«Εγώ είμαι αντισυστημικός» θα ακούσουμε πολλούς να λένε αυτάρεσκα και να κατηγορούν τους πάντες για τα πάντα. ≤Ούτε πάω να ψηφίσω γιατί, ως αντισυστημικός, δεν θα παίξω το παιχνίδι τους… και αφήνω τους συστημικούς να ψηφίσουν για μένα.» Είναι σήμερα η λέξη του συρμού που βγαίνει από επίσημα και μη χείλη και προσδιορίζει μια πολύ μεγάλη ομάδα ανθρώπων πάνω από 37,5%, κατά τις μετρήσεις της ομάδας σφυγμομετρήσεων GPO.
Θα μπορούσαμε να ορίσουμε τον «αντισυστημισμό» ως τον άκρατο λαϊκισμό που απαξιώνει τις θεσμικές διαδικασίες της συντεταγμένης Πολιτείας. Κατά την GPO, πάνω από το 35% των πολιτών θα επιθυμούσε στην διακυβέρνηση της χώρας μια «αντισυστημική» πολιτική δύναμη, ενώ το 54% θεωρεί ότι ο αντισυστημισμός είναι δείγμα μιας κοινωνίας που έχει αντανακλαστικά. Αντανακλαστικά όμως ως προς τί; Η απάντηση είναι αντανακλαστικά όχι στην συγκεκριμένη κυβέρνηση, αλλά σε κάθε κυβέρνησης που θα ήταν στην εξουσία.
Για πρώτη φορά, κατά την αντίληψή μου, η λέξη εμφανίστηκε στις πλατείες του 2011 με την σύμπραξη της άκρας δεξιάς με την αριστερά, η οποία εκφράστηκε με την συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – Καμμένου. Θυμάμαι από τις συγκεντρώσεις της Πλατείας Συντάγματος που πήγαινα, γιατί δίπλα ήταν η δουλειά μου, κάποιες από τις δηλώσεις – απόψεις που εκφράζονταν τότε με ψηφίσματα: «….Μας ενώνει η αγανάκτηση για όσα συμβαίνουν…» (Ψήφισμα 2-6-2011), «Ας ενωθούμε με το ΟΧΙ» (πρακτικά συνελεύσεων 9-6-2011), «…. Ήρθαμε στην πλατεία αγανακτισμένοι με την υπάρχουσα κατάσταση» (Ψήφισμα ομάδα υγείας 29-8-2011). Να μην ξεχάσουμε τις μούντζες και τα μακρόσυρτα ουουου εναντίον της Βουλής.
Από τα παραπάνω είναι προφανές ότι τέθηκε σε πρώτο πλάνο η άρνηση του συστήματος. Το τί επακολούθησε, το γνωρίζουμε όλοι και προσωπικά έχω παρακολουθήσει και έχω φωτογραφικό υλικό από τις διαδηλώσεις και τις συγκρούσεις που είχαν γίνει στην περιοχή, με αποκορύφωμα την συλλογική δολοφονία της Μαρφίν, τα θύματα της οποίας βωούν από τους τάφους τους: «Πού είναι οι ένοχοι»;
Ένας εκφραστής του τότε «αντισυστημισμού» ήταν η κυρία Κωνσταντοπούλου, την οποία θυμάμαι χαρακτηριστικά όταν πήγαινε στην Βουλή να αναλάβει την Προεδρεία της. Ρωτούσε τους αστυνομικούς που ήταν παρατεταγμένοι: «Τί είστε εσείς εδώ; Τί κάνετε εδώ;» δίνοντας τον τόνο για μια «αντισυστημική» πολιτική που ασκήθηκε από την Βουλή που καλούσε να μιλήσουν ενώπιον του Ελληνικού Κοινοβουλίου διάφορους γραφικούς τύπους που έκαναν τους οικονομολόγους και τελικά καταλήξαμε με ένα τρίτο και ακόμα πιο στυγνό μνημόνιο! Αυτά δεν πρέπει να τα ξεχνάμε γιατί δεν είναι τίποτα άλλο παρά οι συνέπειες αυτού που αποκαλείται «αντισυστημισμός».
Κυρίως ο αντισυστημισμός υπάρχει σε μεγάλα ποσοστά μέσα στην νεολαία, η οποία στην συντριπτική της πλειοψηφία είναι απολιτίκ και ευάλωτη σε κάθε λογής συνωμοσιολογία και ανορθολογισμό. Θα σας φέρω ένα παράδειγμα που έχει απασχολήσει πολύ την κοινή γνώμη και αφορά τα Τέμπη. Βγαίνει ο κ. Βελόπουλος – αυτός που στην τηλεόραση όπως είχα δει προσωπικά πωλούσε επιστολές του Χριστού – να λέει για πυρόσφαιρα, για ογδόντα νεκρούς, για εξαϋλωμένα βαγόνια, ξυλόλια, ραδιενεργά υλικά, μυστικές μεταφορές φορτίων κτλ κτλ. Αυτό το αφήγημα το πήρε και το προώθησε η αριστερά και έτσι οι δυνάμεις που είχαν συνεργαστεί επί μνημονίων, δηλαδή ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, συναντήθηκαν πάλι με σημαία τα Τέμπη, με την διαφορά όμως ότι είναι περισσότερο διασπασμένες και με χυδαιότερη και ψευδέστατη ρητορική.
Πηγαίνοντας χρονικά προς τα πίσω, θυμηθείτε τον αντισυστημισμό με τους αντιεμβολιαστές και την συνωμοσιολογία που επικράτησε τότε με μεγάλο «αριχερέα» τον Τράγκα. Ξιφουλκούσε εναντίον του συστήματος και αν δεν πέθαινε, θα είχε κάνει κόμμα που ίσως ήταν και κυβέρνηση σήμερα. Αυτός που έπινε εις υγείαν των κορόιδων που τον πίστευαν, βρέθηκε με τεράστια περιουσία στο εξωτερικό, τόση που η ΑΑΔΕ ζητά 9 εκ. ευρώ φόρους!!! Είναι γεγονός ότι αυτό το φαινόμενο δεν συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό και με ανθρώπους που αναρριχώνται σε ισχυρές θέσεις εξουσίας. Θυμηθείτε τον Τραμπ στην πρώτη του θητεία με την χλωρίνη ως φάρμακο για τον κορωνοϊό!
Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε μερικά από τα αίτια του αντισυστημισμού που λίγο – πολύ είναι προφανή στον προσεκτικό παρατηρητή. Κατά τη γνώμη μου, το κύριο αίτιο είναι η μεταπολεμικώς ευημερούσα Δυτική Κοινωνία του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα. Όταν άρχισαν να φεύγουν αυτές οι γενιές, οι γενιές του 21ου αιώνα, οι millennials κτλ, θεώρησαν ότι οι κοινωνικές κατακτήσεις είναι δεδομένες, αλλά ο κόσμος ήδη είχε αλλάξει με την λήξη του Ψυχρού Πολέμου και την παγκοσμιοποίηση. Μετά το 2000 με την άνοδο και πτώση του χρηματιστηρίου χάθηκαν και κερδήθηκαν περιουσίες και έμειναν έξω από το παιχνίδι οι νέοι άνθρωποι και άρχισε να διευρύνεται η οικονομική ανισότητα. Με την έλευση του ευρώ και του φθηνού χρήματος, άρχισε η σπατάλη σε καταναλωτικά αγαθά και ξυπνήσαμε απότομα όταν ζητήθηκε ο λογαριασμός.
Τότε όλοι ήταν ανήξεροι, εμού συμπεριλαμβανομένου, και άρχισε η συνωμοσιολογία που εκφράστηκε στο κίνημα του «δεν πληρώνω» στην αρχή και ιδεολογικοποήθηκε στον «αντισυστημισμό» μετά.
Τότε συνέπεσε και η ανάπτυξη των κοινωνικών δικτύων, τα οποία έδωσαν ανώνυμο βήμα σε κάθε ανεύθυνο και τυχάρπαστο συνωμοσιολόγο να διαδίδει εν γνώση του ή εν αγνοία του διάφορες θεωρίες, που στο επίκεντρο είχαν το πολιτικό σύστημα. Όλοι ξεχνούν όμως ότι αυτό το πολιτικό σύστημα τους δίδει τόσες δημοκρατικές ελευθερίες που μπορούν και το υπονομεύουν χωρίς κόστος μη λαμβάνοντας υπ’ όψη ότι τα 2/3 του πλανήτη διοικούνται από αυταρχικά καθεστώτα.
Ένα άλλο θέμα, που έχω γράψει και πρόσφατα, είναι η πολυτελής εικόνα διαβίωσης που παρουσιάζεται και από τα κοινωνικά δίκτυα και από τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Δεν υπάρχει, απ’ όσο έχω δει, σε άλλο κράτος στην TV τόσο γκλάμουρ όχι μόνο στα σήριαλ, αλλά και στα λεγόμενα ριάλιτι ακόμη και στο ντύσιμο των παρουσιαστών/τριών και της χλιδής των στούντιο των ειδήσεων. Κάντε μια σύγκριση δικών μας δελτίων ειδήσεων και BBC να βεβαιωθείτε. Αυτή η πλασματική ζωή δημιουργεί το αίσθημα της αδικίας που εκφράζεται ως αντισυστημική αντίδραση.
Ένα σημαντικό στοιχείο που δεν πρέπει να παραλείψουμε είναι το όλο και υποβαθμιζόμενο μορφωτικό επίπεδο. Η Αρβελέρ είχε πει ότι ο απόφοιτος του παλαιού εξαταξίου γυμνασίου γνώριζε περισσότερα από τον σημερινό απόφοιτο του πανεπιστημίου και δεν είχε άδικο. Αυτή λοιπόν η διανοητική ανισότητα κάνει τον νέο πολίτη να αισθάνεται ότι φταίει το σύστημα, αλλά εδώ ισχύει με λίγο διαφορετικό πεδίο εφαρμογής η ρήση του Πάγκαλου «όλοι μαζί τα φάγαμε».
Εν κατακλείδι, από την όλη ιστορία δεν μπορούμε να αφήσουμε εκτός ευθυνών το πολιτικό σύστημα που κοιτά την χώρα όχι μόνο σαν τσιφλίκι του αλλά και διστάζει να παίρνει σοβαρές αποφάσεις, επειδή φοβάται το πολιτικό κόστος. Αν όμως ο αντισυστημισμός δεν καταπολεμηθεί, είναι ορατός ο κίνδυνος να δούμε στην κυβέρνηση άτομα που στην πραγματικότητα θα ήταν στο περιθώριο του γελοίου.
Καλώς να πιάσετε τον Μάη, σε κανένα βουνό ή παραλία.
