετε να επικοινωνήσετε μαζί μου: eetsi@windowslive.com.
